Avustralya’nın Victoria eyaletinde hükümet, Banliyö Raylı Sistem Hattı (Suburban Rail Loop-SRL) projesinde yeni sözleşmelerin verilmesini, yürütülen tasarruf incelemesi tamamlanıncaya kadar durdurdu. Karar, henüz imzalanmamış iki istasyon iş paketini doğrudan etkilerken, eyalet denetçisi projenin zamanında tamamlanması açısından bu paketlerden biri için yeterli onaylanmış fon bulunmamasını en önemli risklerden biri olarak değerlendirdi.
Victoria Başbakanı Ben Carroll tarafından 25 Ağustos’ta açıklanan kararla, proje kapsamında yaklaşık 1 milyar Avustralya dolarlık acil tasarruf sağlanması ve bağımsız teknik incelemeyle 1 milyar dolarlık ek tasarruf elde edilmesi hedefleniyor.
SRL East’te İki Paket Beklemeye Alındı
SRL East projesinde beş ana iş paketi bulunuyor. Bunlardan WPC, WPD ve WPG kapsamında sözleşmeler imzalanmış durumda. WPE ve WPF olarak tanımlanan iki istasyon paketi ise henüz sözleşmeye bağlanmadı.
WPE paketi Cheltenham, Clayton ve Monash istasyonlarını kapsarken, WPF kapsamında Glen Waverley, Burwood ve Box Hill istasyonlarının yapılması planlanıyor. Böylece söz konusu iki paket SRL East üzerindeki bütün metro istasyonlarını kapsıyor.
WPF’nin sözleşmesinin ilk olarak Temmuz 2025’te imzalanması planlanmıştı. Victoria Kamu Denetim ve Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (VAGO) 26 Ağustos tarihli raporunda, dondurma kararı öncesinde sözleşmenin Ağustos 2026’da imzalanmasının hedeflendiği belirtildi. WPE içinse sözleşme hedefinin Mayıs 2026’dan Mayıs 2027’ye ertelendiği kaydedildi.
İstasyon Paketlerinde 1,43 Milyar Dolarlık Fark
VAGO’nun denetim raporuna göre istasyonlara ilişkin maliyet bileşeni, SRLA’nın Aralık 2025 bütçesinde 7,6666 milyar Avustralya doları olarak hesaplanırken denetçinin potansiyel nihai maliyet tahmini 9,0967 milyar dolara ulaştı.
İki hesaplama arasındaki fark 1,4301 milyar Avustralya doları oldu. Bu rakam, hükümetin proje genelinde hedeflediği yaklaşık 1 milyar dolarlık tasarruf miktarıyla aynı ölçekte bulunuyor. Ancak hükümet, tasarrufların özellikle WPE ve WPF istasyon paketlerinden sağlanacağını açıklamadı.
Haziran 2026 itibarıyla proje genelinde yaklaşık 13,2 milyar dolarlık sözleşme imzalanmıştı. VAGO ise SRL East’in toplam nihai maliyetini bütçedeki 34,4 milyar dolar yerine yaklaşık 36,1 milyar dolar olarak tahmin etti.
Projenin İhtiyat Payı Azaldı
Denetim raporunda, projenin ilk maliyet tahminlerinde 9,5 milyar Avustralya dolarlık ihtiyat payı bulunduğu belirtildi. Bu tutar ilk tahminin yaklaşık yüzde 29’una karşılık geliyordu.
Ancak 2025 yılı sonunda yapılan değerlendirmelerde genel ve tahsis edilmemiş ihtiyat payının 100 milyon doların altına gerilediği kaydedildi. Paketlere özel karşılıklar devam etse de ana işlerde toplam ihtiyat payının bütçenin yaklaşık yüzde 30’undan yüzde 20’nin altına düştüğü ve bunun yetersiz kalabileceği ifade edildi.
VAGO, özellikle WPE paketinin imzalanması için gerekli onaylanmış finansmanın bulunmamasını projenin zamanında tamamlanması açısından önemli bir risk olarak gösterdi.
Bazı Kavşak Projeleri Bütçenin Dışında Kaldı
Denetim raporu, Cheltenham-Southland, Glen Waverley ve Box Hill’de planlanan üç kavşağın toplam maliyetini yaklaşık 1,7 milyar Avustralya doları olarak hesapladı. Bu tutarın en az 1,6 milyar dolarlık bölümü mevcut proje bütçesinin dışında kalıyor.
Victoria hükümeti 25 Ağustos’taki açıklamasında Glen Waverley ve Box Hill’deki yer altı kavşaklarının projeden çıkarıldığını duyurdu. Cheltenham-Southland kavşağının geleceğine ilişkin ise aynı kapsamda açık bir karar paylaşılmadı.
Glen Waverley’deki çok katlı otopark için proje bütçesinde yaklaşık 82,5 milyon dolarlık bir ödenek bulunduğu belirtilirken, daha önce farklı maliyet tahminlerinin gündeme geldiği kaydedildi. VAGO, otoparkın çevresel onay koşullarından biri açısından gerekli olduğunu belirtirken hükümet, yeterli otopark kapasitesi oluşturmak için alternatif çözümler üzerinde çalışacağını açıkladı.
Zamanlama Riski Büyüyor
VAGO, projenin finansmanı ve sözleşmelerindeki belirsizliğin teslim takvimini de riske attığına dikkat çekti. Aralık 2025’te yapılan değerlendirmelerde, tercih edilen WPE yüklenicisinin belirlenen seçim takvimi kapsamında onaylanmaması halinde WPE, WPF ve WPG paketlerinde maliyetlerin artabileceği ve hizmetlerin 2035 sonrasına sarkabileceği belirtilmişti.
SRLA’nın Ocak 2026 tahmininde projenin tamamlanma tarihi 31 Aralık 2035 olarak gösterildi. Yeni sözleşme dondurmasının bu takvim üzerindeki etkisi henüz açıklanmadı.
Hükümet Tasarruf Hedefini Koruyor
Victoria hükümeti, kapsam daraltmalarıyla yaklaşık 1 milyar dolarlık acil tasarruf sağlamayı, teknik incelemeyle de 1 milyar dolarlık ilave tasarruf belirlemeyi hedefliyor. Hükümete göre yapılan değişiklikler, projenin daha düşük bir maliyetle tamamlanmasını sağlayacak.
Banliyö Raylı Sistem Hattı Otoritesinin gelecek yıl Victoria Altyapı Teslim Otoritesine dahil edilmesi de planlanıyor. Ancak hükümet, teknik incelemenin ne zaman tamamlanacağını ve yeni takvimin nasıl şekilleneceğini henüz açıklamadı.
Böylece SRL East projesinde çalışmalarını sürdüren mevcut yüklenicilerin sözleşmeleri devam ederken, henüz imzalanmamış istasyon paketleri için yeni bir aşamaya geçilmesi bekleniyor. Denetim raporunun ortaya koyduğu finansman ve maliyet baskıları ise projenin bütçesi ve teslim tarihi üzerindeki tartışmaların süreceğine işaret ediyor.
