ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in gerçekleştirdiği zirvenin ardından iki ülke arasında 8 maddelik mutabakat belgesi yayımlandı. Belgede yapay zeka, İran, askeri iletişim, uyuşturucuyla mücadele ve liderlerin gelecek zirvelerde yeniden bir araya gelmesine ilişkin başlıklar yer aldı.
Yapay Zeka İçin Yeni Diyalog Mekanizması
Mutabakata göre ABD ve Çin, ilk turunun kasım ayında yapılması planlanan bir yapay zeka diyaloğu başlatacak. Taraflar ayrıca yapay zeka kaynaklı kazalar ve olası risklere ilişkin iletişimi sağlamak amacıyla özel bir iletişim kanalı oluşturacak.
Yapay zeka, Trump-Şi görüşmesinin öne çıkan gündem maddelerinden biri oldu. Zirve öncesinde New York’ta bir araya gelen iki ülkenin ekonomi heyetleri de yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımı ve olası tehditler konusunda erken uyarı mekanizması oluşturulmasını içeren bir diyalog başlatılması konusunda anlaşmaya vardıklarını açıklamıştı.
ABD, yapay zeka güvenliği açısından ortaya çıkabilecek risklerin kontrol altına alınmasına odaklanırken Çin daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunuyor. İki ülkenin bu konudaki yaklaşım farklılıkları, bugüne kadar düzenli bir yapay zeka diyaloğunun kurulmasının önündeki başlıca engellerden biri olmuştu.
İran Konusunda Ortak Mesaj
Mutabakat metninde İran’la ilgili iki madde de dikkat çekti. Trump ve Şi, İran’ın nükleer silah geliştirmeme yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmesi gerektiği konusunda mutabık kaldı. Liderler ayrıca hiçbir ülke veya kurumun uluslararası su yollarından geçiş ücreti almaması gerektiğini belirtti.
İran ve Orta Doğu’daki savaş, Washington’da gerçekleştirilen zirvenin önemli gündem başlıkları arasında yer aldı. Çatışmaların küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri aksatmasının ekonomik etkileri uluslararası piyasalarda hissedilmeye devam ediyor.
İran destekli Husilerin Yemen’de hükümet güçleriyle çatışmaları ve Kızıldeniz kıyısındaki bazı yerleşimlerde kontrol sağlaması da enerji taşımacılığındaki kesintilerin Babulmendeb Boğazı’na yayılabileceği endişesini gündeme getiriyor.
Trump Ve Şi APEC Ve G20’de Buluşacak
Zirve kapsamında liderlerin önümüzdeki dönemde yeniden bir araya gelmesi konusunda da mesaj verildi. Trump, Çin’in ev sahipliğinde kasım ayında gerçekleştirilecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi’ne katılma niyetini dile getirdi. Şi ise ABD’nin ev sahipliğinde aralık ayında düzenlenecek Grup 20 (G20) Zirvesi’ne katılacağını belirtti.
Askeri İletişim Güçlendirilecek
ABD ve Çin orduları arasında kriz iletişimi ve gerilimi önleme mekanizmalarının güçlendirilmesi konusunda da anlaşmaya varıldı. Taraflar, iki ülke silahlı kuvvetleri arasındaki iletişim kanallarının geliştirilmesi ve olası krizlerin yönetilmesi amacıyla mevcut mekanizmaların güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Liderler ayrıca ABD ile Çin’in İkinci Dünya Savaşı sırasında oluşturduğu ittifaka atıfta bulundu. İki ülkenin ordularının, Çin’de kayıp Amerikan askerlerine ait kalıntıların bulunmasına yönelik işbirliğini sürdüreceği bildirildi.
Uyuşturucuyla Mücadelede İşbirliği Sürecek
Mutabakatın bir diğer başlığını uyuşturucuyla mücadele oluşturdu. Trump ve Şi, ABD ile Çin arasındaki bu alandaki işbirliğinin somut ve verimli sonuçlar ortaya koyduğu konusunda görüş birliğine vardı.
İki ülke, uyuşturucuyla mücadelede yürütülen işbirliğinin sürdürülmesi ve mevcut koordinasyonun devam ettirilmesi konusunda ortak irade ortaya koydu.
