Çin’in hızla gelişen insansı robot sektörü, kullanım alanını savunma ve askerî operasyonlara doğru genişletmeye hazırlanıyor. Askerî kurumların son dönemde yayımladığı tedarik ilanları, araştırmalar ve teknik çalışmalar, insansı robotların gelecekte askerlerle birlikte farklı görevlerde kullanılmasına yönelik hazırlıkların hız kazandığını ortaya koyuyor.
Pekin’de ağustos ayında gerçekleştirilen Dünya İnsansı Robot Oyunları’nda robotların koşu, dövüş sporları, denge ve koordinasyon alanlarında sergilediği performans dikkat çekmişti. Etkinliğin ardından Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun yayın organında, laboratuvar ortamında geliştirilen ileri teknolojilerin askerî eğitim sahalarına daha hızlı aktarılması gerektiği yönünde değerlendirmeler yayımlandı.
100’ün üzerinde askerî tedarik belgesi, akademik çalışma, patent, hükümet kaydı ve savunma sanayisi dokümanının incelenmesi de özellikle 2025 ve 2026 yıllarında insansı robotlara yönelik çalışmaların hızlandığını gösteriyor. Ancak şu aşamada silahlı bir insansı robotun Çin ordusunun operasyonel birliklerinde görev yaptığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Robot Oyunlarından Askerî Eğitim Sahasına
Çin’in çalışmalarında robotların çevreyi algılaması, nesneleri kullanması, farklı arazi koşullarında hareket etmesi ve gerçek görevlerden elde edilen verilerle eğitilmesi öne çıkıyor. Bu yeteneklerin geliştirilmesiyle insansı robotların yalnızca fabrikalar veya hizmet sektöründe değil, askerî eğitim ve operasyon ortamlarında da kullanılmasının önü açılmaya çalışılıyor.
Özellikle insan hareketlerine göre tasarlanmış alanlarda çalışabilme kabiliyeti, iki ayaklı ve iki kollu robotları askerî araştırmalar açısından ilgi çekici hale getiriyor. Merdivenler, dar koridorlar, tüneller ve gemiler gibi alanlarda robotların farklı görevler üstlenebilmesi hedefleniyor.
Şehir Savaşları İçin Altı Robotlu Senaryo
Çin’de üzerinde çalışılan dikkat çekici askerî senaryolardan biri, şehir çatışmalarında insansı robotların kullanılması. Ağustos 2025’te yayımlanan bir araştırmada, insansı robot, robot köpek ve insansız kara araçlarından oluşan altı robotun iki ayrı saldırı ekibine dağıtılması ve askerlerle koordineli biçimde ilerlemesi modellendi.
Senaryoya göre robotların düşman kontrolündeki bir binaya girmesi, ardından katlar ve odalar arasında ilerleyerek görevlerini yerine getirmesi öngörülüyor. Araştırmacılar, bu senaryoda ihtiyaç duyulan teknolojilerin beş ila 10 yıl içerisinde kullanılabilir seviyeye ulaşabileceğini değerlendiriyor.
Çalışmada robotların hangi silahları taşıyacağı veya ölümcül güç kullanımına ilişkin kurallar konusunda ise ayrıntı paylaşılmıyor.
Düşman Hattının Gerisine Sızma Test Edildi
Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi tarafından Haziran 2025’te düzenlenen bir yarışmada insansı robotlara düşman hattının gerisine sızmayı simüle eden görevler verildi. Robotların belirlenen bölgeye girmesi, çevrenin haritasını çıkarması ve hedefleri tespit etmesi istendi.
Askerî tesislerde güvenlik devriyesi, kimlik kontrolü ve disiplin denetimi gibi farklı görevler de test edilen senaryolar arasında yer aldı. Üniversitenin çalışmaları, insansı robotların gelecekte savaş alanlarında kullanılmasına yönelik teknolojilerin sınanabileceği bir ortam oluşturdu.
Askerî tedarik süreçleri de bu araştırmaları destekleyen bir tablo ortaya koydu. Çin ordusu Mayıs 2025’te kurulum ve teknik eğitim hizmetlerini de içeren bir insansı robot alımı için ihale açtı. Dört ay sonra ise gelişmiş algılama ve hassas hareket kabiliyeti sağlayacak yeni bir sistem için başka bir tedarik süreci başlatıldı.
Haziran 2026’da ise insansı robotların eğitiminde kullanılmak üzere kamera, radar ve hareket verilerinin toplanması ve sınıflandırılması amacıyla yaklaşık 300 bin dolarlık kaynak ayrıldı. Veriler arasında robotların farklı arazi türlerinde hareket kabiliyetine ilişkin bilgilerin de bulunması planlanıyor.
Fuxi İnsan Hareketlerini Uzaktan Takip Ediyor
Çin’de insansı robotlara yönelik askerî çalışmalar yalnızca akademik araştırmalarla sınırlı değil. Devlete ait savunma grubu Norinco tarafından geliştirilen tam boyutlu Fuxi robotu da savunma sanayisindeki dikkat çekici projeler arasında bulunuyor.
Fuxi’nin nöbet, her türlü hava koşulunda keşif, akıllı devriye ve insanlar için tehlike oluşturan görevlerde kullanılması hedefleniyor. Robotun öne çıkan özelliklerinden biri ise insan operatörün hareketlerini gerçek zamanlı biçimde uzaktan takip edebilmesi.
Bu yöntem, robotun tüm kararları bağımsız şekilde vermesi yerine uzaktaki bir operatör tarafından kontrol edilmesine olanak sağlıyor. Böylece yapay zekânın karar verme, öngörülemeyen ortamlara uyum sağlama ve karmaşık durumları değerlendirme konusundaki mevcut sınırlamalarının bir bölümü aşılmaya çalışılıyor.
Çin Üretimde Küresel Avantaja Sahip
Çin’in askerî robot teknolojisindeki potansiyelinin arkasında, ticari insansı robot sektöründe oluşturduğu güçlü üretim altyapısı da bulunuyor. BofA Global Research verilerine göre Çinli şirketler, 2025 yılında dünya genelindeki insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95’ini gerçekleştirdi.
Geniş üretim kapasitesi; sensör, motor, eklem mekanizmaları, batarya ve yapay zekâ yazılımları gibi alanlarda güçlü bir tedarik zincirinin oluşmasını sağlıyor. Ticari robot sektöründeki ilerlemelerin savunma amaçlı sistemlerin geliştirilmesi için gereken mühendislik altyapısını güçlendirmesi ve maliyetleri düşürmesi bekleniyor.
İnsansı robotlar konusunda küresel rekabet ise Çin ile sınırlı değil. ABD Ordusu da askerlerle birlikte çalışabilecek askerî insansı robotların geliştirilmesine yönelik bir program yürütüyor. Keşif, güvenlik, engel temizleme, tehlikeli maddelere müdahale ve şehir çatışmaları bu sistemler için değerlendirilen kullanım alanları arasında bulunuyor.
En Büyük Sınav Teknolojik Sınırlamalar
İnsansı robotların savaş alanlarında yaygınlaşmasının önünde hâlâ önemli teknik sorunlar bulunuyor. Batarya kapasitesi, enerji tüketimi, dayanıklılık ve kontrolsüz çevrelerde güvenilir biçimde hareket edebilme, mevcut sistemlerin başlıca sorunları arasında gösteriliyor.
Bunun yanında savaş alanlarının laboratuvar ortamlarından çok daha karmaşık olması, yapay zekâ destekli sistemlerin karar verme yetenekleri konusunda önemli soru işaretleri yaratıyor. Sivillerin askerlerden ayırt edilmesi, teslim olan veya yaralanan kişilerin tanınması ve ölümcül güç kullanımına ilişkin kararların nasıl alınacağı tartışılmaya devam ediyor.
Çin Savunma Bakanlığı da yapay zekâ destekli silah sistemlerinde insan kontrolünün korunması gerektiği yönünde görüş bildiriyor. Buna karşın devam eden tedarik süreçleri ve araştırmalar, insansı robotların önümüzdeki yıllarda yalnızca sanayi ve hizmet sektörünün değil, küresel savunma teknolojisi rekabetinin de önemli başlıklarından biri haline gelebileceğine işaret ediyor.
