Google tarafından geliştirilen yapay zekâ sistemi, yolcu uçaklarının arkasında oluşan ve atmosferde uzun süre kalabilen beyaz izlerin hangi bölgelerde meydana gelebileceğini önceden tahmin ediyor. Teknoloji, pilotlara uçuş yüksekliğini değiştirme imkânı sağlayarak söz konusu izlerin iklim üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Cathay Pacific ile 2025’in sonlarında başlatılan ilk denemelerin ardından sistemin kullanım alanı genişletiliyor. Yeni aşamada yapay zekâ teknolojisinin Asya içindeki uçuşların yanı sıra Pasifik Okyanusu’nu geçen uzun mesafeli seferlerde de kullanılması planlanıyor.
80’den Fazla Uçuşta Denendi
Google ile Cathay Pacific tarafından yürütülen ilk çalışmalarda 80’den fazla uçuş incelendi. Yapay zekâ sistemi, yüksek irtifada yoğunlaşma izi oluşma ihtimalinin bulunduğu bölgeleri belirleyerek pilotlara alternatif uçuş seviyeleri konusunda bilgi verdi.
İlk sonuçlara göre yoğunlaşma izlerinin iklim üzerindeki ısınma etkisinin yaklaşık yüzde 40 oranında azaltılması sağlandı. Buradaki oranın, gökyüzünde görülen beyaz izlerin yüzde 40’ının ortadan kaldırıldığı anlamına gelmediği özellikle belirtiliyor. Hesaplama, bu izlerin oluşturduğu tahmini ısınma etkisi üzerinden yapılıyor.
Yeni denemelerle birlikte sistemin farklı rotalarda ve değişken atmosfer koşullarında performansının ölçülmesi hedefleniyor.
Beyaz İzlerin İklim Etkisi Araştırılıyor
Uçakların arkasında görülen beyaz çizgiler, yüksek irtifadaki düşük sıcaklık ve nem koşullarında jet motorlarından çıkan su buharının yoğunlaşmasıyla meydana geliyor. Bazı izler kısa sürede kaybolurken, atmosferin uygun olduğu durumlarda uzun süre varlığını sürdürebiliyor.
Kalıcı hale gelen yoğunlaşma izleri zamanla genişleyerek ince bulut tabakaları oluşturabiliyor. Bu oluşumlar, Dünya’dan uzaya doğru yayılan ısının bir bölümünün atmosferde tutulmasına neden olarak havacılığın iklim üzerindeki etkisini artırabiliyor.
Google ve Cathay Pacific tarafından paylaşılan değerlendirmelerde, kalıcı yoğunlaşma izlerinin havacılığın toplam iklim etkisinin yaklaşık üçte birine ulaşabilecek bir paya sahip olabileceği belirtiliyor. Bu nedenle sektör, yakıt verimliliği ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarının yanı sıra uçuş sırasında bu izlerin oluşmasını engellemeye yönelik çözümlere de odaklanıyor.
Yapay Zekâ Uygun Uçuş Seviyesini Belirliyor
Google’ın geliştirdiği sistem, meteorolojik verileri, uçuş bilgilerini ve yoğunlaşma izi oluşumunu tahmin eden modelleri bir arada değerlendiriyor. Bu veriler sayesinde uçağın izleyeceği rota üzerindeki farklı hava katmanları analiz edilerek yoğunlaşma izi oluşma ihtimali yüksek bölgeler önceden tespit edilebiliyor.
Uçuş operasyonları açısından uygun olduğu durumlarda pilotlar veya planlama ekipleri, uçağın irtifasını değiştirerek söz konusu hava katmanlarından uzaklaşabiliyor. Böylece yeni uçak ya da motor teknolojilerinin yaygınlaşmasını beklemeden, mevcut uçakların operasyonlarında yapılabilecek değişikliklerle iklim etkisinin azaltılması hedefleniyor.
Cathay Pacific, Google’ın Asya-Pasifik bölgesindeki ilk ticari havayolu ortağı olurken, teknoloji ultra uzun mesafeli uçuşlarda da test ediliyor.
Google’ın Önceki Testlerinden Olumlu Sonuçlar
Google’ın yoğunlaşma izlerini azaltmaya yönelik yapay zekâ çalışmaları Cathay Pacific ile başlayan bir proje değil. Şirket daha önce American Airlines ile gerçekleştirdiği denemelerde de teknolojinin ticari uçuş operasyonlarına entegre edilebileceğini ortaya koydu.
2026 yılında açıklanan çalışmada yapay zekâ tarafından oluşturulan tahminler, 2 bin 400 transatlantik uçuşun planlama süreçlerine dahil edildi. Yoğunlaşma izlerinden kaçınma planını uygulayan uçuşlarda iz oluşum oranının kontrol grubuna göre yüzde 62 daha düşük olduğu hesaplandı.
Google ayrıca İngiltere hükümeti ve havacılık sektörüyle iş birliği yaparak Kuzey Atlantik hava sahasında daha geniş kapsamlı bir çalışma başlattı. Bu çalışmalarla teknolojinin yalnızca tek bir havayolunun operasyonlarında değil, aynı hava sahasını kullanan çok sayıda uçağın uçuş planlamasında kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Hedef Mevcut Uçaklarla İklim Etkisini Azaltmak
Cathay Pacific ile yürütülecek ikinci aşama, sistemin farklı uçuş koşullarındaki etkinliğinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. Asya ve Pasifik rotalarında gerçekleştirilecek testlerle farklı hava koşulları, uçuş süreleri ve güzergâhlar üzerindeki sonuçlar incelenecek.
Google’ın yaklaşımındaki en önemli unsurlardan biri, çözüm için yeni nesil uçakların hizmete girmesinin beklenmemesi. Yapay zekâ tahminlerinin yeterince güvenilir hale gelmesi durumunda, mevcut uçakların uçuş planlarında yapılacak sınırlı irtifa değişiklikleriyle havacılığın iklim üzerindeki etkisinin bir bölümünün azaltılması hedefleniyor.
