Çin ile Japonya arasında son dönemde artan siyasi ve ticari gerilim, yarı iletken üretiminin kritik girdilerinden biri olan diklorosilana da yansıdı. Pekin yönetimi, Japonya’dan ithal edilen ve çip üretiminde kullanılan diklorosilan için yüzde 99,2’ye kadar çıkan geçici anti-damping önlemini bugün itibarıyla uygulamaya aldı.
Çin’de Geçici Önlem Devreye Girdi
Çin Ticaret Bakanlığı tarafından ocak ayında başlatılan anti-damping soruşturmasında, Japon üreticilerin diklorosilanı Çin pazarına düşük fiyatlarla sattığı ve bu durumun ülkedeki üreticiler üzerinde maddi zarara yol açtığı sonucuna varıldı.
Ön karar kapsamında Çinli ithalatçıların, 8 Eylül’den itibaren Japonya’dan gerçekleştirecekleri diklorosilan alımlarında gümrük makamlarına yüksek oranlı teminat yatırması gerekecek.
Shin-Etsu Chemical tarafından üretilen ürünler için teminat oranı yüzde 99,2 olarak belirlenirken, Denal Silane ürünlerinde bu oran yüzde 80,8 olacak. Diğer Japon üreticilerden gerçekleştirilecek ithalatlarda ise yüzde 99,2 oranında teminat uygulanacak.
Söz konusu uygulamanın şu aşamada geçici olduğu belirtiliyor. Nihai anti-damping vergisinin ne kadar olacağı, soruşturmanın tamamlanmasının ardından kesinleşecek.
Çip Üretiminde Stratejik Kimyasal
Diklorosilan, yarı iletken üretiminde silikon plakaların üzerine çok ince tabakaların oluşturulması sırasında kullanılan özel bir kimyasal olarak öne çıkıyor. Malzeme, farklı çip türlerinin üretiminde önemli bir girdi niteliği taşıyor.
Mantık işlemcileri, bellek çipleri ve analog yarı iletkenler dahil olmak üzere geniş bir alanda kullanılan diklorosilan, gelişmiş çip fabrikalarının üretim süreçlerinde kritik öneme sahip.
Bu nedenle Çin’in aldığı kararın yalnızca kimya sektörüne yönelik bir ticaret tedbiri olmadığı değerlendiriliyor. Çin’in küresel yarı iletken üretimindeki ağırlığı ile Japonya’nın yüksek saflıkta çip kimyasallarındaki güçlü konumu, kararın teknoloji tedarik zincirleri üzerindeki önemini artırıyor.
Japonya Çin İçin Önemli Tedarikçiler Arasında
Japonya, yüksek saflıktaki diklorosilan üretiminde uzun süredir dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Çin’in Japonya’dan gerçekleştirdiği ithalat da son yıllarda önemli seviyelerde seyrediyor.
Güney Kore, 2025 yılında Japonya’yı geride bırakarak Çin’in diklorosilan alanındaki en büyük tedarikçisi konumuna yükselse de Japonya’nın pazardaki payı dikkat çekici seviyede kalmayı sürdürüyor.
Temmuz ayında Japonya’nın Çin’e gerçekleştirdiği diklorosilan ihracatının yaklaşık 2,6 milyon dolar olduğu belirtilirken, Japon ürünlerinin Çin’in toplam diklorosilan ithalatındaki payının yaklaşık üçte bir düzeyinde gerçekleştiği ifade ediliyor.
Yeni teminat uygulamasının Japon üreticilerin Çin pazarındaki fiyat avantajını önemli ölçüde sınırlaması bekleniyor. Bu durumun Çinli üreticiler başta olmak üzere Güney Kore gibi alternatif tedarikçiler açısından ise yeni fırsatlar yaratabileceği değerlendiriliyor.
Teknoloji Gerilimi Yeni Alanlara Yayılıyor
Diklorosilan kararı, Pekin ile Tokyo arasında son aylarda giderek belirginleşen ticari ve siyasi gerilimin yeni bir adımı olarak değerlendiriliyor.
Çin daha önce Japonya’ya yönelik bazı kritik mineral sevkiyatlarında kısıtlamalara giderken, Çinli kişi ve şirketlerin belirli Japon kuruluşlarıyla çift kullanımlı ürün ticareti yapmasına yönelik de sınırlamalar getirmişti.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Tayvan konusunda yaptığı açıklamalar sonrasında iki ülke arasındaki siyasi tansiyon yükselirken, teknoloji ve ticaret alanındaki karşılıklı adımlar da hız kazandı.
Çin Ticaret Bakanlığı ise diklorosilana yönelik önlemin siyasi bir karar olmadığını, uygulamanın yerli sektörün başvurusu üzerine başlatılan anti-damping soruşturması sonucunda alındığını savunuyor.
Yarı İletken Tedarik Zincirinde Yeni Risk
Yeni uygulamanın kısa vadede küresel çip üretimini durduracak büyüklükte bir arz şoku oluşturması beklenmiyor. Ancak iki ülke arasındaki gerilimin çip üretiminde kullanılan hammaddelere kadar ulaşması, Asya merkezli teknoloji tedarik zincirleri açısından yeni bir risk alanı oluşturuyor.
Japonya çip kimyasalları ve üretim malzemelerinde, Çin ise yarı iletken üretimi ve elektronik sanayisinde küresel ölçekte kritik bir konuma sahip. Ticari önlemlerin genişlemesi durumunda kimyasalların yanı sıra kritik mineraller ve çip üretim ekipmanlarında da yeni kısıtlamaların gündeme gelmesi ihtimali bulunuyor.
Bu açıdan yüzde 99,2’ye kadar çıkan geçici önlem, tek bir kimyasal ürüne yönelik anti-damping uygulamasının ötesinde, Asya’daki teknoloji rekabetinin tedarik zincirleri üzerinden daha geniş bir ticari mücadeleye dönüşebileceğine ilişkin yeni bir işaret olarak öne çıkıyor.
