Türk müteahhitlik sektörünün Afrika’daki önemli projeleri arasında yer alan Etiyopya’daki Awash–Kombolcha–Hara Gebeya demiryolu hattında yeni bir süreç başladı. Yapı Merkezi’nin 2015 yılında üstlendiği, 392 kilometre uzunluğundaki ve 1,7 milyar dolar sözleşme bedeline sahip projede, kalan çalışmalar Etiyopya devleti tarafından yürütülüyor. Gelişme, Türk şirketinin uluslararası tahkim sürecinde lehine karar almasının ardından ülke basınında yayımlanan haberlerle gündeme geldi.
Etiyopya Demiryolları Kurumu Yeni Çalışma Programı Hazırladı
Etiyopya’nın ekonomi gazetesi Capital’in 18 Ekim tarihli haberine göre, Etiyopya Demiryolları Kurumu (ERC), hattın tamamlanması için yeni bir çalışma programı oluşturdu. Kurumdan ismi açıklanmayan üst düzey bir yetkili, kalan işlerin iki yıl içinde tamamlanmasının hedeflendiğini ve bütçe ile organizasyon hazırlıklarının yapıldığını açıkladı.
Bununla birlikte yetkili, projeye ayrılan bütçenin miktarını ve çalışmaların hangi şirket ya da ekipler tarafından yürütüleceğini açıklamadı.
Mayıs Ayından Bu Yana Devletin Kaynakları Kullanılıyor
Addis Fortune gazetesinin 17 Ekim tarihli araştırmasına göre ERC, mayıs ayından itibaren inşaat faaliyetlerini kendi kaynaklarıyla sürdürmeye başladı. Haberde, demiryolu hattının yaklaşık yüzde 7’lik bölümünün henüz tamamlanmadığı belirtildi.
Bu oran, projenin büyük bölümünün inşa edildiğine ancak hattın işletmeye alınabilmesi için bazı çalışmaların devam ettiğine işaret ediyor.
Aynı haberde ERC’nin 97 milyar Etiyopya birri tutarındaki borcunun, Maliye Bakanlığına devredilen kamu işletmelerinin borçları arasında yer aldığı aktarıldı. Söz konusu tutarın yalnızca Yapı Merkezi’ne olan borcu değil, kurumun daha geniş kapsamlı mali yükümlülüklerini ifade ettiği vurgulandı.
Yaklaşık 70 Kilometrelik Hatta Onarım Yapıldı
Etiyopya devletinin projedeki rolü, hazırlık çalışmalarıyla sınırlı kalmadı. The Reporter Ethiopia gazetesinin 10 Ekim tarihli haberinde, ERC Demiryolu Altyapısından Sorumlu Başkan Yardımcısı Seleshi Kassa’nın açıklamalarına yer verildi.
Kassa, kurum personelinin yaklaşık 70 kilometrelik demiryolu hattında onarım çalışması gerçekleştirdiğini bildirdi. Çalışmaların devletin kendi iş gücü, makineleri ve malzemeleri kullanılarak yürütüldüğünü belirten Kassa, test seferleri için de hazırlık yapıldığını açıkladı.
Ancak iki yıllık tamamlama hedefinin öncelikle Kombolcha’ya kadar uzanan ilk etap için dile getirildiği belirtiliyor. Bu nedenle 392 kilometrelik hattın tamamının aynı süre içinde bitirileceği henüz kesinleşmiş değil.
12 Tünel Ve 52 Köprü Bulunuyor
Awash–Kombolcha–Hara Gebeya demiryolu projesi, büyüklüğünün yanı sıra mühendislik kapsamıyla da öne çıkıyor. Toplam 392 kilometre uzunluğundaki hatta 12 tünel ve 52 köprü bulunuyor.
Etiyopya’nın merkezini kuzey bölgelerine bağlaması planlanan demiryolu, ülkenin yük ve yolcu taşımacılığı altyapısındaki önemli yatırımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Ancak ödeme anlaşmazlıkları, inşaat sürecindeki gecikmeler ve kuzey Etiyopya’da yaşanan çatışmalar projenin ilerleyişini etkiledi. Çatışmalar sırasında inşaat ekipmanlarının ve altyapının zarar görmesi de taraflar arasındaki uyuşmazlıkların başlıkları arasında yer aldı.
Yapı Merkezi Lehine 307,6 Milyon Dolarlık Karar
Demiryolu projesinin geleceği tartışılırken Yapı Merkezi ile ERC arasındaki mali anlaşmazlık da önemini koruyor. Londra Uluslararası Tahkim Mahkemesi (LCIA) nezdindeki yargılama sonucunda 23 Eylül 2026’da nihai karar verildi.
Yapı Merkezi’nin 13 Ekim’de yayımladığı açıklamaya göre, ERC’nin karşı alacakları mahsup edildikten sonra Türk şirketi lehine 307,6 milyon dolarlık net alacağa hükmedildi.
Karar kapsamında net anaparaya, 30 Haziran 2026’dan itibaren borcun tamamen ödenmesine kadar yıllık yüzde 9 basit faiz uygulanacak. Şirket, açıklama tarihinde söz konusu alacağın henüz tahsil edilmediğini bildirdi.
Etiyopya Basınında 213,7 Milyon Dolarlık Tutar Gündeme Geldi
Tahkim kararına ilişkin Etiyopya basınında yayımlanan haberlerde ise farklı bir rakam yer aldı. Capital gazetesi, Etiyopyalı yetkililere dayandırdığı haberinde 213,7 milyon dolarlık tazminat tutarını aktardı.
Gazeteye göre ERC, iki tarafın açıkladığı rakamlar arasındaki farkı faiz hesaplama dönemleriyle ilişkilendiriyor. Ancak iki tutarın aynı hukuki ve muhasebesel kalemleri kapsayıp kapsamadığı bağımsız biçimde doğrulanmış değil.
Tahkim kararının tam metni kamuoyunun incelemesine açık şekilde ortaya konulmadan, 93,9 milyon dolarlık farkın kesin nedeni konusunda net bir sonuca varılamıyor.
Demiryolunu Kim Tamamlayacak?
Etiyopya basınında yayımlanan haberler, Yapı Merkezi’nin üstlendiği demiryolu projesinin kalan bölümünde devletin doğrudan rol aldığını gösteriyor. Buna karşın projenin bundan sonraki sürecine ilişkin bazı önemli sorular henüz yanıtlanmış değil.
Yapı Merkezi’nin mevcut mühendislik, tedarik ve inşaat sözleşmesinin hukuki durumu, kalan işler için yeni bir yüklenici belirlenip belirlenmediği ve Etiyopya yönetiminin tamamlanma süreci için ne kadar kaynak ayırdığı belirsizliğini koruyor.
Bu konulardaki gelişmeler, hem Etiyopya’nın demiryolu yatırımının geleceği hem de Yapı Merkezi’nin projeyle bağlantılı hukuki ve ticari sürecinin nasıl sonuçlanacağı açısından belirleyici olacak.
Mevcut tabloya göre Etiyopya devleti, hattın kalan bölümünü tamamlamak amacıyla sahadaki çalışmalarını kendi kaynaklarıyla sürdürüyor. Yapı Merkezi’nin tahkim kararıyla hükme bağlanan alacağının tahsil süreci ise devam ediyor.
