Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları, küresel petrol taşımacılığının maliyetini son bir yılda yaklaşık yedi kat artırdı. Goldman Sachs analistlerinin yayımladığı rapora göre, ham petrolün varil başına ortalama taşıma maliyeti 3 dolardan 20 doların üzerine çıktı. Artan nakliye giderlerinin petrol fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Maliyet Artışında Savaş Riski Etkili Oldu
Goldman Sachs analistleri arasında yer alan Yulia Zhestkova Grigsby ve ekibinin değerlendirmelerine göre, taşıma maliyetlerindeki artışın önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerinden kaynaklanıyor.
Raporda, savaş riski priminin varil başına maliyete yaklaşık 7 dolar eklediği belirtildi. Yükselen yakıt fiyatları ile gemiden gemiye gerçekleştirilen petrol transferlerinin de maliyetleri ayrı ayrı 4’er dolar artırdığı kaydedildi.
Brent Petrol İçin Yukarı Yönlü Risk Uyarısı
Goldman Sachs, yüksek navlun maliyetlerinin Brent petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabileceğine dikkat çekti. Gemilere yönelik saldırıların artması, enerji altyapısında meydana gelebilecek hasarlar ve jeopolitik risk priminin kalıcı hale gelmesi, fiyatları yükseltebilecek başlıca faktörler arasında gösterildi.
Bununla birlikte banka, temel senaryosunda Brent petrolün yıl sonunda varil başına 90 dolara gerilemesini bekliyor. Ancak Orta Doğu’daki çatışmaların seyri ve deniz taşımacılığındaki aksaklıkların devam edip etmeyeceği, petrol piyasasının görünümünü etkileyen temel unsurlar arasında bulunuyor.
Petrol Sevkiyatında Gemiden Gemiye Transferler Öne Çıkıyor
ABD-İran savaşı nedeniyle Basra Körfezi ve çevresindeki gemilere yönelik saldırılar, petrol taşımacılığında ciddi aksamalara neden oldu. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarı başlangıçta keskin biçimde azalırken, alternatif taşıma yöntemleriyle sevkiyatlarda kısmi toparlanma yaşandı.
Bu süreçte petrolün bir gemiden diğerine aktarılması ve daha büyük tankerlerle taşınması önem kazandı. Goldman Sachs raporuna göre, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndeki tankerlerin yaklaşık altıda biri her gün bu tür transferlerde kullanılıyor.
Söz konusu yöntem sevkiyatların sürdürülmesine katkı sağlasa da ilave operasyonlar ve güvenlik riskleri, taşımacılık maliyetlerinin yüksek seviyelerde kalmasına yol açıyor.
Rafineriler Tedarik Rotalarını Değiştirebilir
Goldman Sachs analistleri, artan taşıma maliyetlerinin rafinerilerin ham petrol talebini azaltabileceğini belirtiyor. Nakliye giderlerini kontrol altında tutmak isteyen şirketlerin daha yakın coğrafyalardaki tedarikçilere yönelmesi de küresel petrol ticaretinde mevcut rotaların değişmesine neden olabilir.
Banka, Orta Doğu’daki çatışmaların mevcut koşullarda sürmesi halinde yüksek taşımacılık maliyetlerinin büyük ölçüde kalıcı olabileceği uyarısında bulundu. Bu durumun hem petrol ticaretinin yönünü hem de rafinerilerin tedarik tercihlerini etkileyebileceği değerlendiriliyor.
