ABD’de Nevada Northern Railway’in, 1999 yılından bu yana ulusal demir yolu ağıyla bağlantısı bulunmayan 127 millik (yaklaşık 204 kilometre) koridoru yeniden sisteme bağlamaya yönelik projesi için 3 milyon dolara kadar federal destek sağlandı. ABD Federal Demiryolu İdaresi (FRA) tarafından onaylanan hibe, hattın yeniden işletmeye alınması öncesinde yürütülecek proje geliştirme ve nihai tasarım çalışmalarını finanse edecek. Destek, inşaat maliyetlerini kapsamıyor.
Nevada’nın Ely şehrinin sponsorluğunda hazırlanan proje, FRA’nın 19 Ekim 2026’da açıkladığı 2025-2026 mali yılı Konsolide Demir Yolu Altyapısı ve Güvenlik İyileştirme (CRISI) programı kapsamındaki destekler arasında yer aldı. Yaklaşık 120 yıl önce inşa edilen koridor, White Pine ve Elko ilçelerinden geçiyor.
Hibe İnşaatı Değil, Tasarım Çalışmalarını Kapsıyor
Nevada Northern Railway’in projesine ayrılan kaynak, demir yolu hattının gelecekteki rehabilitasyonuna hazırlık amacıyla iki aşamayı kapsıyor. Bunlar proje geliştirme ve nihai tasarım olarak belirlendi.
Proje geliştirme aşamasında tasarım, çevresel değerlendirme ve diğer hazırlık çalışmaları yürütülecek. Nihai tasarım aşamasında ise mühendislik çalışmaları inşaata hazır planlara dönüştürülecek; geçiş hakkı edinimine ilişkin işlemler tamamlanacak ve inşaat ile işletme için gerekli anlaşmaların güvence altına alınması sağlanacak.
FRA, çalışmaların koridorun rehabilitasyonunu ilerleterek hattın ulusal demir yolu ağıyla yeniden bağlantı kurmasına zemin hazırlayacağını belirtti. Ancak mevcut hibe, doğrudan rayların yenilenmesini veya inşaat faaliyetlerini finanse etmiyor. Bu çalışmaların hayata geçirilmesi için sonraki aşamalarda ayrı kaynaklara ihtiyaç duyulacak.
Ely Şehri Federal Olmayan Finansmana Katkı Sağlayacak
Projenin maliyetinin yüzde 20’si federal olmayan kaynaklardan karşılanacak. Ely şehri, bu katkının sağlanmasında rol üstlenirken Nevada Northern Railway Foundation, White Pine County ve KGHM Robinson Mine da olası destekçiler arasında gösterildi.
Projenin kırsal bölgelerdeki demir yolu yatırımlarına yönelik yasal finansman payından yararlanma hakkı da bulunuyor. Bu kapsamda destek, bölgesel ulaşım altyapısının geliştirilmesi ve uzun süredir kullanılmayan bir demir yolu koridorunun yeniden değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Nevada’daki proje, aynı CRISI turunda desteklenen 105 çalışma arasında yer aldı. FRA, toplam 12 milyar 174 milyon 665 bin 972 dolarlık başvuru talebine karşılık 2 milyar 336 milyon 496 bin 202 dolar tutarında federal hibe tahsis etti.
Diğer Demir Yolu Bağlantı Projeleri De Destekleniyor
CRISI programında demir yolu ağları arasındaki bağlantıları güçlendirmeyi amaçlayan başka projelere de kaynak ayrıldı. Alaska Demiryolu Şirketi’nin Port MacKenzie Demiryolu Uzantısı için 249 milyon 52 bin 399 dolara kadar destek sağlandı. Proje geliştirme, nihai tasarım, kamulaştırma ve inşaat aşamalarını kapsayan yatırım, Port MacKenzie’yi Alaska Demiryolu ana hattına bağlayacak yaklaşık 32 millik yeni bir güzergâhı içeriyor.
Texas Pacifico Ulaşım’ın Texas Pacifico Koridoru Modernizasyon Projesi ise 35 milyon 238 bin 347 dolara kadar federal destek almaya hak kazandı. Proje kapsamında Alpine ve Presidio çevresindeki ray, yan hat ve geçiş altyapısının iyileştirilmesi, Presidio-Ojinaga uluslararası demir yolu geçidinin yeniden açılmasıyla bağlantılı çalışmaların yürütülmesi planlanıyor.
Bu iki projede inşaat aşaması da destek kapsamına alınırken Nevada Northern Railway’in aldığı hibe yalnızca proje geliştirme ve nihai tasarım faaliyetleriyle sınırlı kaldı.
Hattın Yeniden Açılması Uzun Vadeli Hedef
ABD Senatörü Jacky Rosen, 19 Ekim’de yaptığı açıklamada Nevada Northern Railway’in Kuzey Nevada için tarihsel ve ekonomik önemine dikkat çekti. Rosen, demir yolunun geçmişte bölgedeki bakır madenlerine hizmet verdiğini, günümüzde ise tarihî ve kültürel bir destinasyon olarak önemini koruduğunu belirtti.
Senatörün ofisi, 3 milyon dolarlık federal desteğin koridorun rehabilitasyonuna ve ulusal demir yolu ağına yeniden bağlanmasına yönelik çalışmalarda kullanılacağını açıkladı. Bununla birlikte FRA’nın mevcut kararının inşaatı değil, hazırlık ve tasarım süreçlerini kapsadığı vurgulandı.
Nevada Northern Railway, Mart 2010’da yayımladığı bir açıklamada Ely ile Shafter arasındaki yük taşımacılığını yeniden başlatmayı uzun vadeli hedefleri arasında göstermişti. Shafter, Union Pacific ve BNSF demir yolu ağlarıyla bağlantı kurulabilecek bir nokta olarak değerlendirilmişti.
Demir yolu işletmecisinin verdiği bilgilere göre, hat üzerinden geçen son yük treni 1999 yılında BHP’nin bakır konsantresi taşımacılığını gerçekleştirdiği dönemde işletildi. Orijinal altyapıda ahşap traversler üzerinde 60 libre ağırlığında raylar bulunurken balast miktarının da oldukça sınırlı olduğu belirtildi.
Ely şehri ve Nevada Northern Railway Foundation, hattın yenilenmesi ve iyileştirilmesi için daha önce federal RAISE programına başvurmuştu. Elko County komisyon üyeleri de Şubat 2023’te söz konusu başvurunun desteklenmesini değerlendirmişti.
Yeni CRISI hibesi, uzun süredir ulusal demir yolu ağından ayrı kalan koridorun yeniden kullanıma hazırlanması yönünde yeni bir aşama oluşturuyor. Ancak hattın ne zaman yeniden işletmeye açılacağı ve inşaatın hangi kaynaklarla finanse edileceği konusunda henüz kesin bir takvim bulunmuyor.
