Ürdün’ün 2,5 milyar dolarlık Akabe-Al Şidiya-Maan demiryolu projesinde ilk çalışmalar, yaklaşık 10 milyon dolarlık erişim yolu sözleşmesinin imzalanmasıyla başladı. Şantiye alanlarına, tünellere ve köprülere ulaşımı sağlayacak yolları kapsayan sözleşme, ana inşaat öncesindeki ilk adımı oluşturuyor. Projenin ana inşaat çalışmalarının 2027 yılının başlarında başlaması ve yaklaşık beş yıl sürmesi bekleniyor.
Ürdün-Birleşik Arap Emirlikleri Demiryolu Şirketi Başkanı Mohammad Thneibat, 19 Ekim’de Ürdün Haber Ajansı Petra’ya yaptığı açıklamada projenin takvimine ilişkin bilgi verdi. Erişim yolu işlerini üstlenen yüklenicinin adı ise henüz açıklanmadı.
Demiryolu Yılda 16 Milyon Ton Maden Taşıyacak
Toplam 403 kilometre uzunluğunda planlanan demiryolu, Ürdün’ün fosfat ve potasyum taşımacılığını geliştirmeyi amaçlıyor. Projenin 360 kilometrelik bölümünü fosfat ve potasyum taşımacılığına yönelik hatlar oluştururken, 43 kilometrelik bağlantı Şidiya ile Maan arasında demir yolu erişimi sağlayacak.
Hat üzerinden yılda 13 milyon ton fosfat ve yaklaşık 3 milyon ton potasyum taşınması hedefleniyor. Böylece demiryolunun yıllık toplam taşıma kapasitesinin 16 milyon tona ulaşması öngörülüyor. Akabe, Şidiya, Ghor Safi ve Maan’a hizmet verecek projenin, Güney Ürdün’de yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlaması bekleniyor.
Projenin temel atma töreni 5 Ekim’de Ürdün Kralı II. Abdullah ve Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Halid bin Muhammed bin Zayed Al Nahyan’ın katılımıyla gerçekleştirildi. Proje kapsamında demir yolu hattının yanı sıra yaklaşık 55 köprü, altı tünel ve bağlantılı altyapı yapılarının inşa edilmesi planlanıyor.
Ortakların tahminlerine göre demiryolu, fosfat ve potasyum taşımacılığında yıllık yaklaşık 40 milyon dolarlık maliyet tasarrufu da sağlayabilecek.
Projenin Takvimi Ve Yatırım Tutarı Güncellendi
Akabe demiryolu projesinin mevcut kapsamı, 2024 yılında açıklanan ilk planlamadan farklılık gösteriyor. Birleşik Arap Emirlikleri ile Ürdün, Eylül 2024’te demir yolu alanındaki iş birliğini güçlendirmek amacıyla yatırım mutabakatı imzalamıştı. Dönemin Ürdün Başbakanı Bisher Al-Khasawneh, detaylı çalışmaların 2025 sonuna kadar tamamlanmasının, inşaat ihalelerinin ise 2026’nın başlarında yapılmasının planlandığını açıklamıştı. O dönemde projenin uzunluğu 360 kilometre, yatırım tutarı ise 2,3 milyar dolar olarak belirtilmişti. İşletmenin 2030 yılında başlaması hedefleniyordu.
Aynı uzunluk ve yatırım tutarı, ortak demiryolu şirketinin kurulduğu Nisan 2026’da da gündemdeydi. Ancak bu dönemde açıklanan takvimde değişikliğe gidildi. Hükümet İletişim Bakanı Mohammad Al-Momani, finansman anlaşmasının 2027 yılının başlarında tamamlanmasının ardından yaklaşık beş yıllık inşaat süreci öngörüldüğünü bildirdi.
Ekim 2026’daki temel atma töreniyle birlikte projenin kapsamı 403 kilometreye, tahmini yatırım tutarı ise yaklaşık 2,5 milyar dolara çıktı. Güncel açıklamalarda demiryolunun ne zaman işletmeye alınacağına ilişkin kesin bir tarih verilmedi.
Ortak Demiryolu Şirketinin Sahiplik Yapısı Açıklandı
Ürdün-Birleşik Arap Emirlikleri Demiryolu Şirketi, iki ülkenin kamu ve yatırım kuruluşlarını bir araya getiriyor. Birleşik Arap Emirlikleri tarafında L’IMAD Holding’in yer aldığı ortaklıkta Ürdün’ü Ürdün Fosfat Madenleri Şirketi, Arap Potasyum Şirketi, Sosyal Güvenlik Yatırım Fonu ve Devlet Yatırımları Yönetim Şirketi temsil ediyor.
Etihad Rail, ortak girişimin demiryolunun inşası, işletilmesi ve bakımından sorumlu yürütücü kuruluşu olarak görev yapıyor.
Şirket Başkanı Thneibat, ortaklığın şartlarının kamuya açık olduğunu belirterek anlaşmanın 30 yıllık bir süreyi kapsadığını açıkladı. Bu sürenin sonunda demiryolunun mülkiyetinin Ürdün hükümetine devredileceğini ifade eden Thneibat, anlaşmanın uzatılmasının da mümkün olduğunu söyledi. Demiryolunun, hizmetlerin kesintisiz sürdürülebilmesi için işletmeye elverişli durumda teslim edilmesinin planlandığını kaydetti.
Maan Kuru Limanı Demiryoluyla Entegre Edilecek
Demiryolu projesi, Ürdün’ün güneyindeki lojistik altyapıyı geliştirme planlarıyla birlikte yürütülüyor. Thneibat, hattın Maan kuru limanı projesiyle entegre edileceğini açıkladı. Akabe Özel Ekonomik Bölge Otoritesi Başkanı Shadi Majali de kurumun kuru limanın geliştirilmesi için diğer kuruluşlarla koordinasyon içinde çalıştığını bildirdi.
Majali’ye göre yük taşımacılığının demir yoluna aktarılması, lojistik süreçlerin verimliliğini artırabilir ve bazı taşıma maliyetlerini azaltabilir. Demiryolunun sevkiyatların güvenilirliğini artırmasının yanı sıra karayollarındaki ağır taşıt trafiğini ve altyapı üzerindeki baskıyı hafifletmesi de bekleniyor.
Ürdün Başbakanı Cafer Hasan, 19 Ekim’de Akabe’ye gerçekleştirdiği ziyarette liman altyapısı ve lojistik hizmetlerinin demiryolu projesiyle eş zamanlı geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Irak, Suriye Ve Körfez Ülkelerine Uzatma Seçeneği Gündemde
Akabe demiryolunun gelecekte bölgesel bir ulaşım ağına dönüştürülmesi de değerlendiriliyor. Thneibat, Ürdün’ün demir yolu bağlantılarının Irak, Suriye, Türkiye ve Körfez ülkelerine doğru genişletilebileceğine işaret etti. Ancak söz konusu bağlantılar için kesinleşmiş bir uygulama takvimi açıklanmadı.
403 kilometrelik hat, yıllık 16 milyon tona kadar maden taşıma kapasitesi, yaklaşık 55 köprü ve altı tünel içeren kapsamıyla Ürdün’ün yük taşımacılığı altyapısındaki önemli yatırımlardan biri olarak öne çıkıyor. Ana inşaatın 2027 başlarında başlaması ve yaklaşık beş yıl sürmesi planlanırken, projenin tamamlanma ve işletmeye alınma tarihleri henüz kesinleşmiş değil.
