ABD’nin Oregon eyaletinde 1990 yılında otoyol iyileştirme çalışmaları sırasında yeniden hareketlenen bir heyelanı kontrol altına almak amacıyla yaklaşık 580 bin adet parçalanmış hurda lastik kullanıldı. Ağır toprak dolgunun bir bölümünün daha hafif geri dönüştürülmüş malzemeyle değiştirilmesine dayanan uygulama, Federal Karayolları İdaresi (FHWA) kayıtlarında heyelan ıslahında parçalanmış lastik kullanılan en büyük projelerden biri olarak yer aldı.
Yol Çalışmaları Eski Heyelanı Yeniden Harekete Geçirdi
Proje, güneybatı Oregon’da Roseburg kentinin yaklaşık 25 mil batısındaki US 42 kara yolunda gerçekleştirildi. Yolun genişletilmesi ve yükseltilmesi sırasında yapılan toprak dolgu, güzergâhın altında bulunan eski heyelan kütlesine ek yük bindirdi. Bunun sonucunda zemindeki hareketlilik yeniden başladı.
Mühendisler, bölgeye standart toprak dolgu eklenmesinin ağırlığı artırarak heyelan riskini büyüteceğini değerlendirdi. Bunun üzerine mevcut dolgunun bir bölümünün kaldırılarak yerine daha hafif parçalanmış lastiklerin yerleştirilmesine karar verildi. Kazıdan çıkarılan toprak ise yamacın alt bölümünde dengeleyici karşı ağırlık olarak kullanıldı.
Sahaya Yaklaşık 5 Bin 800 Ton Hurda Lastik Taşındı
Şubat 1991 tarihli teknik rapor ve 1993 yılında yayımlanan mühendislik incelemesinde, uygulama kapsamında yaklaşık 5 bin 800 ton parçalanmış lastiğin kullanıldığı belirtildi.
Dört farklı tedarikçiden sağlanan malzemeler, proje alanına 150 ila 275 mil arasındaki mesafelerden taşındı. Yaklaşık 28 ton taşıma kapasitesine sahip kamyonlarla gerçekleştirilen sevkiyatlar sonucunda yüz binlerce lastik parçası yol dolgusunda değerlendirildi.
Geri Dönüşüm Teşviki Maliyeti Düşürdü
Oregon Çevre Kalitesi Departmanının (DEQ) geri dönüşüm teşvik programı, projenin maliyetinin azaltılmasında etkili oldu. Normal koşullarda ton başına 30 dolar olan malzeme bedelinin 20 dolarlık bölümü teşvik kapsamında karşılandı. Serme ve sıkıştırma giderleri de hesaba katıldığında uygulamanın toplam maliyeti ton başına 18,33 dolar olarak hesaplandı.
Teknik projeye göre, en kalın noktasında yaklaşık 3,8 metreye ulaşan lastik dolgunun üstü ve yan şevleri 90 santimetrelik sıkıştırılmış toprak tabakayla kaplandı. Yolun üst yapısında ise 58 santimetre kırmataş temel ve 20 santimetre asfalt kaplama kullanıldı.
Lastik Dolguda Yaklaşık 50 Santimetrelik Oturma Ölçüldü
Uygulama sonrasında yapılan ölçümlerde, üzerindeki yükün etkisiyle lastik dolgu tabakasında yaklaşık 50 santimetrelik, başka bir ifadeyle yüzde 13 oranında oturma meydana geldiği belirlendi.
Eğim ölçerler ve diğer izleme cihazlarıyla takip edilen yol kesiminde, yüzeydeki ilk esneme payının standart toprak dolgulara kıyasla yaklaşık iki kat fazla olduğu tespit edildi. Proje, atık lastiklerin yol mühendisliğinde hafif dolgu malzemesi olarak kullanılabileceğini gösteren dikkat çekici uygulamalardan biri olarak kayıtlara geçti.
