Araştırmalar, dünya genelinde deniz çayırlarının her yıl yüzde 2 ila 7 oranında yok olduğunu gösterirken, bu kayıpların yol açacağı ekonomik zararın yıllık 42 milyar dolara ulaşabileceğini belirtiyor. Deniz çayırları, tropikal yağmur ormanlarından 35 kat daha hızlı karbon emme kapasiteleriyle iklim değişikliğine karşı kritik bir rol üstleniyor; ancak artan farkındalık çalışmalarına rağmen hâlâ büyük risk altında kalıyorlar. Küresel ölçekte her yıl yüzde 2-7 azalan bu ekosistemler, hem çevresel hem de ekonomik açıdan büyük bir tehdit oluşturuyor.
Akdeniz’de deniz çayırı ekosistemlerinin yıllık değeri yaklaşık 11,6 milyar dolar olarak hesaplanıyor. İtalya bu değerin en yüksek olduğu ülke iken, Slovenya en düşük seviyede bulunuyor ve Türkiye’de bu ekosistemlerin yıllık ekonomik katkısı 276,6 milyon dolar civarında. Bu hesaplamalar, sadece deniz çayırlarını değil, aynı zamanda ekosistemde yer alan balıklar ve diğer canlıların sağladığı hizmetleri de kapsıyor. BM’nin 2020 raporuna göre, her 30 dakikada bir futbol sahası büyüklüğünde bir alan yok oluyor ve deniz çayırları, karasal ekosistemlerden daha etkili karbon depolama yeteneğiyle tanınıyor.
Dünya Deniz Çayırları Günü
BM, 2022 yılında deniz çayırlarının önemini vurgulamak için 1 Mart’ı Dünya Deniz Çayırları Günü olarak ilan etti. Bu gün, denizlerin gizli kahramanlarının korunmasına yönelik farkındalığı artırmayı amaçlıyor. Son verilere göre, Akdeniz’de deniz çayırları yılda 3,6 milyon tondan fazla karbon bağlıyor ve Türkiye’de bu miktar yaklaşık 90 bin tonu buluyor, ki bu da 70 bin otomobilin yıllık emisyonuna eşdeğer.
Gelecek nesillere karşı sorumluluk vurgusuyla İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, denizlerin korunmasının çevresel bir görevden öte bir zorunluluk olduğunu ifade ediyor. “Deniz Çayırları projesi kapsamında TÜDAV ile yürüttüğümüz çalışmalar, mevcut alanların haritalanması ve temizlenmesi için büyük çaba sarf ediyor. Tropik yağmur ormanlarının 35 katı karbon emen bu ekosistemler, iklim değişikliği ve kirlilik nedeniyle hızla azalıyor; ancak koruma ile gelecek güvence altına alınabilir.”
Ülkemizde deniz çayırları yılda 6 milyar litre oksijen sağlıyor diyen TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, bu ekosistemlerin hayati rolünü anlatıyor. “Bir metrekarede günde 16 litreye kadar oksijen üreten Posidonia oceanica türü, Türkiye’de 90 bin ton karbon emiyor ve Akdeniz’de son 50 yılda yüzde 35 oranında gerilemiş durumda. TÜDAV’ın 2013’ten beri süren stratejileri, bu hassas yapıları korumak için devam ediyor.”
