Lipödem, genellikle kadınlarda görülen, özellikle bacaklarda simetrik yağ birikimiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Bu durum yalnızca estetik bir problem değil, aynı zamanda ağrı, hassasiyet ve dolaşım bozukluklarına da yol açabilir. Lipödemli hastalarda sıkça karşılaşılan bir diğer sorun ise varislerdir. Bu iki durumun birlikte görülmesi, tedavi sürecinin daha dikkatli planlanmasını gerektirir.
Lipödemde artan yağ dokusu, lenfatik ve venöz dolaşımı olumsuz etkileyebilir. Bu durum, toplardamarlarda basınç artışına neden olarak varis oluşumunu kolaylaştırır. Ayrıca damar duvarlarının zayıflaması ve kapakçık yetmezliği de varis gelişiminde rol oynar.
Lipödemli hastalarda görülen varisler genellikle:
- Daha yaygın ve belirgin olabilir
- Ağrı ve hassasiyeti artırabilir
- Ödemi (şişliği) şiddetlendirebilir
Lipödemli kadınlar, kontrol grubuna göre yaklaşık 11 kat daha yüksek varis oranına sahip. Aslında çoğu zaman lipödemin bir parçası. Sorun burada başlıyor, ya bu hastalar varis hastası kabul edilip varis ameliyatı yapılıyor ya da ana neden olan enflamatuvar yağı ortadan kaldırmadan varis ameliyatı oluyor.
Lipödem veya lenfo-lipödem tanısı almış 261 hastada varis ameliyatı sonrası şişlik ve bacakta dolgunluk gibi bulgularda genelde iyileşme olmadığı veya kötüleşme görüldüğü raporlanmıştır. Bu nedenle yazarlar, varis ameliyatlarının bu hastalarda sadece zorunlu durumlarda yapılmasını önermişlerdir.
2026 yılında yapılan bir başka çalışmada sadece varis olan hastalarla, lipödemli varisi olan hastalar karşılaştırılmış. Lipödemi olanlarda bu iyileşme daha sınırlı bulunmuş. Bu bulgu, venöz girişimlerin lipödem semptomlarını doğrudan iyileştirmeyebileceğini düşündürmektedir.
Varis tedavilerinin lipödem semptomlarına olumlu etkisi sınırlıdır. Ultrason raporunda damarın geniş olması ya da kaçak olması ameliyat için yeterli değildir. En önemli kriter reflü süresidir (≥0.5 saniye patolojik kabul edilir).
Sonuç olarak damar iltihabı (flebit), deri değişiklikleri (egzama, morumsu-kırmızı), deride yara gibi durumlarda varis tedavisi öncelikli olur. Diğer türlü önce lipödem operasyonu, en az altı ay bekleyip damarların değerlendirlmesi tavsiye edilir.
