Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini ve tüketici haklarını koruma altına almak amacıyla hazırlanan Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın tüketimi bulunmayan gıda ve bileşenlerini kapsayan düzenleme, piyasaya arz süreçlerine ilişkin sıkı denetim ve bilimsel onay şartı getiriyor.
YENİ GIDA TANIMI VE KAPSAMI DEĞİŞTİ
Yönetmelik uyarınca, yeni bir moleküler yapıya sahip olan, mikroorganizmalardan, mantarlardan veya alglerden elde edilen gıdalar “yeni gıda” olarak sınıflandırılıyor. Ayrıca, hücre veya doku kültüründen üretilen gıdalar ile özel üretim süreçleriyle elde edilen ve besin yapısı önemli ölçüde değişen ürünler de bu kapsama dahil edildi. 100 nanometre altı boyutlara sahip olan ve özel amaçla üretilentasarlanmış nanomateryaller de yönetmelik çerçevesinde denetlenecek.
YASAKLAR VE İSTİSNALAR AÇIKLANDI
Yönetmelikte, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda kesin yasaklar belirlendi. Buna göre;
-Domuz ve böcek kaynaklı gıdalar için yapılan hiçbir başvuru kabul edilmeyecek.
-Bu ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”nde yer alması ve piyasaya arz edilmesi yasaklandı.
-GDO’lu ürünler, enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericiler kendi özel mevzuatlarına tabi olmaya devam edecek.
ONAY VE DENETİM SÜRECİ
Gıda işletmecileri, yeni bir ürünü piyasaya arz etmeden önce Bakanlığa danışmak ve onay almakla yükümlü kılındı. Süreç şu şekilde işleyecek:
Bilimsel Değerlendirme: Başvurular, Bakanlık bünyesinde oluşturulan Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde incelenecek.
Güvenlik Şartı: Gıdanın insan sağlığı için risk oluşturmadığı bilimsel verilerle kanıtlanmak zorunda.
Tüketici Bilgilendirmesi: Mevcut bir gıdanın yerine kullanılacak ürünlerin, besin değeri açısından tüketiciyi yanıltmaması veya dezavantaj oluşturmaması şartı aranacak.
İzleme: Ürün piyasaya çıktıktan sonra da gıda güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından izleme gereklilikleri uygulanabilecek.
ÜRETİCİLERİN VERİLERİ KORUNACAK
Yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını korumak adına, sunulan yeni bilimsel veriler için 5 yıl süreyle veri koruması sağlıyor. Bu süre zarfında, ilk başvuru sahibinin verileri onaysız olarak başka bir başvuru için kullanılamayacak. Ancak, üreticinin adı, ürünün tanımı ve güvenlik değerlendirmesinin sonuçları kamuoyunun erişimine açık tutulacak.
GELENEKSEL GIDALARDA ÖZEL PROSEDÜR UYGULANACAK
Başka ülkelerde en az 25 yıldır güvenli bir tüketim geçmişi olan gıdalar için daha kısa süreli bir bildirim prosedürü uygulanacak. Bilimsel Komisyonun 4 ay içinde herhangi bir güvenlik itirazında bulunmaması durumunda, bu “geleneksel gıdalar” listeye dahil edilerek satışına izin verilecek.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR
Halen faaliyet gösteren işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler, raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlere 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanacak.
