Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Kasım 2026 İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı sonuçları, üretim tesislerinde mevcut kapasitenin kullanımında sınırlı bir gerilemeye işaret etti. İmalat sanayisi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranı bir önceki aya göre 0,1 puan düşerek yüzde 74,4 oldu. Mevsimsel etkilerden arındırılmış oran ise 0,2 puan gerilemeyle yüzde 74,1’e indi.
Mevsimsellikten arındırılmış oran yüzde 74,1’e düştü
TCMB’nin 20 Kasım 2026’da yayımladığı sonuçlara göre mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı ekimdeki yüzde 74,3 seviyesinden kasımda yüzde 74,1’e geriledi. Mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranı da yüzde 74,5’ten yüzde 74,4’e düştü. Veriler, iki ölçümde de sınırlı bir aylık düşüş yaşandığını gösteriyor.
Mevsimsel düzeltme, üretim faaliyetlerinde dönemsel olarak tekrar eden etkileri ayıklamayı amaçlıyor. Bu nedenle ekonominin aydan aya seyrini değerlendirirken arındırılmış gösterge özellikle önem taşıyor. İki oran arasındaki küçük fark da farklı hesaplama yöntemlerinden kaynaklanıyor.
Araştırmaya 1.960 iş yeri katıldı
Kasım ayı sonuçları, imalat sanayisinde faaliyet gösteren 1.960 iş yerinin TCMB İktisadi Yönelim Anketi’ne verdiği yanıtların toplulaştırılmasıyla hazırlandı. Kapasite kullanım oranı, üretim tesislerinin mevcut fiziki kapasitelerine kıyasla ne ölçüde çalıştığını değerlendirmek için kullanılan öncü göstergelerden biri olarak izleniyor.
Bu oran, sanayi üretiminin aylık miktarındaki değişimle aynı anlama gelmiyor. Bir fabrikanın üretimi artarken kurulu kapasitesi de genişleyebilir; buna bağlı olarak kapasite kullanım oranında farklı yönlü hareketler görülebilir. Dolayısıyla verinin sanayi üretim endeksi, yeni siparişler ve yatırım eğilimi gibi diğer göstergelerle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Mal gruplarında farklı yönlü hareketler görüldü
Kasım ayında kapasite kullanımındaki genel gerilemeye karşın bazı mal gruplarında artış yaşandı. Tüketim mallarında oran ekimdeki yüzde 72,3’ten yüzde 72,6’ya yükselirken dayanıksız tüketim mallarında yüzde 73,1’den yüzde 73,6’ya çıktı. Ara mallarında da yüzde 74,4’ten yüzde 74,5’e sınırlı yükseliş görüldü.
Bu farklılaşma, imalat sanayisinin tüm alt kollarının aynı yönde hareket etmediğini gösteriyor. Genel göstergedeki azalış, bazı üretim gruplarında kapasitenin daha düşük düzeyde kullanılmasıyla birlikte değerlendirilmeli.
Kapasite kullanımındaki düşüş ne ifade ediyor?
Sanayide kapasite kullanımının gerilemesi, işletmelerin mevcut makine, tesis ve ekipmanlarından yararlanma oranının bir miktar düştüğüne işaret edebilir. Bununla birlikte tek aylık ve sınırlı değişimler, üretim eğiliminde kalıcı bir dönüşüm gerçekleştiğini kanıtlamaz. Sipariş akışı, ihracat talebi, üretim maliyetleri ve bakım duruşları gibi unsurlar kapasite kullanımını etkileyebilir.
Kasım sonuçları, imalat sanayisinde kullanım oranının yaklaşık yüzde 74 düzeyinde seyrettiğini ortaya koyuyor. Gelecek aylarda açıklanacak kapasite kullanım ve reel kesim güven endeksi verileri, sanayideki görünümün kalıcı biçimde güçlenip güçlenmediğinin değerlendirilmesinde önem taşıyacak.