Kars, Avrupa Ve Asya’nın Geçiş Noktası, Kalbi Olacak :İran’la ticaretin serbestleşmesinin özellikle sınır illeri olan Kars-Ardahan-Iğdır için yeni fırsatlar doğurduğunun altını çizen KAİ Vakfı Başkanı Sabri Yiğit, “İran’ın dondurulmuş 100 milyar dolar varlığı mevcut. Yaptırımların kalkmasıyla bu varlıkların 30-50 milyar dolarlık kısmının serbest kalması öngörülüyor. Ülke olarak bu yatırımdan mutlaka pay kapmamız gerekiyor” dedi.
İran’la ticaretin serbestleşmesinin özellikle sınır illeri olan Kars-Ardahan-Iğdır için yeni fırsatlar doğurduğunun altını çizen KAİ Vakfı Başkanı Sabri Yiğit, “İran’ın dondurulmuş 100 milyar dolar varlığı mevcut. Yaptırımların kalkmasıyla bu varlıkların 30-50 milyar dolarlık kısmının serbest kalması öngörülüyor. Ülke olarak bu yatırımdan mutlaka pay kapmamız gerekiyor” dedi.
İki ülke arasında yatırım heyetlerinin kurulmasının önemini vurgulayan Yiğit, “İran’daki alt yapı yatırımları, Türk müteahhitleri için yeni bir pazar. Aynı şekilde petrol türevleri ve kimya sektöründe işbirlikleri geliştirilebilir. Ama ben en çok bizi geleceğe taşıyacak, Türkiye’nin en çok göç veren illeri olan Kars-Ardahan-Iğdır için yeni ve kalıcı bir dönemin açıldığını düşünüyorum. Bunun için Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı projesine önem verilmesi gerekiyor. Demiryolu projesi hayata geçirildiğinde Avrupa’dan Çin’e demiryoluyla kesintisiz yük taşınması mümkün hale gelecek. Bu İran için de bir fırsat” dedi. “Kars-Tiflis-Bakü demiryolu projesi çerçevesinde yılda 1 milyon 500 bin yolcu ve 3 milyon ton yük taşınması hedeflenmektedir” diyen Kars Kars Ardahan Iğdır kalkınma Vakfı Başkanı ve DIGICOM Grup Yönetim Kurulu Başkanı Sabri Yiğit; 2034 yılında ise bu hat üzerinden yılda 3 milyon 500 bin yolcu ve 16 milyon 500 bin ton yük taşınmasının hedeflendiğini belirtti.
İran’a ambargonun kalkması ile turizm sektörünün İranlı turist ile canlanacağını belirten Yiğit, “En büyük hareketliliğin turizm sektöründe yaşanacağını düşünüyorum. Bölgedeki turizm alt yapısının tamamlanmasıyla İran’dan kültürel yakınlıktan da dolayı çok daha fazla turistin bölgeye geleceğine inanıyorum. Bu sayede Sınır illerinin turizm kapasitesi yüzde 50 artar” dedi.
Bunun için Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı projesine önem verilmesi gerekiyor. Demiryolu projesi hayata geçirildiğinde Avrupa’dan Çin’e demiryoluyla kesintisiz yük taşınması mümkün hale gelecek. Bu İran için de bir fırsat” dedi. Tersinden bakıldığında; Hazar Bölgesi ve Orta Asya’nın Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlantısını gerçekleştirecek olan Bakü Tiflis Kars (BTK) demiryolu projesinin herhangi bir ulaştırma projesi olmadığını dile getiren Yiğit; bu proje kardeşlik ve birlikte kalkınarak güçlenme projesidir dedi.
Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan-Türkmenistan üzerinden geçen “Demiryolu-Denizyolu Kombine Taşımacılığı” ile Orta Asya’nın Akdeniz’e bağlanması ve Orta Asya ile yapılan transit taşımacılıkta Türkiye’nin önemli bir konuma getirilmesi, Tarihi İpek Yolunun Kars için kalkınmada tarihi bir fırsat olduğunu dile getiren Yiğit; “Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Asya ve Avrupa’nın birbirlerini yeniden keşfetmesi gerektiğini söylemesi, (BTK) demiryolu projesinin önemin arz etmektedir” dedi.
Bu gün Türkiye, Ermenistan’dan Gürcistan’a; Gürcistan üzerinden Rusya Federasyonu ve Azerbaycan’a; Rusya Federasyonu ve Azerbaycan üzerinden Ukrayna’ya, Orta Asya’ya (Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan) ve Çin’e bu yollar üzerinden ulaşamaz hale gelmiştir. Türkiye ile Orta Asya ve Çin arasında demiryolu taşımacılığı İran üzerinden gerçekleşmektedir. Diyen Yiğit, Artık (BTK) demiryolu projesinin bütün ticari ve insani kapıları aralayarak, bölgenin hayali olan barış kardeşlik aydınlık günleri yakınlaştıracağının da altını çizdi.
S.BİRİKİM: Mayıs ayı içerisinde Kars’ta İstanbul KAI Kalkınma Vakfının da içinde olduğu yapılacak çalıştay hakkında bilgi verir misiniz?
S.YİĞİT: Bu çalıştayı uzun süredir şekillendiriyoruz. “Kars, Ardahan ve Iğdır Valilikleri, SERKA, Belediye Başkanları, Oda Başkanları ve sivil toplum örgütleriyle birlikte Kars’ta 3 günlük bir çalıştay yapıp Kars – Tiflis demir yolu gelişimi ve Aktaş sınır kapısından Asya ülkelerine nelerin ihraç edileceği konusunda incelemeler yapacağız. Türkiye’nin katma değerli sanayi ürünlerini, Kars üzerinden Kafkas Ülkelerine ve Asya ülkelerine nasıl ulaştırılacağının provalarını yerinde gerçekleştireceğiz” dedi.
Bu hayalimizin gerçekleşmesi için Türkiye İhracatçılar Birliğinden bütün kamu ve özel sektöre, Kars üzerinden Asya ülkelerine yapılacak ticaretin önemini vurgulatmak ve bu konunun sahiplenilmesi için çaba göstereceğiz. Bu yolların Türkiye’ye katacaklarını herkese söyletebildiğimiz zaman, Kars ve çevresi bir ticaret merkezi olur, yerli-yabancı turistlerin akın edeceği ve turizm gelirlerinin artacağı bir tablo önümüzde şekillenir. Kars’ın dünyaya açılan kapı olması konusunda hayalim de iddiam da çok büyük.
Bir kere ticari hayat şekillenip, ekonomik kalkınma baş gösterdikten sonra, Kars’ın yerel tadları da ticarette hak ettiği yeri bulacak. Talep artarsa akabinde Organik Ürünler Organize Sanayi Bölgesinin kurulması yoluna da gidilebilir. Diğer yanda Havancılık ve Kaz yetiştiriciliği gibi yatırımlar da hız kazanacaktır.
S.BİRİKİM: Biz Serhat Birikim gazetesi olarak bu Çalıştay’ın içeriğini, kamuoyuyla özellikle Kars Ardahan Iğdırlı iş adamlarıyla paylaşmak istiyoruz.
S. YİĞİT: İçeriğin neler olacağını aslında her konuşmamda vurguluyorum. Bu bölgenin kalkınması amacıyla yapılabilecek yatırımlar ve fırsatları yaratma konusunda iddialıyız. Fakat sürekli aynı şeyleri kendi kendimize yani kendi hemşehrilerimize anlatmanın ya da söyletmenin bir faydası yok. Asıl önemli olan iş dünyasının yönünü Kars’a çevirip yatırım yaptırmaktır. Bunun için de kendimizi onlara anlatmalıyız. Çalıştayın amacı da kendimizi nasıl anlatabileceğimizi şekillendirmek bir bakıma. Bizim adımıza hemşehrimiz olmayan siyasiler ve hatta iş adamları konuştuğunda başarılı sayılacağız.
S.BİRİKİM: Çalıştay Sadece Kars, Ardahan, Iğdır’lı işadamları mı katılacak, yoksa Türkiye’nin bir kaç ilinden davet edecek misiniz? Çalıştay’a sınır ötesinden de davet var mı?
S. YİĞİT: Bu çalıştay için bundan en az 6 ay önce çalışmaya başladık. O günden bugüne kadar Türkiye’de çok şey değişti. Çalıştay fikrinin ortaya atıldığı günle bu günkü gerçek farklı, 1 Kasım seçimleri öncesinde bazı konuşmalar yapıldı. Ben 2015 Ağustos ayında Kars’taydım ve çalışmaya o zaman başladık. Geçen zaman içerisinde koşullar değişti. Seçimlerle birlikte planların şekilleri farklı boyutlar aldı. Özellikle terör, bölgeye dışarıdan gelecek herkesin geri çekilmesine neden oldu. Geçen bu dönemde Aktaş sınır kapısı da açıldı, yapılabileceklerin rotasını buna göre planladık.
Bu bölgede yapılacaklara sadece Kars Ardahan Iğdır kalkınması özelinde bakarsak yanlış olur. “Kars-Tiflis-Bakü demiryolu projesi” ile Türkiye ekonomisi ve ihracatı büyük yol alacaktır. İhracat maliyetleri en yüksek olan ülkelerden biriyiz. Bu da ekonomimize sekte vuruyor. İstanbul’dan yola çıkan malınızın Asya ve Afrika bölgesine ulaşması 9 hafta alıyor. Maliyetler ise çok yüksek. Fakat Kars bir lojistik merkezi haline geldiğinde, Türkiye’nin ihracatı ve dolayısıyla ekonomisi de büyüyecektir. Ben Kars’ta kurulacak bacalı fabrikalardan söz etmiyorum. Fakat İstanbul’daki üreticiler Kars yoluyla Aktaş sınır kapısından nakliyeyi sağlayabilirse, İstanbul’dan çıkan trende gelen parçaların Kars’ta montajını sağlayacak yatırımlar yapılırsa, ardından bu tren hattıyla maliyeti düşük ve süresi kısa ihracatını yaparsa, yatırımcı da kar edecektir.
S. BİRİKİM: FORUM İstanbul 2023 kapsamında gerçekleşecek, Endüstri 4.0 Oturumuna konuşmacı olarak katılacaksınız. Konuşmanızda Kars’daki gelişmelerden tren hattından ve Aktaş sınır kapısından da söz edecek misiniz?
S. YİĞİT: Forum 2023 geleceğe hazırlanan Türkiye’nin her alanda değerlendirme ve konumlandırma çalışmalarında, alanında önde gelen isimlerin öngörülerini paylaştığı bir platform. 5 ve 6 Mayıs’ta açılış konuşmasını Başbakan Yardımcısı Lütfi Elvan’ın yapacağı ve ardından devletin ve iş hayatının önemli isimlerinin konuşacağı bir forum olacak. Burada konuşacağım başlık, Dünya üzerinde gelişen teknolojiler ile değişen üretim süreçleri. Yani konumuz değişen dünyada katma değerli üretim avantajlarını yakalayabilmek olacak.
Bu kapsamda teknolojik ve endüstriyel devrimler bu toplantıda Türkiye çapında konuşuluyor olacak. Fakat dediğim gibi zaten Türkiye ekonomisinin kalkınması bölge ekonomisiyle birebir bağlantılıdır. Türkiye genelinde projelenen süreçler mutlaka bölge ekonomileri ve konjonktürleriyle paralel gelişmek durumundadır.
S. BİRİKİM: Çalıştay’da ana başlıklar nedir?
S. YİĞİT: Konuşmamızın başından beri de anlattığım gibi bölgesel ekonominin kalkınması ilk hedefimiz. Zaten Kars Bölgesinde ekonomi kalkındığında bu doğrudan Türkiye ekonomisine yansıyacaktır. Bu yadsınamaz bir gerçek. Ekonomik sorunların çözümü için fırsat yaratmamız ve özellikle bölgemizdeki hoşgörü kültürünü herkese anlatabilmemiz gerekli. Ben bu bölgede yatırım yapabilecek birçok firma ile Kars’a gelip, neler yapılabileceğini yerinde incelemek için girişimlerde bulundum. Fakat Kars bölgesinin de adı artık güvenlik sorunlarının olduğu bölge ile eşdeğer görülüyor. Bölgemize bunun yapılmasına izin vermemeliyiz. Bizim bölgemiz asla terörle özdeşleşebilecek mantaliteye sahip bir bölge olamaz. Şu anda bu bizler çok iyi biliyoruz.
Asıl sorun bunu herkese anlatabilmek ve herkese söylettirebilmek.
İşte o zaman bölge illerimizin önünü kimse kapatamaz, Türkiye katma değerli ihracat yapacaksa bölgenin ve buradan dünyaya açılan ticaretin önemini kavramak ve kabullenmek zorunda. Çalıştayımız her şeyden önce bölgemizin bu durumunu Türkiye’de herkese sahiplendirebilmek için çalışacak.
