Ahmet Edip Akbayram, ya da bilinen adıyla Edip Akbayram (d. 29 Aralık 1950, Gaziantep), Türk müzisyen.
Yaşam öyküsü
29 Aralık 1950’de Gaziantep’te doğdu. Henüz dokuz aylıkken çocuk felcine yakalandı. Bu hastalığın pençesinde çocukluğunu geçiren Edip Akbayram’ın müziğe tutkusu da çocukluk yıllarında başladı. Akbayram o yıllar için “Haftalığımdan biriktirdiğim paralarla ünlü pop şarkıcılarının konserlerine gider, eve döndüğümde aynanın karşısında onların taklitlerini yapardım.” demiştir. Çocukluk yıllarında bir orkestra kurdu ve amatör olarak evlerinin yakınındaki bir düğün salonunda çalıştı.
Lisede kurdukları orkestrada Pir Sultan’ın, Karacaoğlan’ın deyişleri üzerine yaptıkları besteleri çalıp söylediler. İlk plağı Kendim ettim kendim buldum’u da lise yıllarında yaptı. İlk plağını çıkardığı grubun adı Siyah Örümcekler’di. Plak da “Siyah Örümcekler-Gaziantep Orkestrası” ve “Edip Akbayram ve Siyah Örümcekler” başlıkları altında iki farklı baskıyla çıktı. Gaziantep’ten sonra Adana ikinci adresi oldu. Adana, Akbayram’ın kurduğu orkestrayla ilk sahneye çıktığı kenttir. Daha sonra burada “Beyaz Saray” adlı bir gazinoda çalışmaya başladı.
1968 yılında liseyi bitirip İstanbul’a gitti. Liseyi bitirdiği zaman hep öğrenmeyi istediği mesleğin, doktorluğun, eğitimini almak için üniversite sınavlarına girdi ve diş hekimliğini kazandı. Fakat müzik ağır bastı ve bu meslekten vazgeçerek kendini müziğe verdi.
İstanbul’a geldikten sonra 1971’de Altın Mikrofon Yarışması’na katıldı. Aşık Veysel’in bir şiirinden esinlenerek gerçekleştirdiği ilk bestesi olan “Kükredi Çimenler” ile birinci oldu. 1974’te Dostlar Orkestrası’nı kurdu ve Anadolu pop müziğinin önde gelen isimlerinden biri oldu. Daha sonra “Kara Kuzu”, “Deniz Üstü Köpürür” ve “Garip” adlı 45’liklerle ödüller aldı ve ünü yurt çapında duyulan bir sanatçı oldu. “Aldırma Gönül” ve “Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz” adlı parçalarıyla satış rekorları kıran ve altın plak kazanan sanatçının çeşitli kuruluşlar tarafından verilen 250 kadar ödülü mevcuttur.
80’ler Edip Akbayram ve benzeri müzik yapanlar için zor yıllardı. 1981-88 arasında bestelerinin TRT’de çalınması yasaklandı. Ama 90’ların ortasından itibaren, özellikle Türküler Yanmaz albümüyle yeni bir çıkış yaptı ve kendi çizgisinde sapmadan yürümeye devam ettiğini gösterdi. Akbayram bu albümü Sivas Katliamı’nda yaşamını yitirenlere ithaf etmiştir. Bu albümde Can Yücel’in, Oktay Rifat’ın, Ahmed Arif’in, Vedat Türkali’nin yapıtlarından bestelediği şarkılar vardı.
Edip Akbayram başlangıçtan itibaren ne yapmak istediği şöyle açıklıyordu: “Kalıcı bir şeyler yapmak istiyordum. Fikret Kızılok ve Cem Karaca’nın Anadolu ezgilerini pop çizgisinde söylemelerini örnek olarak aldım. Renk ve çizgide tamamen bir Edip Akbayram olarak geliştirdim. Toplumcu müzik yapmak istedim. Müziğimde geniş halk kitlelerinin yaşamı, sorunları olmalıydı. Ancak sivri, ucuz kahramanlıklardan da uzak durmaya çalıştım. İnançlarımdan, düşüncelerimden, politikamdan taviz vermeden, müzik tekniğinden yararlanarak, sorunlu, yoksul, geniş halk kitlelerine ulaşmak, daha çağdaş bir şeyler yapmak istiyordum.” 1979 yılında Ayten Hanım ile evlenen sanatçının bu evliliğinden Türkü ve Ozan adlarında bir oğlu ve bir kızı vardır.
Albümleri (LP/MC/CD)
- Mayıs (2012)
- Söyleyemediklerim (2008)
- Dün ve Bugün 3 (2005)
- Dün ve Bugün 2 (2004)
- 33’üncü (2002)
- Selam Olsun (2001)
- İlk Günkü Gibi (1999)
- Dün ve Bugün (1998)
- Yıllar (1997)
- Güzel Günler Göreceğiz (1996)
- Türküler Yanmaz (1994)
- Bir Şarkın Olsun Dudaklarında (1993)
- Unutamadıklarım (1992)
- Hava Nasıl Oralarda? (1991)
- Senden Haber Yok (1991)
- Şahdamar (1990)
- Özgürlük (1988)
- Yeni Gelen Güne Türkü (1986)
- Dostlar 1985 (1985)
- Dostlar 1984 (1984)
- Nice Yıllara Gülüm (1982)
- Nedir Ne Değildir? (1977)
- Edip Akbayram (1974)
45’likleri
- Kendim Ettim Kendim Buldum – Çiçeklerin Dili (Siyah Örümcekler) (1970)
- Kükredi Çimenler – Boşu Boşuna (1972)
- Anam Ağlar Başucumda Oturur – Sev Beni Beni
- Deniz Üstü Köpürür – Dumanli Dumanli Oy Bizim Eller (1973)
- Değmen benim Gamlı Yaslı Gönlüme – Yakar İnceden İnceden
- İnce İnce Bir Kar Yağar – Dağlar Dağladı Beni (1974)
- Garip – Kaşların Karasına
- Kolum Nerden Aldın Sen Bu Zinciri – Gam Üstüne Gam Yapılır (1975)
- Mehmet Emmi – Affetmem Seni (1976)
- Zalim Zalim – Kahpe Felek
- Aldırma Gönül – Sen Açtın Yarayı (1977)
- Analara Kıymayın Efendiler – Adiloş Bebe (1978)
- Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz – Gidenlerin Türküsü (1979)
- Bugün Bizde Bayram Var – Bu Yıl Benim Yeşil Bağım Kurudu (1981)
- Edip Akbayram 1971 yılında Barış Manço’nun Moğollar’la doldurduğu İşte Hendek İşte Deve – Katip Arzuhalim plağını Nejat Taylan Orkestrası ile kaydetti. Plak Nejat Taylan Orkestrası adına piyasaya sürüldü.
