Hatlardaki doğalgaz kaçakları, TÜBİTAK Raylı Ulaşım Teknolojileri Enstitüsü’nün (RUTE) 4 yıllık çalışma sonucunda geliştirdiği Boru İçi Denetleme Robotu’ndan kaçamayacak. Kısa adı “Robot Göz” olan robot, üzerinde bulunan 900 sensörüyle doğalgaz hattı borularındaki gaz kaçaklarını tespit edecek. TÜBİTAK RUTE’nin İGDAŞ için geliştirdiği, Türk mühendislerin imzasını taşıyan Robot Göz, doğalgaz kaçaklarını anında tespit edecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, konuya ilişkin Twitter hesabından videolu paylaşımda bulundu. Türkiye’nin, ABD’den sonra kendi denetim robotunu geliştiren ikinci ülke olduğuna işaret eden Varank, “2017’de İstanbul Gaz ve Doğalgaz Dağıtım AŞ (İGDAŞ) için TÜBİTAK’ın başlattığı projede ‘Robot Göz’ doğal gaz hatlarındaki arıza ve kaçakları tespit ediyor. Böylece milyonlarca lira tasarruf sağlanacak. İstanbul hizmetten de teknolojiden de geri kalmayacak.” ifadesini kullandı.
TÜBİTAK RUTE Müdürü Mehmet Ali Çimen, Robot Göz’ün 545 km. uzunluğundaki hatta denetim yapacağını belirterek “Bu teknolojinin benzeri sadece ABD’de var. Normalde bunları kiralıyorsunuz ve kilometre başına ücret ödüyorsunuz. Şu anda biz bu teknolojiye sahip olarak dışa bağlımlılığı ortadan kaldırmış oluyoruz. Robotumuz aynı zamanda haritalama yapabiliyor. Deprem sonrasında boruların kullanılıp kullanılamayacağını, yer değiştirip değiştirmediğini bu robotla öğrenebileceğiz.” dedi.
Robot Göz, boru içerisindeki 2 buçuk kilometrelik kablosuz haberleşme testini başarıyla tamamladı. Canlı hatta görev yapmak için gün sayan Robot Göz’ün geldiği son durum hakkındaki teknik bilgiyi TÜBİTAK Robotik Akıllı Sistemler Grubu Baş Uzman Araştırmacısı, aynı zamanda proje yürütücüsü olan Dr. Hüseyin Ayhan Yavaşoğlu verdi. Yavaşoğlu, robot gözün en önemli özelliğinin manyetik akı kaçağı sensörü olduğunu ifade ederek “Robot Göz’ün kalbi burası. Üzerinde 900 sensör var. Bu sensörlerle hem boru içerisindeki hem de dış yüzeyindeki kusurları tespit edebiliyoruz.” dedi.
Robot gözün 9 modülden oluştuğunu kaydeden Yavaşoğlu, “Yılansı bir yapısı var. Yönelme, dönme hareketleri yapabiliyor ve karmaşık şehir boru hatlarında bu yapısı sayesinde rahatlıkla hareket edebiliyor. Kamera modüllerinde lazerlerimiz var. Çember şeklinde lazer yansıtıyoruz. Bu lazerin değişimini inceleyerek borularda deformasyon var mı bunları tespit etmiş oluyoruz.” diye konuştu.
Yavaşoğlu, tamamen kablosuz olan robot gözün kamera modüllerindeki antenler sayesinde boru içerisinden haberleştiğini aktararak “Bu zor bir robot projesi çünkü içerisinde 247 elektronik kart var 3 mikro bilgisayar var. Bu projenin en zor taraflarından bir tanesi de çalışacağı ortamın çok zorlu olması. Akış varken robotun operasyon yapması gerekiyor. Akışa karşı hareket edebilecek 30 bara kadar basınç altında çalışacak robotik sistem geliştirmeniz gerekiyor.” dedi.
Robot gözün mekaniği, tasarımı, donanımı ve yazılımının tamamen TÜBİTAK RUTE tarafından geliştirildiğini vurgulayan Yavaşoğlu, “Bunun yerli mühendisler tarafından geliştirilmiş olması gurur verici. 20’nin üzerinde Türk mühendis bu projede çalışıyor. En kısa zamanda robotumuzu canlı hatta kullanmak için çalışmalara devam ediyoruz.” diye konuştu.
TÜBİTAK Baş Uzman Araştırmacısı, Robotik Akıllı Sistemler Grubu Lideri Dr. Yusuf Engin Tetik, robot gözden elde edilen verilerin operasyon sonrası değerlendirildiğini kaydederek “900 farklı sensörden alınan veri, robotun kendi içerisinde bir kayıt mekanizmasında tutuluyor. Operasyon sonrasında işleniyor. Hatalar daha sonra bulunuyor.” dedi.
TÜBİTAK RUTE Müdürü Dr. Mehmet Ali Çimen, proje fikrinin 2017 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesinin iştiraki olan İGDAŞ tarafından kendilerine getirildiğini söyleyerek robot gözün İGDAŞ’ın 12 ve 16 inch’lik 545 km. uzunluğundaki hattında denetim yapacağını bildirdi. Bu teknolojinin benzerinin sadece ABD’de olduğunu vurgulayan RUTE Müdürü Çimen, “Normalde bunları kiralıyorsunuz ve kilometre başına ücret ödüyorsunuz. Şu anda biz bu teknolojiye sahip olarak dışa bağlılığı ortadan kaldırmış oluyoruz. Bunun ötesinde hem bölgemize hem de dünyaya bu robotu kiralama yoluyla hizmet verebilir hale geliyoruz.” diye konuştu.
Çimen, Türkiye’de sivil bir sektörde bu gelişmelerin yaşanıyor olmasının kendileri açısında gurur verici olduğunu söyleyerek “Robotumuz aynı zamanda haritalama yapabiliyor. Gittiği borunun içerisinde nereden geçtiğini söyleyebiliyoruz.” ifadelerini kullandı. Çimen “Deprem anında boruların depremden sonra kullanılıp kullanılamayacağını yer değiştirip değiştiremediğini de bu robotla öğrenebileceğiz.” dedi.
