RayHaber - Tarihte Bugün : Rus Güçleri Çeçenistan’dan Çekildi

Tarihte Bugün : Rus Güçleri Çeçenistan'dan Çekildi - RayHaber

5 Ocak, Miladi takvime göre yılın 5. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 360.

Demiryolu

5 Ocak 1870 Hirsen, Paris’te bir Fransız şirketi olarak “Rumeli Demiryolları Şirket-i Şahanesi” “Societe Imperiale des Chemin de Fer de la Turquie d’Europe”u kurdu.
5 Ocak 1871 Yedikule-Bakırköy-Yeşilköy-Küçükçekmece hattında ilk yolcu taşımacılığı başladı. İstanbul’da yaşayanlar treni ilk defa gördü. Artık İstanbul’da günlük hayatta işe trenle gidip gelme kültürü başladı.
5 Ocak 1893 İngiliz Büyükelçisi Sir Clare Ford, Ankara-Konya hattının imtiyazının Almanlara verilmesinin İn¬giliz çıkarlarına zarar vereceğini resmen Babıali’ye iletti. Büyükelçi, Osmanlı Devleti’ni İngiliz donanmasının İzmir önlerine gelmesiyle de tehdit etti. Fransız ve Rus elçileri de İngilizleri destekledi.
5 Ocak 1929 Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus-Adana demiryolları ile Haydarpaşa Limanının satın alınmasına dair kanunlar TBMM’den geçti.

Olaylar

1759 – George Washington, Martha Dandridge Custis ile evlendi.
1781 – Amerikan İç Savaşı: Richmond, Benedict Arnold komutasındaki Kraliyet Donanması tarafından yakıldı.
1809 – 1807-1809 Osmanlı-İngiliz Savaşı’nı sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
1854 – San Francisco buharlı gemisi battı: 300 kişi öldü.
1889 – Alman fizikçi Martin Brendel, ilk kez auroraları fotoğrafladı.
1895 – Dreyfus davası: Casusluk suçlamasıyla Fransa’da yargılandığı davada, Yüzbaşı Alfred Dreyfus ömür boyu hapse mahkûm oldu.
1919 – Weimar Cumhuriyeti’nde Alman İşçi Partisi kuruldu. Bu parti daha sonra “Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi” adını alacaktı.
1921 – Çerkez Ethem ve kardeşleri, işgal kuvvetlerine sığındılar.
1922 – Adananın düşman işgalinden kurtuluşu.
1930 – Sovyetler Birliği’nde tarımın kolektivizasyonu başladı.
1933 – San Francisco’daki Golden Gate Bridge inşa edilmeye başlandı.
1961 – Yassıada duruşmaları devam ediyor. 6-7 Eylül Olayları davası sonuçlandı. Sanıklardan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve eski İzmir valisi Kemal Hadımlı mahkûm oldular. Aynı gün Fuad Köprülü ve Fahrettin Kerim Gökay Yassıada’dan tahliye edildi.
1968 – Çekoslovakya’da iktidara Prag Baharı’nı başlatacak olan Alexander Dubček geldi.
1974 – Peru’nun Başkenti Lima’da oluşan depremde 6 kişi öldü ve yüzlerce ev hasar gördü.
1979 – DİSK’in çağrısıyla Türkiye çapında 5 dakika iş bırakma eylemi (Faşizmi Lanetleme Eylemi) yapıldı.
1981 – Türkiye’de Atatürk Yılı, Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren’in TBMM’de yaptığı konuşmayla kutlamalara açıldı.
1989 – ABD jetleri, Libya’ya ait iki MiG-23 uçağını düşürdü.
1993 – Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti’nin ilan edilişi.
1993 – ABD’de 1965’ten sonra ilk kez asılarak idam gerçekleştirildi. Seri katil Westley Allan Dodd Washington’da asıldı.
1997 – Rus güçleri Çeçenistan’dan çekildi.
2005 – Bilinen en büyük cüce gezegen Eris keşfedildi.

Doğumlar

1548 – Francisco Suárez, İspanyol Cizvit rahibi, filozof ve teolog (ö. 1617)
1592 – Şah Cihan, Babür İmparatorluğu’nun 5. Hükümdarı (ö. 1666)
1620 – Miklós Zrínyi, Hırvat ve Macar soylusu asker, devlet adamı ve şair (ö. 1664)
1759 – Jacques Cathelineau, Anjou’nun Azizi (ö. 1793)
1767 – Jean-Baptiste Say, Fransız felsefeci ve ekonomist (d. 1832)
1846 – Rudolf Christoph Eucken, Alman felsefeci, yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1926)
1851 – Böcüzade Süleyman Sami, Osmanlı yazarı, bürokrat ve siyasetçi (ö. 1932)
1855 – King Camp Gillette, ABD’li girişimci, mucit ve iş insanı (ö. 1932)
1867 – Dimitrios Gunaris, 25 Şubat – 10 Ağustos 1915 ve 26 Mart 1921 – 3 Mayıs 1922 arasında Yunanistan Başbakanlığı yapmıştır (ö. 1922)
1871 – Leonid Bolhovitinov, Rus asker ve doğubilimci (ö. 1925)
1874 – Joseph Erlanger, Amerikan fizyolog (ö. 1965)
1876 – Konrad Adenauer, Alman devlet adamı (ö. 1967)
1880 – İbrahim Etem Ulagay, Türk tıp profesörü, hekim ve kimyager (ö. 1943)
1883 – Döme Sztójay, Macaristan Başbakanı (ö. 1946)
1884 – Ahmed Ağdamski, Azeri operacı, oyuncu (ö. 1954)
1897 – Kiyoşi Miki, Japon marksist düşünür (ö. 1945)
1900 – Yves Tanguy, Fransız-Amerikalı ressam (ö. 1955)
1902 – Stella Gibbons, İngiliz kadın yazar ve romancı (ö. 1989)
1904 – Jeane Dixon, Amerikalı astrolog ve psişik (ö. 1997)
1911 – Jean-Pierre Aumont, Fransız aktör (ö. 2001)
1913 – Nejat Eczacıbaşı, Türk iş adamı (ö. 1993)
1914 – Nicolas de Staël, Fransız ressam (ö. 1955)
1917 – Jane Wyman, Amerikalı oyuncu (ö. 2007)
1921 – Friedrich Dürrenmatt, İsviçreli yazar (ö. 1990)
1921 – Jean, Lüksemburg büyük dükü (ö. 2019)
1921 – Kemal Ergüvenç, Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (ö. 1976)
1923 – Boris Leskin, Amerikalı sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu (ö. 2020)
1923 – Endel Taniloo, Eston heykeltıraş (ö. 2019)
1923 – Jan Matocha, Çekoslovak kano yarışçısı (ö. 2016)
1924 – Gerry Plamondon, Kanadalı profesyonel buz hokeyi oyuncusu (ö. 2019)
1924 – Marc Bonnefous, Fransız büyükelçi (ö. 2002)
1925 – Jean-Paul Roux, Fransız oryantalist ve Türkolog (ö. 2009)
1928 – Zülfikar Ali Butto, Pakistanlı devlet adamı (ö. 1979)
1928 – Walter Mondale, Amerikalı siyaset adamı (ö. 2021)
1928 – Preben Hertoft, Danimarkalı psikiyatrist ve profesör (ö. 2017)
1928 – Girish Chandra Saxena, Hint bürokrat (ö. 2017)
1929 – Ümit Utku, Türk yönetmen, senarist ve yapımcı (ö. 2016)
1930 – Kay Lahusen, Amerikalı gazeteci
1931 – Robert Duvall, Amerikalı oyuncu, yönetmen ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1931 – Alvin Ailey, Amerikalı dansçı, koreograf ve eylemci (ö. 1989)
1932 – Raisa Gorbaçov, Mihail Gorbaçov’un eşi (ö. 1999)
1932 – Umberto Eco, İtalyan dil bilimci ve yazar (ö. 2016)
1932 – Bill Foulkes, İngiliz eski millî futbolcu (ö. 2013)
1933 – Anthony Bailey, İngiliz yazar ve sanat tarihçisi (ö. 2020)
1934 – Phil Ramone, Amerikalı, 14 Grammy ödüllü aranjör ve yapımcı (ö. 2013)
1934 – Antoni Pitxot, İspanyol ressam (ö. 2015)
1935 – Füruğ Ferruhzad, İranlı şair, yazar, yönetmen ve ressam (ö. 1967)
1935 – Öner Ünalan, Türk yazar, çevirmen ve araştırmacı (ö. 2011)
1935 – Jack Hirsh, Kanadalı bilim adamı
1936 – Sylvestre Nsanzimana, Ruandalı siyasetçi
1937 – Hélène Cixous, Fransız yazar
1938 – I. Juan Carlos, İspanya Kralı
1938 – Ngũgĩ wa Thiong’o, Kenyalı yazar
1938 – Brian Crowe, İngiliz diplomat
1940 – Adnan Mersinli, Türk oyuncu (ö. 2016)
1941 – Hayao Miyazaki, Japon manga ve anime sanatçısı
1942 – Vicki Lansky , Amerikalı çocuk hikâyeleri yazarı ve yayıncı.
1943 – Atilla Özdemiroğlu, Türk müzisyen (ö. 2016)
1946 – Diane Keaton, Amerikalı oyuncu ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1947 – Osman Arpacıoğlu, Türk futbolcu ve spor yazarı (ö. 2021)
1949 – Anne-Marie Lizin, Belçikalı siyasetçi (ö. 2015)
1950 – Mehmet Mümtaz Tuzcu, Türk şair
1956 – Gérard Berliner, Fransız oyuncu (ö. 2010)
1959 – Maya Lin, Çin asıllı Amerikalı mimar ve sanatçı
1960 – Phil Thornalley, İngiliz müzisyen ve yapımcı
1965 – Okday Korunan, Türk oyuncu ve oyun yazarı
1966 – Özgür Ozan, Türk oyuncu
1968 – DJ Bobo, İsviçreli şarkıcı
1969 – Marilyn Manson, Amerikalı müzisyen
1970 – Erdal Beşikçioğlu, Türk oyuncu
1972 – Sakis Ruvas, Yunan şarkıcı
1976 – Diego Tristán, İspanyol futbolcu
1977 – Alaaddin Şahintekin, Türk karateci
1980 – Sebastian Deisler, Alman futbolcu
1982 – Janica Kostelić, Hırvat kayakçı
1987 – Kristin Cavallari, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
1989 – Clara Cleymans, Belçikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı
1991 – Soner Aydoğdu, Türk futbolcu
1996 – Max Baldry, İngiliz oyuncu
1997 – Egehan Arna, Türk basketbolcu
1998 – Merve Arı, Türk basketbolcu
1999 – Berkin Elvan, Türk öğrenci (ö. 2014)

Ölümler

842 – Mutasım, sekizinci Abbasi halifesi (d. 794)
1066 – Edward, 8 Haziran 1042 – 5 Ocak 1066 döneminde İngiltere kralı.
1387 – IV. Pedro, Aragon Kralı (d. 1319)
1477 – Charles le Téméraire, Burgonya’nin Valois Hanedanından son dükü (d. 1433)
1588 – Qi Jiguang, Ming Hanedanı zamanından general ve ulusal kahraman (d. 1528)
1589 – Catherine de’ Medici, Fransa Kraliçesi (d. 1519)
1616 – Simeon Bekbulatoviç, Kasım Hanlığı’nın hanlarından ve Rus Çarlığı’nın çarlarından (d. ?)
1713 – Jean Chardin, Fransız kuyumcu ve gezgindir (d. 1643)
1714 – III. Mamia Gurieli, İmereti kralı (d. ?)
1735 – Carlo Ruzzini, Venedikli devlet adamı ve diplomat (d. 1653)
1762 – Yelizaveta, Rus İmparatoriçesi (d. 1709)
1776 – Philipp Ludwig Statius Müller, Alman zoolog (d. 1725)
1796 – Anna Barbara Reinhart, İsviçreli matematikçi (d. 1730)
1818 – Marcello Bacciarelli, İtalyan ressam (d. 1731)
1858 – Josef Wenzel Radetzky von Radetz, Avusturyalı general (d. 1766)
1863 – Johann Wilhelm Zinkeisen, Alman tarihçi (d. 1803)
1908 – Smbat Şahaziz, Ermeni eğitimci, yazar ve gazeteci (d. 1840)
1913 – Lewis A. Swift, Amerikalı gök bilimci (d. 1820)
1922 – Ernest Shackleton, İrlandalı-İngiliz kâşif (d. 1874)
1925 – Yevgeniya Boş, Bolşevik aktivist ve siyasetçi (d. 1879)
1929 – Nikolay Nikolayeviç Romanov, Rus general (d. 1856)
1933 – Calvin Coolidge, ABD’nin 30. Başkanı (d. 1872)
1951 – Andrey Platonov, Rus yazar (d. 1899)
1951 – Phillip Jaisohn, Koreli aktivist, gazeteci, politikacı, doktor (d. 1864)
1953 – Ramiz Gökçe, Türk karikatürist (d. 1900)
1970 – Max Born, Alman fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1882)
1972 – Tevfik Rüştü Aras, Türk siyasetçi ve diplomat (d. 1883)
1975 – Arif Nihat Asya, Türk şair ve yazar (d. 1904)
1976 – Hamit Kaplan, Türk Olimpiyat ve Dünya şampiyonu güreşçi (d. 1933)
1976 – Necmeddin Okyay, Türk hattat, ebru sanatçısı, kemankeş, gül yetiştiricisi, tuğrakeş, aharcılık, mücellid, imam ve hatip (d. 1883)
1981 – Harold Clayton Urey, Amerikan kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1893)
1982 – Ahmet Zaim, Kıbrıslı Türk siyasetçi ve diplomat (d. 1927)
1982 – Edmund Herring, Avustralyalı asker (d. 1892)
1985 – Robert Surtees, Amerikan görüntü yönetmeni ve Oscar Ödülü sahibi (d. 1906)
1986 – Aynur Gürkan, Türk halk müziği sanatçısı
1990 – Arthur Kennedy, Amerikan oyuncu (d. 1914)
1998 – Sonny Bono, Amerikan şarkıcı, oyuncu ve politikacı (d. 1935)
2001 – Gertrude Elizabeth Margaret Anscombe, bir İngiliz analitik filozofuydu (d. 1919)
2003 – Roy Jenkins, İngiliz siyaset adamı (d. 1920)
2004 – Frank Edwin “Tug” McGraw, Jr., Amerikalı beyzbol oyuncusudur. (d. 1944)
2009 – Mustafa Ok, Türk asker ve siyasetçi (d. 1925)
2010 – Beverly Elaine Aadland, Amerikalı oyuncudur (d. 1942)
2012 – Don Carter, Amerikalı profesyonel bowling oyuncusu (d. 1926)
2014 – Eusébio, Portekizli futbolcu (d. 1942)
2014 – Annamária Kinde, Macar asıllı Romanyalı gazeteci, yazar ve editör (d. 1956)
2014 – Uday Kiran, Hint oyuncu (d. 1980)
2014 – Alma Muriel, Meksikalı oyuncu (d. 1951)
2014 – Carmen Margarita Zapata, Amerikalı oyuncudur (d. 1927)
2014 – Mustapha Zitouni, Cezayirli eski millî futbolcudur (d. 1928)
2015 – Joy Ali, Fijili hafif siklet boksör (d. 1978)
2015 – Jean-Pierre Beltoise, Fransız Formula 1 yarışçısı (d. 1937)
2015 – Khan Bonflis, Doğu Asya kökenli İngiliz oyuncu (d. 1972)
2015 – Eylül Cansın, Türk transeksüel kadın (d. 1992)
2016 – Memduh Abdülalim, Mısırlı oyuncu (d. 1956)
2016 – Pierre Boulez, Fransız besteci, koro şefi, yazar ve piyanist. (d. 1925)
2016 – Rudolf Haag, Alman teorik fizikçi (d. 1922)
2016 – Percy Freeman, İngiliz futbolcudur (d. 1945)
2016 – Jean-Paul L’Allier, Kanadalı liberal siyasetçi ve gazeteci (d. 1938)
2016 – Elizabeth Swados, Amerikalı yazar, besteci, müzisyen ve tiyatro yönetmeni (d. 1951)
2017 – Leonardo Benevolo, İtalyan mimar, sanat tarihçisi ve şehir plancısı (d. 1923)
2017 – Géori Boué, Fransız kadın soprano ve opera sanatçısıdır (d. 1918)
2017 – Alfonso Humberto Robles Cota, Meksikalı piskopos (d. 1931)
2017 – Rafiq Subaie, Suriye’li aktör, yazar ve yönetmen (d. 1930)
2018 – Antonio Valentín Angelillo, İtalyan futbolcu ve teknik direktördür (d. 1937)
2018 – Henry-Jean Baptiste, Fransız siyasetçidir (d. 1933)
2018 – Thomas J. Bopp, Amerikalı astronom, bilim insanı ve kaşif (d. 1949)
2018 – Aydın Boysan, Türk mimar ve gazeteci (d. 1921)
2018 – Jerry McCord Van Dyke, Amerikalı komedyen, oyuncu, ve seslendirme sanatçısı (d. 1931)
2018 – Marián Labuda, Slovak oyuncu (d. 1944)
2018 – Münir Özkul, Türk meddah, tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1925)
2018 – John W. Young, Amerikalı astronot (d. 1930)
2019 – Emil Brumaru, Rumen şair ve yazardır (d. 1938)
2019 – Erick Haydock, İngiliz müzisyen ve gitaristtir (d. 1943)
2019 – Maria Dolores Malumbres, İspanyol piyanist, müzik eğitimcisi ve bestecidir (d. 1931)
2019 – Rudolf A. Raff, Kanadalı-Amerikalı biyolog ve Indiana Üniversitesi Biyoloji Bölümü profesörü (d. 1941)
2019 – Bernice Sandler, Amerikalı kadın hakları aktivisti, eğitimci ve yazardır (d. 1928)
2019 – Dragoslav Šekularac, Sırp futbol antrenörü ve eski futbolcudur (d. 1937)
2020 – Walter Learning, Kanadalı tiyatro yönetmeni, oyun yazarı, yayıncı ve oyuncu (d. 1938)
2020 – Antoni Morell Mora, İspanyol asıllı Andorralı diplomat, hukukçu, bürokrat ve yazardır (d. 1941)
2021 – Bonifácio José Tamm de Andrada, Brezilyalı siyasetçi, hukuk akademisyeni ve gazetecidir (d. 1930)
2021 – Colin Bell, İngiliz millî futbolcudur (d. 1946)
2021 – José Carlos Silveira Braga, Eski Brezilyalı profesyonel futbolcudur (d. 1930)
2021 – Christina Crosby, Amerikalı eğitimci, aktivist ve yazar (d. 1953)
2021 – João Cutileiro, Portekizli heykeltıraş ustasıdır (d. 1937)
2021 – Annasif Døhlen, Norveçli ressam ve heykeltıraş (d. 1930)
2021 – James Greene, Kuzey İrlandalı aktör (d. 1931)
2021 – Tyberii Korponai, Sovyet-Ukraynalı eski profesyonel futbolcudur (d. 1958)
2021 – John Richardson, İngiliz oyuncudur (d. 1934)