Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile Anayasa Mahkemesinin, Türkiye Güç, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun (TENMAK) kuruluşuna ait Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Kurum gelirleri” başlıklı unsurunun iptal kararı dikkate alınarak, kurumun gelirlerine ait düzenleme yapıldı.
MESAFELİ KREDİ KONTRATLARINA DÜZENLEME
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki kredi veren ile tüketiciler ortasındaki kontratların hal kaidesi, bir bilişim yahut elektronik haberleşme aygıtı üzerinden gerçekleştirilecek ve tüketici kimliğinin doğrulanmasını içeren prosedürler yoluyla kurulabilmesine de imkan sağlayarak yine düzenlendi. Buna nazaran, tüketici kredisi mukavelesi yazılı yahut aralı olarak kurulmadıkça geçerli olmayacak.
Tüketici kredisi kontratlarının aralıklı yolla uzaktan bağlantı araçlarıyla kurulabilmesine yönelik düzenleme göz önünde bulundurularak, mukaveleye bağlı öteki süreçlerin de kalıcı bilgi saklayıcısı aracılığıyla elektronik ortamda uzaktan yapılabilmesi emeliyle düzenleme yapıldı. Buna nazaran muhakkak müddetli kredi mukavelesine ait hesap, tüketicinin tersine yazılı yahut kalıcı data saklayıcısıyla talebi olmaması halinde kredinin ödenmesi ile kapanacak.
Aynı kararlar, konut finansmanı kuruluşu ile tüketiciler ortasındaki kontratlar için de geçerli olacak.
DOĞRUDAN SATIŞ SİSTEMLERİ DÜZENLENİYOR
Teklifte, direkt satış sistemleri “doğrudan satış şirketi tarafından oluşturulan ve iş mukavelesi ile istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, danışman ve gibisi isimlerle komite, prim, teşvik ve ödül üzere menfaatler karşılığında faaliyet gösteren direkt satıcıların tüketicilere mal yahut hizmet pazarladığı satış sistemi” olarak açıklandı.
Doğrudan satış şirketinin, sermaye şirketi olması ve yönetmelikle belirlenen öteki şartları sağlaması zarurî olacak.
Doğrudan satış sisteminin, elde edilecek karın yüklü olarak sisteme yeni direkt satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulmaması, mal yahut hizmetin tüketicilere satışını temel alması ve yönetmelikle belirlenen öbür prensiplere uygun olması gerekecek.
Doğrudan satıcılardan, sisteme dahil olmaları yahut sistemde kalmaları için tüketiciye satışı öngörülen mal yahut hizmeti içermeyen yenileme, paket, fiyat, aidat ve gibisi isimler altında rastgele bir bedel yahut borç altına sokan doküman alınamayacak. Direkt satış şirketinin belirlediği ölçü ya da meblağda mal yahut hizmet satın alınması, direkt satıcının sistem içindeki düzeyini belirleyemeyecek.
Doğrudan satış sistemi kapsamında mal yahut hizmet satın alan tüketici 30 gün içinde rastgele bir münasebet göstermeksizin ve cezai koşul ödemeksizin kontrattan cayma hakkına sahip olacak. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu müddet içinde direkt satıcıya yahut direkt satış şirketine yöneltilmiş olması kâfi olacak.
Doğrudan satış şirketi, Bakanlıkça belirlenen konularda tüketicinin bilgilendirilmesini, talep ve bildirimlerini iletebilmesini sağlayan bir sistem kurmakla yükümlü olacak. Bu düzenleme, kanunun yayımından 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALARA CEZALAR ARTIRILIYOR
Reklam ve haksız ticari uygulamalar hakkında maktu olarak belirlenmiş olan idari para cezalarının yetersiz kalması nedeniyle, caydırıcılığın artırılarak tüketicilerin aktif formda korunabilmesi emeliyle düzenleme yapıldı.
Haksız ticari uygulamalar kararında yer alan yükümlülüklere muhalif hareket edenler hakkında haksız ticari uygulamanın “3 aya kadar tedbiren durdurulması” yahut “tedbiren durdurulması yaptırımı” yahut “60 bin Türk Lirasından 600 bin Türk Lirasına kadar idari para cezası” uygulanacak. İdari para cezası, terslik ülke genelinde gerçekleşmiş ise 600 bin Türk Lirasından 6 milyon Türk Lirasına kadar uygulanacak.
Denetimlerde yetkili ve misyonlu kişi yahut kuruluşlara her türlü bilgi ve evrakın gerçek olarak gösterilmemesi durumunda 7 gün içinde bilgi ve dokümanların hakikat olarak verilmesi yahut yerinde inceleme imkanının sağlanması ihtar edilecek. İhtara karşın tersliğin devamı halinde 80 bin Türk Lirasından az olmamak üzere tersliğin gerçekleştiği tarihten bir evvelki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilecek.
Gayrisafi gelirin bildirilmediği yahut yanlış bildirildiği durumlarda ön ödemeli konut satışlarında 6 milyon Türk Lirası, öteki satışlarda 1 milyon Türk Lirası idari para cezası uygulanacak.
Reklam Heyetine bu sonlar dahilinde tersliğin haksızlık içeriği, karşıtlık münasebetiyle elde edilen menfaatin yahut neden olunan zararın büyüklüğü ile tersliği gerçekleştirenin kusuru ve ekonomik durumu üzere konuları dikkate alarak idari para cezası verme yetkisi tanınıyor.
ELEKTRONİK TİCARET ÜZERİNDE DÜZENLEME
Teklifte, işletmelerin eserlerini yurt dışı pazarlara ulaştırmalarını kolaylaştıran elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların hudut ötesi elektronik ticaret faaliyetlerinin yanı sıra yüksek teknoloji yatırımlarının teşvik edilmesi maksadıyla pazar yerleri üzerinden yurt dışına yapılan satışlar ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından teşvik evrakı alınarak gerçekleştirilen yatırım harcamalarının toplamının iki katının lisans fiyatının hesaplanmasına temel teşkil eden net süreç hacminden indirilmesine yönelik düzenleme yapıldı.
Adil rekabet ortamının ve kesimin çok oyunculu yapısının korunması gayesiyle yapılan düzenlemeyle tanınan indirim imkanından yararlanılabilmesi için elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net süreç hacminin, kanun kapsamında yer alan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların net süreç hacimlerinin toplamını söz eden ve Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) dataları kullanılarak Bakanlıkça hesaplanan elektronik ticaret hacminin yüzde 20’sini aşmaması kuralı getirildi.
2024 yılına ait lisans fiyatının hesaplanmasında uygulanmak üzere, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının pazar yerleri üzerinden yurt dışına yapılan satışlar ile yatırım teşvik evrakı alınarak gerçekleştirilen yatırım harcamalarının toplamının 4 katının, 2025 yılına ait lisans fiyatının hesaplanmasında ise kelam konusu satış ve harcamaların 3 katının net süreç hacminden indirilmesine ait düzenleme de teklifte yer aldı.
Komisyon’da AK Parti’nin kabul edilen önergesiyle yüzde 20 kaidesinin 2024 yılına ait net süreç hacminin hesaplanmasında da aranmasına yönelik düzenleme yapıldı.
