BDDK’dan Kredi Kartı ve İhtiyaç Kredisi İçin Yeni Yapılandırma
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK), ödenmeyen kredi kartı ve ihtiyaç kredisi borçlarıyla ilgili önemli bir yapılandırma duyurusu yaptı. Bu doğrultuda, ödenmemiş kredi kartı ve ihtiyaç kredileri 60 aya kadar vade ile yapılandırılabilecek. Ancak, kredi kartı yapılandırma borcunun yüzde 50’si ödenene kadar kredi kartı limitleri artırılmayacak. Ayrıca, BDDK, kredi kartı asgari ödeme oranlarını da yeniden belirleyerek, limiti 50 bin lira ve altında olan kredi kartları için asgari ödeme oranını dönem borcunun yüzde 20’si, 50 bin lira ve üzerindekiler için ise yüzde 40 olarak belirledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da bireysel kredi kartlarında yapılandırmada kullanılacak azami faiz oranını, referans faiz olan yüzde 3,11 ile sınırlandırdı.
Ekonomist Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu’nun Değerlendirmesi
Ekonomist Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, BDDK’nın kredi kartı borçlarına yönelik getirdiği yeni yapılandırma kararlarını değerlendirdi. Kozanoğlu, bu önlemlerin arkasında asgari ücrete yapılan zammın olmaması ve faiz oranlarının artmasının yattığını belirtti. Bu durumu şu şekilde açıkladı:
- Asgari Ücretin Artmaması: Temmuz ayında asgari ücretin artırılmamış olması, emekli ve çalışanların ücretlerinin enflasyon karşısında erimesi, insanların satın alma gücünü daraltıyor ve kredi kartlarına yönelme zorunluluğu doğuruyor.
- Düşük Faiz Oranları: 2023 Mayıs seçimlerine kadar kredi kartı faiz oranlarının düşük tutulması, sadece dar gelirli bireyler için değil, daha varlıklı kesimler için de harcama yapma imkanı sundu. Ancak, faiz oranlarının artmasıyla birlikte bu kesim de harcamalarını kısma yoluna gitti.
Kozanoğlu, piyasanın büyük ölçüde dar gelirli bireylerin ve nakit sorunları yaşayan şirketlerin yükünü taşıdığını ifade ederek, BDDK’nın bu tehlikeyi hafifletmek amacıyla yapılandırma kararlarını aldığını vurguladı.
Borçların Artışı ve Yapılandırma İhtiyacı
Kozanoğlu, takibe düşen kredi kartı oranlarının ciddi şekilde arttığını belirtti. Şu anki oranların yüzde 2.6 civarında olduğunu, ancak bir yıl önce bu oranın sadece 1.2 olduğunu belirterek, durumu şöyle açıkladı:
- Dar Gelirli Bireylerin Sıkıntıları: Kredi limiti dar olan bireylerin sıkıntıya düşme ihtimalinin daha yüksek olduğunu tahmin etmek zor değil. 2008-2009 krizinde bu oran yüzde 10.5, 2018’de ise yüzde 6 civarına yükselmişti. Şu anda benzer bir gidişat gözlemleniyor.
- Önlem Alma Gerekliliği: Bu durumun önüne geçmek için bazı önlemlerin alınması gerektiğini ifade eden Kozanoğlu, insanların gelirlerinin harcamalarına yetmemesi ve kredi kartı kullanmak zorunda kalmaları gibi sebeplerin bu durumu tetiklediğini vurguladı.
Kredi Kartı Kullanımında Değişiklikler
Kozanoğlu, Bankalar Birliği’nin doluluk oranı verilerinin de dikkat çekici olduğunu belirtti. Kredi kartlarının iki ana fonksiyonu bulunduğunu ifade ederek, bunların ödeme fonksiyonu ile borçlanma fonksiyonu olduğunu kaydetti. Özellikle dar gelirli bireylerin kredi kartının borçlanma fonksiyonunu daha fazla kullandığını vurguladı.
- Faiz Oranları: Kredi kartı limitlerine göre farklılaştırılan faiz oranları da dikkat çekici. Limiti 25 bin lira altındaki kartlar için 3.5, 25-150 bin lira aralığındaki kartlar için 4.25, 150 bin lira üzerindekiler için ise 4.75 oranı uygulanacak.
Ödenmeme İhtimali ve Gelecek Beklentileri
Enflasyonun önümüzdeki dönemde yüzde 17.5 olmasının beklendiğini belirten Kozanoğlu, düşük görünen faiz oranlarının yıllık olarak yüzde 40-45 civarına geldiğini ifade etti. Bu durumun borçların ödenmeme ihtimalinin yüksek olduğunu düşündürdüğünü belirtti. Bu bağlamda, 60 aylık bir vadeli yapılandırma olanağının getirildiğini ve uygulanacak faizin üst sınırının 11 ile belirlendiğini söyledi.
Kredi Kartı ve Bireysel Krediler Üzerine İstatistikler
Ağustos ayı itibarıyla Türkiye’de kredi kartı sayısı 125,9 milyon, banka kartı sayısı 191,7 milyon ve ön ödemeli kart sayısı 101,3 milyon adede ulaştı. 2023 yılı ile kıyaslandığında kredi kartı adedinde yüzde 13, banka kartı adedinde yüzde 5, ön ödemeli kart adedinde ise yüzde 22’lik bir artış gözlemlendi. Toplam kart sayısı ise 418,9 milyon adede ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11 artış gösterdi.
Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlar ile ağustos ayında yapılan toplam ödeme tutarı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 78 artarak 1.420,6 milyar TL oldu. Kartlı ödemelerin 1.192,4 milyar TL’si kredi kartları ile yapılırken, banka kartları ile yapılan ödemeler 200,4 milyar TL, ön ödemeli kartlar ile yapılan ödemeler ise 27,8 milyar TL olarak kaydedildi.
Bireysel Kredilerdeki Artış
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin Temmuz ayı bültenine göre, bankalar ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan bireysel krediler, yüzde 47 artış göstererek 3,4 trilyon TL’ye ulaştı. Bireysel kredilerin yüzde 99’u bankalar tarafından sağlanırken, finansman ve kiralama şirketleri tarafından kullandırılan 21 milyar TL’lik bireysel kredinin 12,5 milyar TL’si taşıt kredilerinden oluşuyor. Bireysel kredilerin dağılımı ise; yüzde 46 kredi kartları, yüzde 27 ihtiyaç kredileri, yüzde 13 konut kredileri, yüzde 3 taşıt kredileri ve yüzde 9 kredili mevduat hesabı olarak gerçekleşti.
Yeni Kullanıcı İstatistikleri
Temmuz ayında 183 bin kişi ilk defa kredi kartı, 121 bin kişi ilk defa kredili mevduat hesabı, 105 bin kişi ise ilk defa tüketici kredisi kullanırken, konut kredisi kullanan kişi sayısı 9 bin, taşıt kredisi kullanan kişi sayısı ise 15 bin oldu.
