Yıldızların ve diğer gök cisimlerinin haritalanmasında devrim niteliğinde bir adım atan bilim insanları, Galaksimizin merkezine dair kapsamlı bir harita oluşturdu. Bu devasa harita, 1,5 milyardan fazla nesneyi içererek önceki haritalara kıyasla büyük bir gelişme kaydedildi. Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) Görünür ve Kızılötesi Astronomi İnceleme Teleskobu (Vista) kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışma, Samanyolu’na bakış açımızı köklü bir şekilde değiştirmeyi vaat ediyor.
Şili’deki Andres Bello Üniversitesi’nde astrofizikçi olarak görev yapan ve projenin liderliğini üstlenen Dante Minniti, “Çok şey keşfettik, galaksimize bakış açımızı sonsuza dek değiştirdik” dedi. Bu harita, gökyüzünde 8 bin 600 dolunaya eşdeğer bir alanı kapsıyor ve aynı ekip tarafından 2012 yılında yayımlanan önceki haritadan yaklaşık 10 kat daha fazla nesne içeriyor.
Kızılötesi ışığın gözlemlenmesi, teleskobun çok soğuk nesneleri tespit etmesine olanak tanıyor. Bu nesneler arasında, sürekli nükleer füzyon gerçekleştirilemeyen ve bu nedenle “başarısız yıldızlar” olarak adlandırılan kahverengi cüceler ile bir yıldızın yörüngesinde kalmayan, serbest gezen gezegenler yer alıyor. Devasa kızılötesi harita, toplamda 500 terabayt veri içeriyor ve bu özellikteki en büyük gözlemsel proje olma unvanını taşıyor.
Kızılötesi ışık, insan gözüyle doğrudan görülemese de, nesnelerin sıcaklıklarına bağlı olarak yayılan bir enerjidir. Teleskop, bu enerjiyi algılayarak görüntü oluşturma işlevi görmektedir. Harita, ESO’nun Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan Vista’nın çektiği 200 bin görüntüden oluşmaktadır. Vista’nın kızılötesi kamerası, galaksimiz boyunca yayılmış olan toz ve gazın içinden geçerek Samanyolu’nun en gizli köşelerinden gelen radyasyonu gözlemleme yeteneğine sahiptir.
Gökbilimciler, 2010 yılında başlayan gözlemlerini 2023’ün ilk yarısında tamamladı. Bu süre zarfında, gökyüzünün her bir parçasını birçok kez gözlemleyerek, nesnelerin konumlarını belirleme, hareketlerini izleme ve parlaklıklarındaki değişiklikleri takip etme şansına sahip oldular. Birleşik Krallık Astronomi Teknoloji Merkezi’nde (UK ATC) kıdemli proje bilimcisi olan Dr. Oscar Gonzalez, “Samanyolu’nun en büyük kızılötesi haritasının tamamlanması, astronomi camiası için olağanüstü bir başarı” dedi. Bu veriler, Samanyolu’nun yapısı ve bileşimi hakkında benzersiz bilgiler sunarak, gelecekte evreni daha iyi anlamamızı sağlayacak araştırmalara yeni kapılar açmaya devam edecek.
