Tarık Akan: Yeşilçam’ın Unutulmaz Yüzü
Yeşilçam sinemasının efsanevi isimlerinden biri olan Tarık Akan, 13 Aralık 1949 tarihinde İstanbul’da, Hüseyin Yaşar Üregül ile Yaşar Üregül çiftinin üçüncü çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Gerçek adı Tahsin Tarık Üregül olan sanatçı, subay babasının görevinden dolayı eğitim hayatına Erzurum Dumlupınar İlkokulu’nda başlamış ve ardından Kayseri’de devam etmiştir. Ailesinin İstanbul’a taşınmasının ardından ortaokul ve lise eğitimini Bakırköy’de tamamlamıştır.
Tarık Akan, Yıldız Teknik Üniversitesi’nden Makine Mühendisliği diploması almasının ardından, bu mesleğin kendisine uygun olmadığını düşünerek İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü’ne kayıt yaptırmıştır. Enstitünün akşam bölümünde okurken, gündüzleri yakın arkadaşı Zeki İrfanoğlu ile birlikte Ataköy Plajı’nda gazoz satışı yapmış ve kayık kiralamıştır. Bunun yanı sıra, Dolmabahçe Stadyumu’nda da işportacılık yapmıştır.
SOLAN BİR YAPRAK GİBİ FİLMİYLE SİNEMAYA ADIM ATTI
Akan, 1970 yılında, Zeki İrfanoğlu’nun kendisi adına yaptığı başvuru ile “Ses” dergisinin düzenlediği “Sinema Artist Yarışması”nda 200 kişi arasından birinci gelmiştir. İlk sinema deneyimini, yönetmen Mehmet Dinler’in “Solan Bir Yaprak Gibi” filmiyle 1971 yılında yaşamıştır. Bu filmden sonra Tarık Akan ismini kullanmaya başlamıştır. Uzun boyu, yeşil gözleri ve sempatik tavırlarıyla dikkat çeken sanatçı, aynı yıl Sadık Şendil’in yazdığı ve Orhan Aksoy’un yönettiği “Emine” filminde Filiz Akın ile başrol paylaşmıştır.
BİR DÖNEM KARTPOSTAL ÇOCUK OLARAK ANILDI
Tarık Akan, bir dönem “Kartpostal Çocuk” olarak anılmaya başlamış, 1973 yılında Ertem Eğilmez’in yönettiği “Canım Kardeşim” ve 1974 yapımı “Hababam Sınıfı” gibi Türk sinemasının klasiklerinde başrol oynamıştır. 1970-1975 yılları arasında yılda ortalama 12 filmde rol alarak Türk sinemasının en önemli isimlerinden biri haline gelmiştir. Oynadığı filmlerde genellikle “Ferit” karakteri ile anılan Akan, Gülşen Bubikoğlu ile “Ah Nerede”, Emel Sayın ile “Mavi Boncuk”, Hülya Koçyiğit ile “Sev Kardeşim” ve Hale Soygazi ile “Gece Kuşu Zehra” gibi yapımlarda yer almıştır. Bu filmler, izleyicilerden büyük ilgi görmüştür.
CÜNEYT ARKIN İLE MADEN FİLMİNDE BAŞROLÜ PAYLAŞTI
1970’li yıllara damgasını vuran Akan, 1977 yılında Zeki Ökten’in yönettiği “Sürü” filmi ile politik sinemaya adım atmıştır. “Maden” filminde Cüneyt Arkın ile başrolü paylaşarak büyük ilgi toplamıştır. Akan, bu film için verdiği bir röportajda, “(Maden) O dönem Türkiye’nin en çok seyredilen filmi ve benim de en çok para kazandığım filmdir. Tüm sendikaların, işçi sendikalarının her yerinde, dağ başlarına kadar çıkartılıp oynatılan bir filmdir. Görevini çok güzel yerine getirmiştir.” ifadelerini kullanmıştır. 1979 yılında askere giden sanatçı, yedek subay olarak Denizli’de vatani görevini tamamlamıştır.
HAPİSHANE GÜNLERİNİ ANNE KAFAMDA BİT VAR KİTABINDA KALME ALDI
Tarık Akan, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından, 1981 yılında Almanya’da yaptığı bir konuşma nedeniyle Türkiye’ye döndüğünde tutuklanmıştır. 12 yıl hapis istemiyle yargılanarak 2,5 ay hücre hapsi cezası almış ancak suçsuzluğunun ispat edilmesiyle beraat etmiştir. Hapishane günlerini ve darbe sürecini “Anne Kafamda Bit Var” adlı kitabında kaleme almıştır. Ayrıca Libya yapımı “Leyla ile Mecnun” filminde rol alarak uluslararası sinemada da kendisine yer bulmuştur.
1991 yılında Bakırköy’deki Taş Mektep ilkokulunun ortaklarından biri olmuş, 1995’te Aziz Nesin’in vefatından sonra “Nesin Vakfı” başkanlığını üstlenmiştir. 1997’de “Antika Talanı” adlı belgeselin seslendirmesini yapmış, “Taşların Sırrı” adlı belgesele de imza atmıştır. Türkiye’deki antik tarihe dikkat çekmeye çalışmış ve Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı adına birçok belgesel yönetmiştir.
7 KEZ ALTIN PORTAKAL ÖDÜLÜNÜ KAZANDI
Tarık Akan, 1973’te “Suçlu” filmindeki performansıyla Altın Portakal’da “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü kazanmıştır. Ardından 1978’de “Maden”, 1980’de “Adak ve Sürü”, 1984’te “Pehlivan”, 1989’da “Üçüncü Göz”, 1990’da “Karartma Geceleri” ve 2003’te “Gülüm” filmindeki rolüyle toplamda 7 kez bu ödülü alarak tek erkek oyuncu olarak bu başarıyı elde etmiştir. Ayrıca, uluslararası festivallerde de birçok ödül kazanmıştır.
Tarık Akan, Barış Zeki, Yaşar Özgür ve Özlem isimli üç çocuğa sahip olmakla birlikte, tüm servetini yardım vakıf ve kuruluşlarına bağışlamıştır. 16 Eylül 2016’da, akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede hayata gözlerini yummuştur.
HİÇBİR FİLM İÇİN ‘NEDEN BUNU OYNADIM’ DİYE BİR ŞEY ASLA SÖYLEMEDİM
Vefatından kısa bir süre önce verdiği bir röportajda, yaşamı boyunca 120 filmde rol aldığını belirten Tarık Akan, şu şekilde konuşmuştur: “120 film az bir rakam değil. Bu filmlerin çoğu Anadolu’da, Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde çekildi. Müthiş baskılar, zorluklar, parasızlık ve sefalet içerisinde büyük yapıtlar ortaya çıkmış. Oynadığım hiçbir film için ‘Neden bunu yaptım’, ‘Neden bunu oynadım’ diye bir şey asla söylemedim.”
45 YILLIK KARİYERİNE UNUTULMAZ FİLMLER SIĞDIRDI
Tarık Akan’ın sanatla iç içe geçen 45 yıllık kariyerinde rol aldığı film ve dizilerden bazıları şunlardır:
- Solan Bir Yaprak Gibi
- Beyoğlu Güzeli
- Ah Nerede
- Sev Kardeşim
- Mavi Boncuk
- Delisin
- Hababam Sınıfı
- Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı
- Leyla ile Mecnun
- Deli Deli Olma
- Ahh İstanbul
- Vizontele Tuuba
- Koçum Benim
- Abdülhamit Düşerken
- Aşk Üzerine Söylenmemiş Herşey
- Çözülmeler
- Yolcu
- Bir Kadın Düşmanı
- Devlerin Ölümü
- Bir Küçük Bulut
- İkili Oyunlar
- Kimlik
- Çark
- Skandal
- Halkalı Köle
- Beyoğlu’nun Arka Yakası
- Adem ile Havva
- Paramparça
- Kan
- Bir Avuç Cennet
- Pehlivan
- Kayıp Kızlar
- Damga
- Kuduz / Çocuklar Çiçektir
- Beyaz Ölüm
- Arkadaşım
- Yol
- Herhangi Bir Kadın
- Adak
- Sürü
- Maden
- Şeref Sözü
- Nehir
- Babanın Evlatları
- Kader Bağlayınca
- Aşk Dediğin Laf Değildir
- Çapkın Hırsız
- Evcilik Oyunu
- Ateş Böceği
- Ah Nerede
- Memleketim
- Esir Hayat
- Yalancı Yarim
- Oh Olsun
- Canım Kardeşim
- Bebek Yüzlü
- Tatlı Dillim
- Aşkların En Güzeli
