Kişi başına düşen 29 bin 426 metrekare orman alanı ile Tunceli, Türkiye genelinde havası en temiz dört il arasında yer almaktadır. Sarp dağların arasında kurulu olan bu eşsiz kent, el değmemiş doğasıyla birçok farklı bitki türüne ev sahipliği yapıyor. Bitki örtüsü açısından oldukça zengin olan Munzur Vadisi Milli Parkı’nda, 1518 çeşit bitki kaydı bulunmaktadır. Bu bitkilerden 277’si endemik tür olup, 43’ü ise sadece Munzur Dağları ve çevresinde yetişmektedir.
Tunceli, zengin ve temiz su kaynaklarıyla, aynı zamanda florasıyla bilinen bir kenttir. Burada arıcılık ve küçükbaş hayvancılık yaygın olarak yapılmaktadır. Hayvancılıkla uğraşan üreticiler, günlük olarak süt ürünlerini kentteki tüketicilerle buluşturmakta. Ayrıca, Munzur ve Pülümür Çayı’nın birleştiği bu şehirde, organik ürünler üretilmektedir. Dut pekmezi, polen değeri yüksek çiçek balı, kuru fasulye, kaya tuzu, tek dişli dağ sarımsağı, tulum peyniri ve şişelenmiş Munzur suyu gibi birçok organik ürün, hem ülke pazarında hem de Avrupa ülkelerine ihraç edilmektedir.
Yaşam Süresinin En Uzun Olduğu İl
TÜİK’in açıkladığı ‘2021-2023 Hayat Tabloları’ verilerine göre Tunceli, 80,8 yıl ile doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu il olmuştur. Tunceli’yi 79,7 yıl ile Şırnak ve Mardin takip etmektedir. Beklenen yaşam süresinin en düşük olduğu il ise 76,1 yıl ile Kilis’tir. Kilis’i, 76,2 yıl ile Gaziantep ve 76,8 yıl ile Adana izlemektedir.
Kentte yaşayan İbiş Tan (77), uzun yaşamının doğal beslenme ile ilgili olduğunu belirterek, “Dağlarımızda temiz hava var. Şehirde fabrika yok, içme sularımız tertemiz. Dağlarımızda birçok şifalı ot bulunmakta. Biz tereyağı, çökelek, peynir, ışkın, mantar ve şifalı otlar tüketiyoruz. Ayrıca kul hakkı yememek de uzun yaşamamıza katkı sağlıyor” dedi.
Organik Beslenme ve Sağlık
Gülizar Uçar, organik ürün tüketmenin sağlıklı ve uzun yaşamasına katkı sağladığını ifade ederek, “Buğdayımızı kendimiz ekip hasat edip, ekmeğimizi kendimiz yapıyoruz. Kendimize ait olan havuçların sütünden ayran, yoğurt ve çökelek yapıp tüketiyoruz. Burada fabrika yok, dolayısıyla kötü duman da yok. Havamız ve suyumuz tertemiz, çünkü ormanlarımız çok. Sağlığımızı bu doğal kaynaklara borçluyuz. Paketli ve katkı maddesi içeren ürünler tüketmiyoruz, tamamen organik ürünler tercih ediyoruz. Böyle olunca da uzun yaşıyoruz” şeklinde konuştu.
Tunceli’nin temiz havasının ve doğal yaşamının önemine değinen Hıdır Coşkun (70) ise, “Tunceli insanı genelde doğal besleniyor, hayvansal gıdalar tüketiyor. Havamız çok güzel ve sağlıklı, bu da uzun yaşamamıza katkı sağlıyor” dedi.
Eğitim ve Sağlık Okuryazarlığı
İl Sağlık Müdürü Doktor Muhammed Duran, Tunceli’deki insanların eğitim ve sağlık okuryazarlık oranının yüksek olduğunu vurgulayarak, “Bu yıl Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre Türkiye’nin ortalama yaşam süresi 77,3 yıl olarak belirlenmiştir. Tunceli ise 80,8 yıl ile bu alanda birinci sırada yer almaktadır. Bireysel faktörlerin yanı sıra sosyoekonomik faktörler, eğitim, sağlık okuryazarlığı, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktiviteler burada önemli bir rol oynamaktadır” dedi.
Duran, “Tunceli’de eğitim seviyesi oldukça yüksek ve sağlık okuryazarlığı da büyük bir önem taşımakta. Fiziksel aktiviteler ve eğitim seviyesi burada çok yüksek. Ayrıca, aile hekimliklerimize düşen nüfus 2 bin 500’ün altında. Hastanelere ve birinci basamak sağlık kuruluşlarına ulaşım oldukça kolay. Bu da yaşlı nüfusun evde sağlık hizmetlerine daha rahat ulaşabilmesiyle birleşince, eğitim seviyesinin yaşam ömrünü uzattığını düşünüyoruz” şeklinde ekledi.
Duran, “Sağlık hizmetlerini en iyi şekilde sunmak için elimizden geleni yapıyoruz. Hastanelerimiz ve birinci basamak sağlık kuruluşlarımız mevcut. Vatandaşlarımız da sağlık hizmetlerini alma konusunda bilinçli. Eğitim seviyeleri ile sağlık okuryazarlıkları yüksek. Doğal beslenme kültürü Tunceli halkı tarafından benimsenmiş durumda. Organik beslenme alışkanlığı, uzun yaşamda önemli bir katkı sağlamaktadır” ifadelerini kullandı.
