Türkiye’de Sigortalı Çalışan Sayısındaki Artış ve Aktif/Pasif Oranı
Türkiye’de sigortalı çalışan sayısında kayda değer bir artış yaşanmasına rağmen, aktif/pasif oranı düşmeye devam etmektedir. Yılın başına kıyasla 58 ilde bu oranın gerilediği gözlemlenmiştir. Aktif/pasif dengesi, emekli aylığı alan bireylerin sayısının, çalışanların dosya sayısına oranı olarak hesaplanmaktadır. Ekonomim’in derlediği Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, haziran ayı itibarıyla aktif/pasif dengesinde 1,63 seviyesine bir düşüş yaşanmıştır. 2023 yılının başında bu oran 1,6 seviyesindeydi.
Dosya sayısının dışında, kişi bazında değerlendirdiğimizde benzer bir tablo ile karşılaşmaktayız. 2023 yılının sonunda 1 emekli veya gelir alan kişiye karşılık 1,58 çalışan bulunurken, haziran sonunda bu oran 1,55’e gerilemiştir.
EYT Düzenlemesi Oranı Düşürdü
Geçmiş yıllara bakıldığında, 2009-2017 döneminde kısmi bir düşüş yaşanmasına rağmen aktif/pasif oranında bir iyileşme gözlemlenmişti. 2022 yılında ise 1 emekliye karşılık 2,1 çalışan mevcutken, 2023 ve 2024 yıllarında EYT düzenlemesi ile emekli sayısının hızlı bir artış göstermesi, bu oranın tekrar 1,63’e gerilemesine neden olmuştur. EYT öncesi duruma kıyasla, aktif/pasif dengesinde 0,5 puanlık bir düşüş yaşanmıştır.
Bozulma 58 İlde Gözlendi
Aktif/pasif dengesindeki bozulma, iller bazında incelendiğinde, yıl başından bu yana 58 ilde bu oranın gerilediği tespit edilmiştir. İstihdamın yoğun olduğu İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Gaziantep, Adana gibi illerde de düşüş yaşanmıştır. SGK verilerine göre bu illerdeki oran, 0,01 ile 0,28 puan arasında bozulmuştur. Öte yandan, turizm açısından yoğun olan Aydın, Antalya, Muğla gibi iller ile deprem bölgesindeki Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve Hatay gibi illerde ise iyileşme gözlemlenmiştir.
6 İlde Emekli Sayısı Çalışan Sayısından Fazla
2024 yılı haziran ayı itibarıyla Türkiye genelinde 6 ilde emekli veya gelir alan kişi sayısının çalışan sayısını geçtiği ortaya çıkmıştır. Bu iller, Balıkesir, Çorum, Giresun, Sinop, Zonguldak ve Bartın olarak sıralanmaktadır. Bu durum, sosyal güvenlik sisteminin gelecekteki sürdürülebilirliği açısından ciddi riskler taşımaktadır.
Emeklilik Sistemi Sıkıntıda
Uzmanlar, yüksek enflasyon nedeniyle bu yıl emekli olacaklara daha yüksek aylık bağlanacak olmasının, başvurularda artışa yol açtığını belirtmektedir. Çalışan sayısına oranla emekli aylığı alanların artışı, sosyal güvenlik sisteminin gelecekte daha fazla zorlanabileceğine işaret etmektedir. 2030’lu yıllardan itibaren Türkiye’nin genç nüfus avantajını kaybetmesiyle birlikte bu dengenin daha da bozulması beklenmektedir.
Aktif/Pasif Oranı Nedir?
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun internet sitesinde yer alan bilgilere göre Aktif/Pasif Oranı: Sisteme prim ödeyen aktif sigortalıların sayısı ile sistemden gelir ve aylık alan pasif sigortalıların dosya sayısı arasındaki orandır.
