BİRTEK-SEN Genel Başkanı’nın Açıklamaları
BİRTEK-SEN (Birleşik Tekstil, Dokuma ve Deri İşçileri Sendikası) Genel Başkanı Mehmet Türkmen, Nobel Ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu ile katıldığı bir programda Türkiye ekonomisinin düzelmesi için verdiği öneriler üzerine eleştirilerde bulundu. Acemoğlu’nun “işçi ücretleri artarsa verimlilik artar” savunmasını değerlendirirken, işçi ücretlerinin verimlilikle doğrudan bir ilişkisi olmadığını vurguladı. Türkmen, bu konudaki görüşlerini X hesabından paylaştığı açıklama ile dile getirdi.
Tweette şu ifadeleri kullandı:
”Haddim olmadan sormak istiyorum: Daron Hocam, sen bizimle alay mı ediyorsun? Çünkü, Nobel ödüllü koskoca ekonomi profesörü, işçi ücretlerinin düşük olmasının verimlilikle ilgisi olmadığını bilmiyor olamaz. Pek çok sektör ve işletmeden, verimlilik ve teknoloji arttıkça, işçi ücretlerinin paralel olarak nasıl düştüğünü gösteren elli tane örnek verilebilir ama bunu konunun uzmanlarına bırakıyorum.”
Mehmet Türkmen, kendi işçilik deneyiminden ve son çalıştığı Merinos Halı fabrikasından örnekler vererek açıklamalarını destekledi. Şu şekilde devam etti:
”Bizzat eski bir halı dokuma işçisi olarak, bu sektörde 15 yıl boyunca çalıştım. 2000’lerin başlarına kadar, yüz yıllık eski mekikli mekanik tezgahlarda üretim yapılırdı. Ancak 2000’lerin başından itibaren bilgisayar donanımlı, Belçika ve Alman menşeli son model makinelere geçildi. Bu yeni teknolojiye ilk geçen fabrika da Merinos’tu. Eski teknolojiyle, yaklaşık 50 işçiyle ve en az 8 dokuma tezgahında yapılan üretimi, artık aynı sürede ve tek tezgahta sadece 6 işçiyle gerçekleştirebiliyorduk. Verimliliğin kaç kat arttığını varın siz hesap edin.”
Türkmen, bu süreçteki değişimi de vurguladı:
- ”90’lardan 2000’lerin başlarına, 2007-2008’lere kadar bir dokuma kalfasının ücreti asgari ücretin tam 4 katına denk geliyordu.”
- ”Sonrasında, yıllar içinde ücretler reel olarak düşmeye ve çalışma koşulları daha da ağırlaşmaya başladı.”
- ”Şu an bir dokuma operatörünün aylık ücreti asgari ücretin iki katına gerilemiş durumda.”
Türkmen, bu duruma rağmen işçi başına verimliliğin en az 4-5 kat artığını ve fabrikanın karının da aynı oranda yükseldiğini belirtti. Örneğin, o yıllarda sadece Antep’te bir fabrikası olan Merinos, Erdemoğlu Halding adıyla, Türkiye’nin dört bir yanında onlarca işletmesi olan dünya devi bir firma haline geldi.
”Verimlilik yalnızca teknolojik değişimle sağlanmadı. Yeni bilgisayarlı makinelerin ilk çıktığı dönemlerde, bir makinede her vardiyada üç kişi çalışırdı: kalfa, telci ve arka cağcı. Zamanla, bir makinede çalışan işçi sayısı önce ikiye, sonra bire düşürüldü. Yani özetle; Merinos’ta, 25 yıl önce 50 kişinin yaptığı üretim, teknolojik değişimle 6 kişiyle yapılabilir hale geldi. Sonra bu da yetinilmedi, 20 yıl önce yeni teknolojik makinelerde 3 kişinin yaptığı iş şimdi bir kişiye yaptırılıyor.”
Sonuç olarak, işçilerin iş yükü iki katına çıkarken, verimlilik 5 katına yükseldi, ama aldıkları ücret yarı yarıya düştü. Türkmen, Acemoğlu’nun görüşlerinin gerçeklerle çeliştiğini belirterek, ”Alın size verimlilik!” dedi.
”Kısacası, tarih, somut pratik ve veriler bize hiç de sizin dediklerinizi demiyor, Daron hocam. Teknoloji gelişip verimlilik artınca patronlar, sizin dediğiniz gibi ‘Artık daha çok kazanıyoruz. Durun da şu işçilere biraz daha fazla para verelim’ demiyorlar. Ve demeyecekler de.”
Türkmen, kendi deneyiminden bir örnekle Acemoğlu’nun tezinin ne kadar zayıf olduğunu açıkladı:
”Dokuma işçilerinin ücretlerinin, teknolojinin daha eski, hatta ilkel olduğu dönemde reel olarak bugünkünden çok daha yüksek olmasının sebebi neydi biliyor musunuz? İşçilerin o dönemde daha örgütlü olması ve ‘90’lı yıllar boyunca Ünaldı’da dokuma işçilerinin 20 bin kişinin katılımıyla büyük grevler, direnişler örgütlemesiydi. Ve sonra o örgütlülük çözülünce böyle oldu.”
Özetle, işçi ücretlerinin artmasının ve çalışma saatlerinin azalmasının tek yolu işçi sınıfının örgütlü mücadelesidir.
