Kastamonu’da Salep Yetiştiriciliği Artıyor
Tıbbi ve aromatik bitkiler arasında yer alan salep, endemik bir tür olması nedeniyle doğadan toplanması yasak olan bir bitkidir. Ancak, Kastamonu’da salep yetiştiriciliği her geçen gün artış göstermektedir. İlaç sanayisinde, yapıştırıcı ve dondurma yapımında önemli bir yer tutan salepin yetiştirilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından üreticilere çeşitli destekler sağlanmaktadır. 2023 yılında hayata geçirilen “Doğadan Toplama Değil, Tarlada Salep Yetiştiriciliği” projesi kapsamında Kastamonu’da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü gözetiminde salep sahaları kurulmuştur. Şu anda Kastamonu genelinde 12 dekar alanda salep dikimi sürerken, bu alanın gelecek yıl 30 dekara çıkarılması hedeflenmektedir.
Öte yandan, çocukluğunda annesiyle birlikte yaylalara giden Ziraat Mühendisi Ferdi Doğru, üniversiteden mezun olduktan sonra Kastamonu’nun il merkezine bağlı Kayı köyünde salep yetiştiriciliği yapmaya başlamıştır. İlk olarak 1 dönüm alanda salep ekimi gerçekleştiren Doğru, zamanla bu alanı 500 metrekarenin üzerine çıkarmayı başarmıştır. Önümüzdeki yıl ekim alanını daha da genişleterek salep yetiştiriciliğinden elde ettiği geliri artırmayı planlamaktadır.
“Şu Anda 500 Metrekarenin Üzerinde Bir Dikim Alanım Var”
Kastamonu’nun merkez ilçesine bağlı Kayı köyünde salep yetiştiriciliği yapan Ferdi Doğru, “Köyü sevdiğimiz için imkanlarım dahilinde her zaman şehirden köye dönüş planım vardı. Bu yüzden Ziraat Mühendisliğini okudum. Okurken köyde yapmak istediklerimi nizami bir şekilde gerçekleştirmek istiyordum. Köy için planlamalarımı yaparken kenara köşeye sıkıştırdığım notlar arasında salep her zaman yer aldı. Doğal olarak ilgimi çekiyordu. Çünkü Kastamonu’da 25 ila 30 arasında salep türü mevcut. Şu anda 500 metrekarenin üzerinde bir alanımız var. Önümüzdeki yıl bu alanı daha da arttırmayı planlıyoruz. Şimdilik bitkiyi daha da geliştirme aşamasındayız. Herkesin iki aldığı yerde biz üç ya da dört nasıl alırız, bunun hesabını yapıyoruz” dedi.
“Bir Dönüm Araziye 200 Kilogram Salep Ektiğinizde 800 Bin Lira Gelir Elde Edebilirsiniz”
Nüfus arttıkça salebe olan talebin de yükseldiğinin altını çizen Doğru, “Doğada söküm yasak ama kaçak söküm ne yazık ki mevcut. Buna rağmen, salep yetiştiriciliği az olduğundan dolayı kıt bir ürün olarak değerlendiriliyor. İç piyasayı bile karşılamıyor, bu yüzden ithal ediliyor. Bunları birleştirdiğinizde her yıl mutlaka ürün fiyatı artış gösteriyor. En son salebin yaş kilosu 2 bin liraydı. Kültüre ettiğiniz tarla parselinde ektiğiniz miktara bağlı olarak kar marjınız değişebilir. Minimum bir dönüm araziye 200 kilogram ürün diktiğinizde sürdürülebilirlik açısından 1’e 2 ürün almanız gerekiyor. Yani, dönüş başına 400 kilogram gibi bir ürün almanız gerekiyor. Bunu 2 bin lira ile çarptığınızda 800 bin lira gibi bir rakam elde ediyorsunuz. Elbette ki masraflarınızı da düşünmelisiniz. İşçiliği zor bir ürün ama diğer tarımsal ürünlerle kıyasladığınızda kar marjı oldukça yüksek. Bu, ayrıca kişinin tarlasına ve ürüne yaptığı bakıma göre de değişecektir” şeklinde konuştu.
Osmanlı kayıtlarında salebin var olduğuna ve padişah içeceği olarak tüketildiğine dikkat çeken Doğru, “Salebin tarih değeri de oldukça yüksektir. Tarih boyunca tüketilen bir ürün olmuştur. Bu nedenle salep, günümüze kadar insanlar tarafından tüketilerek ulaşmıştır. Geçmişte doğadan toplanarak tüketilen salebin yetiştiriciliği söz konusu değildi. Ancak, tüketilen bir ürünün üretilmemesi de mümkün değildir. Kastamonu florasında 25-30 çeşit kendiliğinden oluşan salep orkidesi bulunmaktadır. Salep, aslında bir orkidedir. Bu yüzden salebin üretilmemesi mümkün değildir. Farklı illerde salep üretimi için çalışmalar yapıldığını görmekteyim, ama Kastamonu’da üretim bazında salebin tanıtımı yeterince yapılmamış. Bu durum benim için oldukça dikkat çekici. Kastamonu, salep açısından son derece zengin bir bölgedir” ifadelerini kullandı.
