Diyabet Nedir?
Diyabet, pankreasın yeterli miktarda insülin hormonu üretmemesi veya ürettiği insülinin etkili bir şekilde kullanılamaması durumunda gelişen ve ömür boyu süren bir hastalıktır. Diyabet, dünya genelinde milyonlarca insanı etkilemekte ve her yıl önemli sayıda komplikasyona yol açmaktadır. Her yıl 14 Kasım’da kutlanan Dünya Diyabet Günü, bu hastalığa dikkat çekmek amacıyla çeşitli farkındalık etkinlikleri düzenlenmektedir.
Diyabetin Yaygınlığı ve Etkileri
Dünya Diyabet Federasyonu’nun verilerine göre, 20-79 yaş arası erişkin nüfusta yaklaşık 537 milyon şeker hastası bulunmaktadır. Bu sayının 2030 yılında 643 milyon, 2045 yılında ise 783 milyon olması beklenmektedir. 2021 yılında dünyada, her 5 saniyede bir kişi diyabet komplikasyonları nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Özellikle şeker hastalığının önlenebilir bir komplikasyonu olan ayak sorunları nedeniyle her 20 saniyede bir şeker hastası ayağını kaybetmektedir.
Şeker Hastalığı ve Ayak Yaraları
Uzmanlar, şeker hastalığının uygun tedavi ve korunma yöntemleriyle yönetilebileceğini belirtmektedir. Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği’nden Prof. Dr. Bülent Ertuğrul, yapılan araştırmalara göre şeker hastalarının yüzde 12-1513.7 olarak belirlenmiştir. Bu orandan yola çıkarak, ülkemizde yaklaşık 10 milyon şeker hastasının bulunduğu tahmin edilmektedir.
Ayak Yaralarının Tedavi Süreci
Ayakta oluşan yaralar sonrası tedavi süreci, genellikle zorlu ve maliyetlidir. Ertuğrul, “Ülkemizde hasta sayılarının yüksek olduğu düşünülürse ortaya çıkan harcamanın SGK tarafından karşılanması olanaksız hale geliyor.” demektedir. Son yıllarda, hastaların tedavisinde kullanılan birçok ürünün SGK tarafından ya kullanım kısıtlaması getirildiği ya da ödeme listesinden çıkarıldığını ifade etmektedir. Bu durum, hastaların tedavileri için gerekli ürünleri kendilerinin almak zorunda kalmalarına yol açmaktadır.
Sağlık Çalışanları ve Eğitim İhtiyacı
Türkiye’de ayak yaraları konusunda yeterli sayıda yetişmiş sağlık çalışanı bulunmamaktadır. Prof. Dr. Ertuğrul, “Bu hasta grubuna özel kaynakların aktarılması, onkolojik hastalar, kalp hastaları ve organ nakilleri gibi alanlarda olduğu gibi, kamu ve özel hastanelerde SGK tarafından karşılanmalı.” demektedir. Ayrıca, şeker hastalarının tanı aldıkları andan itibaren özel ayakkabılar giymesi gerektiği, bunun da ödeme kapsamı dışında olduğu vurgulanmaktadır. Çok basit koruyucu önlemlerle ayak kayıplarının çoğunun önüne geçilebileceği belirtilmektedir.
Diyabet Türleri
- Tip 1 Diyabet
- Tip 2 Diyabet
- Tek Gen Hastalığına Bağlı Diyabet
- Gebelik Diyabeti
- Diğer Tipler
Tip 1 ve Tip 2 Diyabet Arasındaki Farklar
Tip 1 diyabet genellikle çocuk ve ergenlerde görülür. Bu hastalar genellikle zayıf ya da normal kilodadır ve insülin üretimi olmadığı için insülin kullanmak zorundadırlar.
Tip 2 diyabet ise genellikle erişkinlerde görülmektedir. Bu gruptaki hastaların çoğunluğu obezdir ve tedavi için hap ya da insülin kullanmaları gerekmektedir.
Diyabetli Çocuklara Destek Projeleri
Şişli Belediyesi, halk sağlığı alanında önemli bir projeye imza atarak, Diyabetli Çocuklar Vakfı işbirliğiyle “Diyabetli Çocuklara Sensör Desteği” programını başlatmıştır. Bu program kapsamında, Şişli’de yaşayan 18 yaş altındaki Tip 1 diyabet tanısı konmuş tüm çocuklara, 5 bin TL değerinde şeker ölçüm cihazı (sensör) desteği verilecektir.
Bu tür projeler, diyabetli çocukların yaşam kalitesini artırmakta ve hastalıkla başa çıkmalarına yardımcı olmaktadır. Erken tanı ve tedavi yöntemleriyle, diyabetin neden olduğu komplikasyonların önüne geçmek mümkündür.
Toplumda diyabet farkındalığı oluşturmak ve şeker hastalığını önlemek adına yapılan çalışmalar, her bireyin sağlıklı bir yaşam sürmesi için son derece önemlidir. Diyabetle mücadelede, bireylerin bilinçlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması büyük bir fark yaratacaktır.
