Amerikan Kongresi, 2025 yılı için savunma harcamaları kapsamında önemli bir değişiklik yapmayı planlıyor. Ordunun daha önce talep ettiği 68 F-35 savaş uçağı alımı, 58‘e düşürülmesi beklenen bir öneriye tabi tutulacak. Bu değişiklik, son yıllarda F-35 programının karşılaştığı teknik ve lojistik zorluklar nedeniyle gündeme geldi. Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında önerilen yeni düzenlemeyle, Pentagon, bazı uçağın teslimatını erteleyecek veya iptal edecektir.
F-35 Programındaki Gecikmeler ve Sorunlar
F-35 programı, Lockheed Martin tarafından üretilen ve çok uluslu bir işbirliği ile geliştirilen beşinci nesil savaş uçaklarının bir parçasıdır. Ancak, son yıllarda yazılım ve donanım güncellemeleriyle ilgili ciddi sorunlarla karşılaşan bu program, Kongre’nin sabrını zorlamaya başladı. Özellikle, F-35’in Teknoloji Yenileme 3 (TR-3) yazılım güncellemeleri ile ilgili yaşanan aksaklıklar, Pentagon’un uçağın savaş kabiliyetlerini tam anlamıyla kullanabilmesini geciktirdi.
Lockheed Martin’in Fort Worth, Texas‘taki fabrikasında, TR-3 yazılımı eksik olan yeni jetlerin birikmesi, teslimatların neredeyse bir yıl boyunca duraklamasına yol açtı. Bu sorun, uçağın savaşta kullanılabilir durumda olmaması nedeniyle kongre üyelerinin, programı tekrar gözden geçirmeleri gerektiği fikrine varmasına neden oldu. 2025 yılı itibariyle, bu jetler geçici yazılım sürümüyle teslim edilse de, savaş görevlerine uygun hale gelmeleri için daha fazla zaman gerekiyor.
F-35’ler İçin İleriye Dönük Planlar ve İyileştirmeler
Kongre üyeleri, F-35 programının sorunlarını çözme yönünde daha kararlı adımlar atılmasını bekliyor. Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’nin Cumhuriyetçi çoğunluğunun kıdemli bir üyesi, Temmuz 2023’te yaptığı açıklamada, son yıllarda üyelerin programa karşı duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Teslimatın durması ve yazılım ile radar problemleri, üyeler arasında ciddi endişelere yol açtı. Birçok kongre üyesi, bu sorunların hızla giderilmesini ve F-35’lerin tam kapasiteyle savaş kabiliyetlerine kavuşmasını istiyor.
Pentagon, F-35’in yazılım ve radar sistemlerini geliştirmek için 350 milyon dolar‘lık ek bir yatırım yapılmasını planlıyor. Ayrıca, yazılım mühendisliği ve donanım geliştirme alanında daha fazla uzmanlık gerektiren adımlar atılacak. Lockheed Martin’in Ekim 2023’te yazılım mühendisliği uzmanı Chauncey McIntosh’u göreve getirmesi, şirketin yazılım sorunlarına daha ciddi bir yaklaşım göstereceğini ve bu sorunları çözmek için çaba sarf edeceğini gösteriyor.
Yeni Alımlar ve Erteleme
2025 yılı için önerilen F-35 alımlarıda dikkat çekici bir değişiklik gösteriyor. İlk olarak, Pentagon, 42 F-35A, 13 F-35B ve 13 F-35C talep etmişti. Ancak, Kongre’nin önerdiği yeni savunma tahsisat tasarısında, Pentagon’un talebinin üstüne sekiz F-35 daha eklenmesi ve sayının 68’den 58’e düşürülmesi öngörülüyor. Ayrıca, son 10 teslimat yalnızca, savunma bakanının Kongre’ye, F-35 programındaki sorunları nasıl çözmeyi planladığını açıklaması durumunda onaylanacak. Bu, Kongre’nin F-35 programının iyileştirilmesini garanti altına alma çabalarını yansıtıyor.
F-35 Alımlarındaki İyileştirme Yaklaşımları
Cumhuriyetçi Partili bir yetkili, bu değişikliklerin yaklaşık 1 milyar dolar tasarruf sağlayacağını ve bu paranın programın iyileştirilmesi için yeniden yatırılacağını belirtti. Bu tasarruf, yeni F-35’lerin teslim edilmesiyle birlikte, uçakların daha doğru bir şekilde çalışması için kullanılacaktır. Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Alt Komitesi Taktik Hava ve Kara Kuvvetleri Başkanı Rob Wittman, F-35’lerin savaş kabiliyetlerine kavuşma yolunda olduğunu, ancak programın ilerlemesi için bu 20 uçağın “sınırlandırılmasının” gerektiğini vurguladı.
Wittman ayrıca, F-35’in muharebe kabiliyetlerinin arttırılması ve yazılım sistemlerinin optimize edilmesi gerektiğini ifade etti. Yeni F-35’lerin teslim edilmeden önce, bu uçakların doğru şekilde işlev göstermesi için daha fazla çaba gösterilmesi gerektiği düşünülüyor.
F-35 programı, dünya genelindeki birçok ülkenin katılımı ve Lockheed Martin’in liderliğinde yürütülmesine rağmen, son dönemde yaşadığı yazılım ve donanım sorunları nedeniyle zorluklarla karşılaşıyor. Ancak, Kongre’nin 2025 yılı için önerdiği alım sınırlamaları ve iyileştirmelerle, F-35’in uzun vadeli başarısı için daha sağlam bir temel atılabilir. Önümüzdeki yıllarda, uçakların savaş kabiliyetlerinin tam anlamıyla devreye girmesi, bu tür programların etkinliğini artıracak ve Pentagon’un hava kuvvetlerine olan güveni pekiştirecektir.
