Türk Hekimlerinin Yurt Dışına Göçü ve Sonuçları
Son yıllarda Türkiye’deki hekimlerin yurt dışına göçü, sağlık sisteminin en önemli sorunlarından biri haline gelmiştir. Yurt dışına gitmek için Türk Tabipleri Birliği (TTB) tarafından verilen “iyi hal belgesi” alma talebinde bulunan hekim sayısında ciddi bir artış gözlemlenmektedir. 2020 yılında 931 hekim, 2021’de 1.405, 2022’de 2.685, 2023’te 3.025 ve 2024 yılında ise 2.692 hekim bu belge için başvuruda bulunmuştur.
Sağlık Bakanlığı’nın Açıklaması ve TTB’nin Verileri
TTB’nin paylaştığı bu verilerin ardından Sağlık Bakanlığı Sağlıklı Çözüm Merkezi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “2024 yılı ilk 10 ayında 1.067 hekim iyi hâl belgesi almış; bunlardan yalnızca 206’sı yurt dışına çıkmıştır. Geçmiş dönemlerde yurt dışına çıkan 262 hekimimiz ise ülkemize dönerek sağlık sistemimize yeniden dahil olmuştur.” ifadelerini kullanmıştır. Ancak bu açıklama, sağlık emekçileri tarafından sorgulanmakta ve yurt dışına giden hekimlerin yanı sıra kamudan ayrılan hekim sayısının da ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çekilmektedir.
Kamu Hastanelerinden İstifa Eden Hekim Sayısı
Kubilay Yalçınkaya, Cumhuriyet gazetesine verdiği röportajda, 2024 yılı içinde, 1 Ocak ile 16 Ekim tarihleri arasında kamudan istifa eden uzman hekim sayısının 1.150, toplam hekim sayısının ise 2.037 olduğunu belirtmiştir. Yalçınkaya, “Uyguladıkları tüm reform programlarına, ‘istifalar, yurt dışına göç azaldı’ ifadelerine rağmen, 2024’te ayda ortalama 200 hekim kamudan istifa etmekte.” diyerek durumu özetlemiştir.
Hekim Açığı ve Sağlık Hizmetleri
Sağlık Bakanlığı’nın sağlık hizmetlerine erişim sorununu çözme stratejileri yetersiz kalmaktadır. Yalçınkaya, “Sağlık Bakanlığı’nın sağlığa erişim sorununda belirlediği strateji mesai dışı çalışma olsa da, uygulama palyatif olup, sorunun temelinde olan yoksullaşma ve hekim açığı çözülmedikçe sorun daha da büyüyecektir.” ifadelerini kullanmıştır. Hekimlerin kamudan istifa etmesi, sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir.
Atama Kuruluşları ve Hekim İstihdamı
2023-2024 yılları arasında, toplamda 6 dönem için 14.144 kadro ilanı yayınlanmıştır. Ancak bu kadrolardan yalnızca 3.657’si tercih edilmiştir. Yalçınkaya, “2023-2024 yılı iki yıllık dönemde istifa eden uzman hekim sayısı ise 3.360’tır. Yerleşen sayısı, istifa eden sayısı ile denk. Emeklileri de bu sayıya eklediğimizde sorun daha da ciddi boyutlara erişiyor.” diyerek durumu gözler önüne sermiştir.
Uzman Hekimlerin Kamudan Ayrılma Nedenleri
Uzman hekimlerin kamudan ayrılma nedenleri arasında iş yükü, düşük maaşlar ve yetersiz çalışma koşulları başta gelmektedir. Hekimlerin iş tatmininin düşmesi, yurt dışına göçü tetikleyen en önemli faktörlerden biridir. AKP’nin iktidarda olduğu 2013-2024 yılları arasında toplam 18.690 uzman hekimin kamudan ayrıldığı bildirilmiştir. Bu durum, sağlık sisteminin geleceği açısından endişe vericidir.
Çözüm Önerileri ve Sağlık Reformları
- Maaş Artışları: Hekimlerin maaşlarının artırılması, motivasyonlarını yükseltecek ve kamuda kalmalarını teşvik edecektir.
- Çalışma Koşullarının İyileştirilmesi: Hekimlerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, iş tatminini artıracaktır.
- Eğitim ve Gelişim Fırsatları: Sürekli eğitim ve gelişim fırsatlarının sunulması, hekimlerin mesleki gelişimini destekleyecektir.
- Yurt Dışındaki Hekimlerle İletişim: Yurt dışında yaşayan Türk hekimleri ile iletişim kurmak, deneyimlerinden faydalanmayı sağlayacaktır.
Sonuç
Türkiye’deki hekimlerin yurt dışına göçü, sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Hekimlerin kamudan ayrılma nedenlerinin iyi analiz edilmesi ve çözüm yollarının bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. Sağlık hizmetleri kalitesinin artırılması, hekimlerin mesleki tatmininin sağlanması ve yurt dışına göçün önlenmesi adına acil önlemler alınmalıdır.
