İngiltere, 10 Kuzey Avrupa ülkesinin askeri ortaklığıyla oluşturulan Ortak Sefer Gücü (Joint Expeditionary Force – JEF), Rusya’nın gölge filosu olarak adlandırılan ve çoğunlukla bakımı kötü yapılmış yüzlerce gemiden oluşan filosu izlemek için yapay zeka destekli bir sistemi devreye soktu. Bu filo, genellikle su altı altyapısına yönelik potansiyel tehditlerde bulunuyor, yaptırımları atlatmak amacıyla faaliyet gösteriyor ve casusluk ile sabotaj amacı taşıyor.
Nordic Warden adlı operasyon, geçtiğimiz hafta faaliyete geçti ve İngiltere hükümeti, operasyonun amacı hakkında yaptığı açıklamada, yapay zeka destekli sistemin gemi konumlandırma verileri kullanarak her geminin ilgi alanlarına girme riskini hesaplayacağını belirtti. Sistem, şüpheli bir gemi tespit ettiğinde, sefer gücü bu gemiyi gerçek zamanlı olarak izleyip JEF ülkeleri ve NATO müttefiklerine uyarılar gönderecek.
Rus Gölge Filosunun Artan Etkisi
Geçen ay Finlandiya, Baltık Denizi‘nde yaklaşık 100 kilometre boyunca çapa sürüklediğinden şüphelenilen bir Rusya bağlantılı gemiye el koymuştu. Bu gemi, Finlandiya ile Estonya arasındaki Estlink 2 güç kablosunu koparmıştı. Bu olay, Kasım 2023’te Baltık’taki fiber optik kabloların zarar görmesinin ardından yaşanan benzer bir olayla bağlantılıydı. Ayrıca, 2022’de Nord Stream gaz boru hattına verilen zarar da bu sabotajlarla ilişkili olarak görülüyor.
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, bu tür saldırıların yalnızca Ukrayna ile sınırlı olmadığını belirterek, deniz altı kablolarına verilen hasar ve sabotaj konusunda büyük endişe taşıdıklarını dile getirdi.
Nordic Warden ve İzleme Kapasitesi
Nordic Warden, özellikle su altı kablolarına zarar vermek amacıyla gerçekleştirilen sabotaj eylemlerine karşı koruma sağlamayı hedefliyor. Ayrıca, sistem, potansiyel riskleri tespit ederek geniş deniz alanlarında izleme yapmayı sağlıyor. İngiltere’nin açıklamasına göre, sistem, İngiliz Kanalı, Kuzey Denizi, Kattegat ve Baltık Denizi‘nin bazı bölgeleri dahil olmak üzere 22 ilgi alanını izliyor.
S&P Global’in verilerine göre, Rus gölge filosu, Rus petrol ticaretinde faaliyet gösteren yaklaşık 591 tanker içeriyor ve bu sayı Mart 2023’te %33 artmış durumda. İngiltere, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin‘in yaptırımları delmek ve Ukrayna’daki savaşını finanse etmek için kullandığı 93 petrol tankerine yaptırım uyguladı. Ayrıca, Baltık rotasında seyahat eden şüpheli gölge gemilerden sigorta kanıtı talep edilmesi kararlaştırıldı.
JEF ve Üyeleri
JEF, 2014 yılında kurulan yüksek hazırlıklı bir askeri güç olup, İskandinav ülkeleri, Baltık ülkeleri, Hollanda ve Birleşik Krallık‘tan oluşan 10 üye ülkeden oluşuyor. Bu operasyon, bölgedeki deniz güvenliğini sağlamak ve Rusya’nın gölge filosuna karşı etkin bir izleme yapmak amacıyla büyük önem taşıyor.
