18 Mart 2025’te NATO üyesi Polonya, Litvanya, Letonya ve Estonya, komşuları Rusya’nın askeri tehditleri nedeniyle anti-personel mayınları yasaklayan Ottawa Sözleşmesi’nden çekildiklerini açıkladı. Bu karar, 160’tan fazla ülkenin onayladığı ancak Rusya’nın onaylamadığı 1997 tarihli anlaşmadan çekilmeyi ifade ediyor. Bu adım, söz konusu dört ülkenin kara mayını stoklamaya başlamasına olanak tanıyacak.
Güvenlik Endişeleri ve Stratejik Adım
Polonya ve Baltık ülkelerinin Savunma Bakanları yaptıkları ortak açıklamada, Rusya ve Belarus sınırındaki NATO üyesi ülkelere yönelik askeri tehditlerin önemli ölçüde arttığını belirtti. Bakanlar, bu kararın ardından, ülkelerinin savunma hazırlığını güçlendirmek için gerekli tüm önlemleri alma hakkına sahip olduklarını vurguladılar. Litvanya Savunma Bakanı Dovile Sakaliene ise bu kararı, bölge sınırlarının etkin şekilde korunmasını sağlamak adına aldıklarını belirtti.
Finlandiya’nın Benzer Planı
Bu açıklamanın ardından, Finlandiya’nın da 2024 Aralık ayında benzer bir adım atmayı düşündüğü ifade edilmişti. Finlandiya, Rusya’nın Ukrayna’da anti-personel mayınları kullanmasının ardından Ottawa Sözleşmesi’nden çekilmeyi değerlendirdiğini açıklamıştı. Polonya ve Baltık ülkelerinin savunma bakanları, bu kararın, NATO’nun savunmasız Doğu kanadını güçlendirmek için savunma güçlerinin esneklik kazanmasına ve yeni silah sistemleri kullanabilmelerine olanak tanıyacağını ifade ettiler.
Uluslararası Hukuka Bağlılık
Polonya ve Baltık ülkelerinin açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise, söz konusu ülkelerin silahlı çatışmalar sırasında sivillerin korunması gibi insancıl hukuka bağlılıklarını sürdürecekleri yönündeki taahhüttüydü. Ancak kararın, ülkelerin parlamentoları tarafından onaylanması gerektiği de belirtildi.
Ottawa Sözleşmesi’nin Tarihi ve Türkiye’nin Durumu
Ottawa Sözleşmesi, 4 Aralık 1997’de Kanada’nın Ottawa şehrinde imzaya açılmış ve 1 Mart 1999’da yürürlüğe girmiştir. Bu sözleşme, dünya genelinde anti-personel mayınların kullanımını yasaklamak, depolanmasını, üretimini ve devredilmesini engellemek, ayrıca mevcut mayınların imhasını sağlamak amacı güder. Türkiye, bu sözleşmeye 2003 yılında taraf olmuş ve 1 Mart 2004’te yürürlüğe girmiştir.
Polonya, Litvanya, Letonya ve Estonya’nın Ottawa Sözleşmesi’nden çekilmesi, bu ülkelerin güvenlik stratejilerindeki önemli bir dönüm noktasıdır. Rusya’nın Ukrayna’daki eylemleri ve bölgedeki artan tehditler, bu ülkeleri yeni savunma politikaları geliştirmeye itmiştir. Uluslararası ilişkilerde bu tür adımlar, daha fazla ülkenin savunma haklarını güvence altına almak için benzer yolları izlemelerine neden olabilir. Ancak, bu kararların, insancıl hukuk ve sivil koruma ile olan bağların korunması, uluslararası toplumun dikkate alması gereken önemli bir konu olarak önümüzde durmaktadır.
