ABD Temsilciler Meclisi milletvekilleri, Pentagon’un savaş zamanında seri silah üretimi için kullanılabilecek yüksek teknolojili ticari fabrikalardan oluşan bir ağ kurmasını talep ediyor. Temsilciler Meclisi Tahsisat Komitesi’nin savunma paneli, Savunma Bakanlığı’nın (DoD) bir Ticari Rezerv Üretim Ağı oluşturması için 2026 mali yılı askeri harcama mevzuatı taslağında 131 milyon dolar önerdi. Bu ağ, gerektiğinde ticari mal üretiminden hızla ölçeklenen silah üretimine geçmeye uygun şirketleri içerecek.
Yeni Ağın Yapısı ve Amacı
Salı günü taslağını yayınlayan komite, DoD’ye ilk fabrikayı nitelendirmek için yasanın imzalanmasından itibaren 30 gün içinde bir plan hazırlamasını emrediyor. Bu ağ, ABD’nin hızla değişen küresel tehdit ortamına, özellikle de Çin Halk Cumhuriyeti’nin askeri sistemleri hızla ölçeklendirme ve sahaya ulaştırma becerisine karşı bir yanıt olarak görülüyor. Komite, “Amerika Birleşik Devletleri savunma tedarik sisteminin kireçlenmesi” olarak adlandırdığı duruma karşı, askeri endüstriyel üssü ek kapasite ve yeni teknolojiyle güçlendirmenin yollarını arıyor.
Mevcut Rezerv Modelleri ve Yeni Yaklaşımın Temeli
Savunma Bakanlığı’nın ticari sektörde beklemede savaş zamanı kapasitesini desteklemek için halihazırda birkaç modeli bulunuyor:
- Hava Kuvvetleri’nin Sivil Rezerv Hava Filosu (CRAF): Acil durumlarda ek hava taşımacılığı sağlamak için ticari havayollarıyla sözleşme yapıyor.
- Deniz Kuvvetleri’nin Ulusal Savunma Rezerv Filosu: Denizde benzer bir yetenek sağlıyor.
- Uzay Kuvvetleri’nin Ticari Artırma Uzay Rezervi (CASR): Bu yaklaşıma benimseyen en yeni hizmet olup, kriz sırasında ölçeklendirilebilecek barış zamanında uzay tabanlı hizmetler sağlayacak ilk sözleşmelerini Mart ayında imzaladı.
Hazır üretim kapasitesi önerisi, Çin’in hızla artan askeri üretim kapasitesi ve “Amerika’nın askeri avantajını koruma” ihtiyacı doğrultusunda ortaya çıktı. Komite, harcama önerisine eşlik eden raporda, “Amerika’nın askeri avantajını korumak için ticari olarak temin edilebilen yapay zeka (AI) destekli katkı üretim fabrikalarının Bakanlığın benimsemesini derhal hızlandırmak için harekete geçilmesi gerekiyor,” diye yazdı. Ayrıca, “Bakanlık, savunma sanayi tabanını ve daha geniş Amerikan sanayi tabanını güçlendirecek şekilde gelişmiş üretim teknolojilerini ölçeklendirmek için olağanüstü bir fırsata sahip” ifadeleri kullanıldı.
Bloomberg Raporu ve İnovasyonun Rolü
Komitenin bu direktifi, milyarder ve Savunma İnovasyon Kurulu’nun eski başkanı Michael Bloomberg tarafından Ocak ayında yayınlanan bir raporda yapılan bir öneriyi yansıtıyor. Birkaç savunma uzmanı ve eski DoD yetkilileri tarafından kaleme alınan rapor, endüstriyel tabanı harekete geçirmek için ileriye dönük bir yol sunuyor. Özellikle “ölçeklenebilir savunma üretimi” kuracak bir Sivil Rezerv Üretim Ağı’nın oluşturulmasını savunuyor ve Kongre’nin bunu FY26’da finanse etmesini istiyor.
Şubat ayında Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’ne verdiği ifadede, raporun yazarlarından biri olan Nathan Diller bu öneriyi vurguladı ve savunma üretiminin yurtdışına taşınmasını bir kriz olarak nitelendirdi. Eski Temsilciler Meclisi Tahsisat Komitesi çalışanı ve Hava Kuvvetleri’nin inovasyon kolu olan AFWERX’in eski müdürü olan Diller, şimdi dijital ve yapay zeka destekli fabrikasının kapsamını seyir füzeleri ve diğer savunma sistemleri de üretecek şekilde genişleten bir otomotiv ve havacılık üretim firması olan Divergent Technologies‘i yönetiyor.
Diller, yazılı ifadesinde, “Şu anda, sabahları kelimenin tam anlamıyla hiper otomobil şasileri, öğleden sonraları ise seyir füzeleri basıyoruz,” diyerek firmanın esnek üretim yeteneğini gözler önüne serdi. “Savunma ana şirketlerinin çoğu ve birçok yeni girişimle anlaşmalarımız var, yaşam döngüsünün tüm aşamalarında hava, kara, deniz ve uzay için yetenekler sunuyoruz.”
Diller, dijital araçların ve yapay zekanın, firmasının faaliyet alanını genişletmesinde oynadığı rolü vurguladı. “Bu, bugün AI destekli üretimle mümkün,” dedi. “DoD’nin bu yolda öncülük etme fırsatı var – ikili kullanım teknolojisinin benimsenmesini ve bununla birlikte ABD imalatında yeniden canlanmayı teşvik ederken, savunma için vergi mükellefi yükünü azaltmak.”
Hızlı Üretim ve Yeni Yaklaşımlar
Pentagon son yıllarda hem tükenen silah stoklarını yenilemek hem de büyük sayılarda yıpranabilir insansız hava araçları gibi düşük maliyetli sistemleri sahaya sürmek için hızlı üretim ve ölçeklendirmenin gerekliliğini vurguladı. Yenilikçi üretim teknikleri bu zorluğun üstesinden gelmenin bir yolu olarak görülüyor.
Bu doğrultuda, Savunma İnovasyon Birimi (DIU), Nisan ayında “Mavi Üretim Pazar Yeri”ni başlattı. Bu platform, teknoloji firmalarını, savunma sanayi tabanına hız, ölçek ve güvenlik getirebilecek üretim yaklaşımlarına sahip, onaylanmış ileri üretim şirketleriyle buluşturmak üzere tasarlandı. DIU şu anda ilk şirket turu için teklifleri inceliyor ve tedarik zincirlerinin güvenli olduğundan emin olmak için üretim firmalarını inceliyor. Pazar yeri daha sonra bu satıcıları teknolojilerinden faydalanabilecek şirketlerle buluşturmak için bir platform sağlayacak.
Bu girişimler, ABD’nin askeri üretim kapasitesini hızla artırmak ve gelecekteki potansiyel çatışmalara daha hızlı yanıt verebilmek için ticari sektörün dinamiklerinden yararlanma stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
