Avrupa Birliği (AB), demiryolu taşımacılığına ilişkin dokuzuncu raporunu yayımladı. 2018-2022 yıllarını kapsayan bu kapsamlı rapor, demiryolu pazarındaki temel eğilimleri, yatırımları ve gelecekteki zorlukları gözler önüne seriyor. Pandeminin neden olduğu düşüşün ardından sektörün toparlanma sürecine girdiği ancak bazı stratejik sorunların devam ettiği belirtiliyor.
Pandeminin Etkisi ve Toparlanma Süreci
Rapora göre, 2019 yılına kadar AB demiryolu pazarı yıllık ortalama yüzde 3’lük istikrarlı bir büyüme gösterdi. Ancak 2020-2021 pandemi dönemi, sektörü derinden etkiledi. Kısıtlamalar nedeniyle yolcu trafiği yüzde 46, yük taşımacılığı ise yüzde 8 oranında azaldı.
2022 yılına gelindiğinde ise sektör önemli bir toparlanma gösterdi. Yolcu trafiği, 2019 seviyesinin yüzde 96’sına ulaşarak 395,5 milyar yolcu-kilometreye çıktı. Yük hacmi ise 416 milyar ton-kilometreye yükseldi. Bu veriler, AB demiryollarının krizlere karşı dirençli olduğunu kanıtlıyor.
Özel Operatörlerin Yükselişi ve Altyapı Yatırımları
Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri, özel operatörlerin sektördeki payını önemli ölçüde artırması oldu. Yük taşımacılığında özel şirketlerin payı, 2018’den 2022’ye yüzde 39’dan yüzde 49’a yükseldi. Yolcu taşımacılığında da bu yükseliş, PSO sözleşmeleri kapsamında yüzde 21, ticari operasyonlarda ise yüzde 12,6 olarak gerçekleşti.
AB’nin demiryolu altyapısı da gelişimini sürdürüyor. Toplam 202.000 kilometreye ulaşan ağın yüzde 57’si elektrikli hale getirildi. Yüksek hızlı tren ağı ise 2018’e göre yüzde 10,4 artarak 12.000 kilometrenin üzerine çıktı. Altyapı yatırımları, 2018’deki 38,7 milyar avrodan 2022’de 50,8 milyar avroya çıkarak bakım, iyileştirme ve yeni inşaat projelerine ayrıldı.
İstihdam ve Gelecek Zorlukları
Demiryolu sektörü, 2022 yılında yaklaşık 900.000 kişiye istihdam sağladı. Ancak bu iş gücünün yüzde 42’sinin 50 yaşın üzerinde olması, gelecekte bir iş gücü açığı riskini beraberinde getiriyor. Bu durum, genç yeteneklerin sektöre çekilmesi için yeni stratejiler geliştirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Rapora göre demiryolu taşımacılığı, çevresel sürdürülebilirlik açısından da öne çıkıyor. 2022 yılında, ulaşımdan kaynaklanan toplam sera gazı emisyonlarının yalnızca yüzde 0,3’ünü oluşturdu. Ancak, yük taşımacılığındaki pazar payının yüzde 18,7’den yüzde 17,2’ye gerilemesi, sektörün stratejik düzenlemelere ihtiyaç duyduğunun bir işareti olarak yorumlanıyor. Eurostat verileri, 2023 yılında demiryolu yük taşımacılığı hacimlerinin yüzde 4,9 daha düştüğünü gösteriyor. Bu durum, piyasayı istikrara kavuşturmak için yenilikçi çözümlere ve daha güçlü iş desteğine duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor.
