ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dört yıl aradan sonra ilk kez bir araya geliyor. Alaska’da gerçekleşecek olan zirve, Soğuk Savaş döneminden kalma sembolik bir konumda, doğu ile batının buluştuğu bir noktada yapılıyor. Moskova’nın Ukrayna’yı işgalinin üzerinden 3,5 yıldan fazla bir süre geçmesine rağmen, zirveden barışı sağlayacak bir anlaşma çıkıp çıkmayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Zirve Nerede ve Ne Zaman?
Zirvenin cuma günü Alaska’da yapılması planlanıyor, ancak eyaletin tam olarak neresinde gerçekleşeceği henüz açıklanmadı. Bu, Putin’in 2015’ten bu yana BM Genel Kurulu için New York’a yaptığı ilk ABD ziyareti olacak. ABD, Putin hakkında savaş suçları nedeniyle tutuklama emri çıkaran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne üye olmadığı için Rus lideri tutuklama yükümlülüğü bulunmuyor.
Zelenski Zirveye Katılmıyor
Başlangıçta Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski‘nin de görüşmeye katılabileceği öne sürülse de, hem ABD hem de Rusya sadece Trump ve Putin arasında bir görüşme olacağını doğruladı. Kremlin, Ukrayna ve Rusya arasında bir barış anlaşmasına varılmadan Putin’in Zelenski ile görüşmesine karşı çıkıyor. Bu durum, Ukraynalı yetkililerin, ülkelerinin müzakerelerden dışlanmasına yönelik endişelerini artırdı. Ukrayna’nın Avrupalı müttefikleri de Kiev’in katılımı olmadan kalıcı bir barışın mümkün olamayacağını vurguluyor.
Alaska’nın Sembolik Anlamı
Zirvenin Alaska’da yapılması sembolik bir önem taşıyor. 1867’ye kadar Çarlık İmparatorluğu’nun bir parçası olan Alaska, Çar II. Aleksandr tarafından 7,2 milyon dolara ABD’ye satılmıştı. O dönemde “safça bir anlaşma” olarak görülen bu satış, Ruslar için nostalji ve espri konusu olmaya devam ediyor. King’s College London’dan Sam Greene, Alaska’nın bir Ukrayna zirvesine ev sahipliği yapmasının sembolizmini “korkunç” olarak nitelendirerek, sanki “sınırların değişebileceğini, toprakların alınıp satılabileceğini göstermek için tasarlanmış gibi” olduğunu söyledi.
Müzakere Gündemi ve Beklentiler
Zirvenin ana gündemi, Rusya’nın Ukrayna’daki bombardımanını durdurması olacak. Trump, Putin’in bu konudaki tutumundan dolayı rahatsızlık duyarken, Kiev barış için ilk adım olarak ateşkes konusunda ısrar ediyor. Moskova’nın sunduğu ateşkes koşulları ise, Rusya’nın yasadışı olarak ilhak ettiği dört bölgeden asker çekmek, seferberlik çalışmalarını durdurmak veya Batı’nın silah sevkiyatını dondurmak gibi Zelenski için kabul edilemez maddeler içeriyor. Daha kapsamlı bir barış için ise Putin, Kiev’den ilhak edilen bölgelerden vazgeçmesini, Kırım’ın NATO’ya katılım teklifinden feragat etmesini, silahlı kuvvetlerini sınırlamasını ve Rusçayı resmi dil olarak tanımasını talep ediyor. Zelenski ise herhangi bir barış anlaşmasının Ukrayna’yı gelecekteki Rus saldırılarından koruyacak güçlü güvenlik garantileri içermesi gerektiğini savunuyor.
Zirveden Neler Bekleniyor?
Putin, Trump ile yapacağı bu görüşmeyi, Rusya’nın toprak kazanımlarını pekiştirmek ve Ukrayna’yı NATO yörüngesinden uzak tutmak için bir fırsat olarak görüyor. Toplantı, işgalden bu yana izole olan Putin için diplomatik bir başarı anlamına geliyor. Kremlin, bu temaslarla kendisini küresel sorunları çözmeye çalışan bir süper güç olarak göstermeye çalışıyor.
Ukrayna ve Avrupalı müttefikleri ise, Kiev’in katılımı olmadan yapılacak bir zirvenin Putin’in Trump’ı kendi tarafına çekmesine ve Ukrayna’yı taviz vermeye zorlamasına olanak tanıyabileceğinden endişeli. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump’ın Putin’in samimi olup olmadığını öğrenmeye çalışacağını ve eğer samimi olursa, sürecin Ukrayna ve Avrupalıların katılımıyla devam edeceğini söyledi. Zelenski ise, “Ukrayna’nın dahil olmadığı her karar, aynı zamanda barışa karşı kararlardır,” diyerek zirveye yönelik kaygılarını dile getirdi.
