Çin ve Rus denizaltıları, tarihlerinde ilk kez gerçekleştirdikleri ortak devriye ile Washington’a açık bir mesaj gönderdi. Ağustos ayında Doğu Çin Denizi ve Japonya Denizi’nde seyreden Rus denizaltısı Volkhov ve bir Çin denizaltısından oluşan bu patrol, büyüyen Çin-Rusya askeri ortaklığının en dikkat çekici adımı olarak değerlendirildi. Bu hareket, ABD’nin Pasifik’teki hegemonyasına meydan okuyan yeni bir güç dengesinin sinyallerini veriyor.
Caydırıcılık ve Stratejik Güven Mesajı
Washington merkezli Savunma Öncelikleri düşünce kuruluşunun Asya Programı direktörü Lyle Goldstein, bu devriyenin öncelikle bir “caydırıcılık çabası” olduğunu belirtti. Goldstein, Çin ve Rusya’nın aynı anda Batı’ya karşı bir savaşa girmesini hayal etmenin zor olduğunu, ancak bu izlenimden faydalanmak istediklerini ifade etti.
Pekin ve Moskova, bu adımı askeri iş birliğinde bir dönüm noktası olarak nitelendiriyor. Çin’in resmi gazetesi Global Times‘a konuşan bir askeri uzman, “İlk ortak denizaltı devriyesi, Çin ve Rusya arasında yüksek düzeyde stratejik karşılıklı güvenin göstergesi” dedi. Devriyenin, yalnızca daha yüksek teknik uzmanlık değil, aynı zamanda daha derinlemesine bilgi alışverişi gerektirdiği vurgulandı.
Kilo Sınıfı Denizaltı Tercihinin Nedeni ve Sınırlılıkları
Tatbikatta yer alan denizaltıların her ikisi de, akustik açıdan sessizliğiyle bilinen Kilo sınıfı Sovyet dönemi dizel-elektrikli teknelerdi. Goldstein, Çin’in bu tip denizaltıları Rusya’dan ithal etmesi nedeniyle bu tercihin mantıklı olduğunu, çünkü gemilerin benzer yeteneklere sahip olduğunu ve kolay tatbikat ortakları olabileceklerini açıkladı.
Ancak bu seçim, aynı zamanda ittifakın mevcut sınırlarını da gözler önüne serdi. Goldstein’a göre, iki tarafın da nükleer güçle çalışan denizaltılarını kullanmaktan kaçınması, birbirlerine en gelişmiş savaş platformlarının yeteneklerini açıklama konusunda temkinli davrandıklarının bir işareti. ABD Deniz Harp Okulu’ndan Profesör Richard Moss, bu durumun, tarafların diğerinin bilmediği hiçbir sırrı paylaşmadığı anlamına geldiğini belirtti.
AUKUS’a Yanıt ve Büyüyen İş Birliği Örüntüsü
Bu ortak devriye, Çin-Rusya askeri iş birliğinin kamuoyuna açık bir şekilde sergilendiği son hamlesi. Bu ittifak, 2019’da ortak bombardıman uçağı devriyeleriyle başladı, 2021’de ortak su üstü gemi devriyeleriyle devam etti ve şimdi denizaltı iş birliğine ulaştı.
Lyle Goldstein, bu denizaltı devriyesinin AUKUS (Avustralya-Birleşik Krallık-ABD) anlaşmasına karşı bir uyarı ateşi olduğu olasılığını ortaya attı. Çinli stratejistlerin AUKUS’u yakından takip ettiğini belirten Goldstein, bu ortaklığın AUKUS’a karşı mantıklı bir hamle olarak görüldüğünü ifade etti. Ancak Goldstein, ABD’nin artan askeri konuşlandırmalarının ve yoğun tatbikatlarının, bu ittifakın daha da güçlenmesine yol açabileceği konusunda da uyarıyor.
İttifakın Geleceği ve Olgunluk Sınavı
Çin ve Rusya arasındaki mevcut dostluğun, tarihi sınır çatışmalarının ve karşılıklı şüphelerin gölgesinde, stratejik bir zorunluluktan kaynaklandığı düşünülüyor. Gelecekte, nükleer denizaltılarının birlikte faaliyete başlaması, bu ittifakın daha sıkı ve endişe verici bir seviyeye yükseldiğinin en önemli göstergesi olacak. Ancak şimdilik, Goldstein’ın ifadesiyle, “İki taraf da birbirlerine çok yakın olmanın ve birbirlerine çok bağımlı olmanın tehlikelerinin farkında.” Bu durum, Pasifik’teki bu yeni ittifakın ne kadar derinleşeceği sorusunu açık bırakıyor.
