Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı, Queen Elizabeth sınıfı uçak gemilerinden herhangi bir özel tertibat (mancınık veya durdurma tertibatı) gerekmeksizin kalkış ve iniş yapabilecek sabit kanatlı otonom bir insansız hava aracı (İHA) geliştirmek üzere önemli bir adım attı. “Project VANQUISH” adıyla başlatılan bu girişimle, Birleşik Krallık, yapay zekâ destekli deniz havacılığında yeni bir döneme geçmeyi ve gelecekteki “hibrit hava filosu” konseptinin temelini atmayı hedefliyor.
Proje VANQUISH: STOL İHA İçin Bilgi Talebi Yayınlandı
Savunma Bakanlığı, 3 Ekim 2025 tarihinde yayımladığı bir Bilgi Talebi (RFI) ile resmi olarak Kısa Kalkış ve İniş (STOL) kabiliyetine sahip sabit kanatlı otonom platformun (Autonomous Collaborative Platform/ACP) geliştirilmesi ve gösterimi için çalışmalara başladı.
Resmi adı “Fixed Wing STOL Autonomous Collaborative Platform (FW STOL ACP)” olan VANQUISH Projesi’nin temel amacı, Kraliyet Donanması uçak gemilerinden jet motorlu, yüksek ses altı hıza sahip insansız hava araçlarının konuşlandırılmasının fizibilitesini araştırmaktır. Bu otonom İHA’ların üstlenmesi planlanan görevler arasında şunlar bulunuyor:
İstihbarat, Gözetleme ve Keşif (ISR). Taarruz Operasyonları. Tanker İHA (diğer unsurların menzilini artırmak için yakıt ikmali
Hedef Süreç ve Attritable Sınıflandırması
Bakanlık, geliştirilecek platformun ilk deniz üzerinde gösteriminin 2026 sonuna kadar gerçekleştirilmesini planlıyor ve teslimat için tedarikçilere 18 aya kadar esneklik tanınacağını belirtiyor.
Proje, “Tier 2 attritable” olarak sınıflandırılmıştır. Buradaki “attritable” terimi, sistemin yüksek riskli görevlerde kaybının tolere edilebilir olduğu, dolayısıyla platformun daha ucuz, seri üretime uygun ancak geri kazanılabilir ve yeniden kullanılabilir şekilde tasarlanacağı anlamına gelmektedir.
VANQUISH İHA’larının, Kraliyet Donanması’nın mevcut insanlı unsurları olan F-35B Lightning II savaş uçaklarının ve diğer gemi konuşlu unsurların menzilini ve görev çeşitliliğini artıran “sarf edilebilir kuvvet çarpanları” olarak görev yapması hedeflenmektedir. Bu, insanlı ve insansız hava araçlarının birlikte görev yapacağı hibrit hava filosu konseptindeki ilk somut adımdır.
Hibrit Hava Filosu Konseptinin Temelleri
Yayımlanan RFI’ya göre, geliştirilecek hava aracının en kritik yeteneği, Queen Elizabeth sınıfı uçak gemilerinden mancınık (catapult) veya durdurma tertibatı (arrestor gear) kullanılmadan tam otonom kalkış ve iniş yapabilmesi olacaktır. Bu özellik, Birleşik Krallık uçak gemilerinin mevcut kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) operasyonel yapısıyla uyumlu, ancak insansız sistemler için tamamen otonom bir kabiliyet anlamına gelmektedir.
VANQUISH Projesi, Birleşik Krallık’ın deniz havacılığında otonom sistemlere olan artan yatırımının ve stratejik yöneliminin en yeni göstergesidir. Başarılı olması durumunda, Kraliyet Donanması’nın gelecekteki operasyonel esnekliğini ve vuruş gücünü önemli ölçüde artıracaktır.
