TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı Fatih Dönmez, yapay zekanın (YZ), Türkiye’nin “Dijital Türkiye” hedefine ulaşmasında kritik bir lokomotif güç olacağını belirtti. Dönmez, bu alandaki ilerlemenin hızlanması için özel sektörün teşvik edici mekanizmalarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin Ulusal Yapay Zeka Stratejisi belgesinin yıl sonu itibarıyla güncelleneceğine işaret eden Dönmez, stratejik planlamanın önemine dikkat çekti.
Ulusal Yapay Zeka Stratejisi ve İnsan Kaynağı Hedefi
İlk strateji belgesinde Türkiye için önemli fırsatlar ve muhtemel riskler üzerine odaklanıldığını belirten Dönmez, bu alanda 50 bin kişilik tecrübeli insan kaynağı yetiştirme hedefinin planlandığını anımsattı. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından açılan yapay zeka temelli programlara olan yoğun ilgi, sektörün canlılığını gösteriyor.
İlk strateji belgesinde belirlenen ve Türkiye’nin veri kalitesi ve güvenliği açısından öne çıkan tematik alanlar şunlardı: Eğitim, Sağlık, Dijital Finansal Teknolojiler, Sürdürülebilirlik ve Enerji, Tarım ve Gıda.
Dönmez, yeni strateji belgesine bu alanlara ilave başka başlıkların da eklenebileceğini ifade etti.
Türkiye İçin Özgün Regülasyon Modeli Önerisi
Yapay zeka regülasyonlarında ülkelerin farklı yaklaşımlar sergilediğine dikkat çeken Dönmez, başlıca modelleri şöyle sıraladı:
ABD Modeli: Serbest piyasa koşullarında gelişimi esas alan, belli taahhütlerle teknolojiye alan açan yaklaşım.
Avrupa Birliği (AB) Modeli: Regülasyonu seven, katı kurallarla belirlenmiş bir piyasa yapısı çizen yaklaşım (AB Yapay Zeka Yasası).
Çin Modeli: Devlet kontrolünde gelişen, merkezi bir piyasa yapısı.
Dönmez, Türkiye olarak üç modelin de iyi yönlerini alıp zayıf yönlerini dışarıda bırakarak kendimize özgü bir model geliştirebileceğimizi düşünüyor. Bu modelde, belli etik kurallar ve standartların yasa seviyesinde belirlenmesi, ancak daha teknik alanlardaki standartların ikincil düzenlemelerle ilgili kurumlara bırakılması ve günün şartlarına göre esnek bir yapı oluşturulması öneriliyor.
Özel Sektöre Teşvik ve Donanım Altyapısı Çağrısı
Türkiye’nin yazılım alanında, özellikle oyun sektörü gibi ihracat başarısı gösteren kollarıyla iyi bir seviyede olduğunu belirten Dönmez, bunun ülkedeki ciddi yazılım altyapısı ve insan kaynağının göstergesi olduğunu söyledi.
Dönmez’in özel sektörün desteklenmesine yönelik beklentileri ise şunlardır:
AR-GE Teşvikleri: Devletin, yapay zeka alanındaki AR-GE konularında özel sektörü teşvik edici mekanizmaları artırması.
Donanım Altyapısı Yatırımı: Özel sektör kaynaklarının kısıtlı olduğu yüksek maliyetli donanım alanlarında, TÜBİTAK gibi milli kuruluşların yatırım yaparak bu altyapıları çeşitli kurumların kullanımına açması.
Dönmez, yazılım ve sanayinin iç içe geçmesiyle otomasyonun ürün kalitesini artıracağını, prosesleri hızlandıracağını ve insan hatasını azaltacağını ifade etti. Yapay zekanın, sanayicilerin karar destek programlarını kullanarak geleceğe ait planlamalarını ve tahminlerini daha isabetli ve sağlıklı yapmalarına olanak tanıyacağını sözlerine ekledi.
