Kanada Genel Denetçi Ofisi tarafından yayımlanan yeni bir rapor, ülkenin ulusal yolcu taşımacılığı şirketi VIA Rail Canada’nın performansına ışık tutuyor. Rapor, şirketi genel hatlarıyla “iyi yönetilen” bir kurum olarak tanımlasa da, hizmet kalitesini ve operasyonel verimliliği baltalayan yapısal ve yönetimsel sorunlara dikkat çekiyor.
Altyapı Sahipliği ve Gecikmelerin Temel Nedeni
Denetim raporunda tespit edilen en büyük kısıtlama, mülkiyet sorunudur. VIA Rail, operasyonlarını yürüttüğü ray hatlarının yalnızca %3‘üne sahiptir. Geri kalan devasa ağ, başta yük taşımacılığı yapan özel demiryolu şirketlerinin (örneğin Canadian National – CN) kontrolündedir.
Kanada yasalarının yolcu trenlerine yük trenleri karşısında öncelik tanımaması, VIA trenlerinin sürekli olarak yük trafiğine yol vermek için durmasına neden olmaktadır. Bu durum, hizmet güvenilirliğini azaltan ve yolcu memnuniyetini düşüren zincirleme gecikmelerin ana kaynağı olarak gösterilmektedir.
CN ile Yaşanan “Hız” ve “Hukuk” Anlaşmazlığı
Raporda isim verilmeden belirtilen ancak sektördeki CN (Canadian National) ile olan gerginlikle örtüşen bir diğer sorun ise operasyonel kısıtlamalardır. Özellikle hemzemin geçitlerdeki aktivasyon sorunları gerekçe gösterilerek VIA’nın yeni Siemens Venture tren setlerine getirilen hız sınırlamaları, operasyonel performansı ciddi şekilde etkilemiştir. VIA Rail’in bu kısıtlamalara karşı mahkeme yoluna başvurduğu ve Kanada Ulaştırma Ajansı’ndan yeni bir hizmet sözleşmesi talep ettiği, ancak bir yılı aşkın süredir çözüm beklediği kaydedilmektedir.
2025’te Performans Düşüşü: %30 Seviyesi
Dış etkenlerin ve altyapı sorunlarının birleşimiyle, VIA Rail’in zamanında varış performansında keskin bir düşüş yaşanmıştır. Rapora göre:
Zamanında Varış Oranı: 2025 yılının ilk çeyreğinde %30‘a kadar gerilemiştir.
Riskler: Bu düşüş, yolcuların alternatif ulaşım yöntemlerine yönelmesine, gelir hedeflerinin sapmasına ve şirketin stratejik planlarının zayıflamasına neden olmaktadır.
Yönetimsel Eksiklikler ve Sürdürülebilirlik
Denetim, şirketin iç yönetim uygulamalarında da iyileştirme beklemektedir. Yönetim kurulunun gider politikaları üzerinde daha sıkı kontrol kurması, çıkar çatışmalarını tamamen çözmesi ve CEO’nun 2025 hedeflerini onaylayıp ilgili bakanlığa sunması gerektiği vurgulanmaktadır.
Ayrıca, personelin yetenek yönetimi planlamasındaki eksiklikler ve sürdürülebilirlik hedeflerinin net tanımlanmamış olması, raporun “eleştiri” hanesinde yer almaktadır. VIA Rail yönetimi, bu bulgulara katıldığını ve sorunların bir kısmını şimdiden çözmeye başladığını duyurmuştur.
