Kaliforniya’nın bir zamanlar teknoloji ve ulaşımın geleceği olarak sunulan yüksek hızlı tren projesi, günümüzde giderek artan sert eleştirilerin odağında yer alıyor. Eyaletin ulaştırma bakanı Toks Omishakin, projenin gidişatına yönelik tepkilerin bir kısmının “çok haklı” olduğunu itiraf ederken, mevcut veriler projenin orijinal hedefi olan Los Angeles-San Francisco hattının tamamlanmasının neredeyse imkânsız hale geldiğini gösteriyor. 2008 yılında seçmenlere 33 milyar dolar olarak vadedilen maliyet, bugün 126 milyar dolar gibi astronomik bir rakama ulaşmış durumda. Bu miktar, Amtrak’ın kurulduğu 1971 yılından bu yana federal hükümetten aldığı toplam destekten bile daha fazladır.
Zaman Çizelgesindeki Kayma ve “Stonehenge” Benzetmesi
Projenin üzerinden yaklaşık yirmi yıl geçmesine rağmen, üç saatten kısa sürede eyaletin iki ucunu birbirine bağlama vaadi yerini belirsizliğe bıraktı. Bugün 2026 yılındayız ancak henüz tek bir mil ray dahi döşenebilmiş değil. Projenin somut olarak görülebildiği tek yer olan Fresno’da yükselen devasa beton viyadükler, yerel halk tarafından alaycı bir şekilde “Stonehenge” olarak adlandırılıyor. Temsilci Vince Fong, durumu “Tren yok, ray yok, tamamen bir aldatmaca” sözleriyle özetleyerek, projeyi devlet israfı ve kötü yönetimin en somut örneği olarak nitelendiriyor. En iyimser tahminler bile ilk operasyonel açılışın ancak 2033 yılında gerçekleşebileceğini öngörüyor.
Vizyonun Küçülmesi: Orta Vadi Çıkmazı
2019 yılında Vali Gavin Newsom, orijinal vizyona dair gerçekçi bir değerlendirme yaparak San Francisco ve Los Angeles arasında kesintisiz bir yol olmadığını ifade etmişti. Bu açıklamanın ardından proje, talebin ve kullanım potansiyelinin çok daha düşük olduğu “Orta Vadi” (Central Valley) bölgesine, yani Bakersfield ve Merced arasındaki bölüme hapsedildi. Bakan Omishakin, seçmenlerin ve yetkililerin bu projenin hayata geçirilmesi için nelerin gerektiğini başlangıçta tam olarak anlamadıklarını ve süreç içinde büyük hatalar yapıldığını kabul ediyor.
Finansman Açığı ve Belirsiz Gelecek
Eyaletin 2026 taslak iş planına göre, sistemin tamamlanması için yaklaşık 90 milyar dolarlık devasa bir finansman açığı bulunuyor. Federal fonların kesilmesiyle birlikte projenin geleceği tamamen belirsizliğe sürüklenmiş durumda. Eleştirmenler, milyarlarca dolarlık vergi mükellefi parasının hiçbir somut sonuç alınmadan boşa harcandığını savunurken; ulaştırma yetkilileri, ihtiyaç duyulan fonların er ya da geç bulunacağına dair ısrarlı tutumlarını sürdürüyor. Kaliforniya’nın yüksek hızlı tren hayali, bugün devasa bir bütçe açığı ile gerçekleşmesi zor hedefler arasında sıkışmış bir “altyapı kabusu” olarak görülmeye devam ediyor.
