Nijerya’nın kuzeydoğusunda terör örgütü Boko Haram’a yönelik sürdürülen operasyonlar, bu kez büyük bir insani faciaya dönüştü. Nijerya Hava Kuvvetleri’ne ait savaş uçakları, teröristleri hedef almak isterken Yobe eyaletinde kurulan yerel bir pazar yerini bombaladı. Associated Press (AP) ve Uluslararası Af Örgütü tarafından aktarılan bilgilere göre, aralarında çocukların da bulunduğu en az 100 sivil hayatını kaybederken, yerel kaynaklar ölü sayısının 200’ü aşmış olabileceğini belirtiyor. Sahadaki dehşet, modern savaşın en karanlık yüzünü bir kez daha gözler önüne serdi.
İstihbarat Hatası mı, Koordinasyon Eksikliği mi?
Borno ve Yobe eyaletleri sınırındaki ücra bir bölgede kurulan Jilli haftalık pazarı, bölge halkı için hayati bir gıda merkezi olma özelliği taşıyor. Nijerya ordusu, Boko Haram militanlarının bu pazarı gıda tedariki için kullandığına ve çevre topluluklara saldırı hazırlığında olduğuna dair “güvenilir” istihbarat aldıklarını iddia ediyor. Orduyla çalışan sivil güvenlik grupları, hava operasyonunun bu bilgiye dayanarak gerçekleştiğini savunurken; sonuç, pazar yerinin bir savaş alanına dönmesi oldu. Uluslararası Af Örgütü Nijerya Direktörü Isa Sanusi, kurbanlar arasında çok sayıda çocuk olduğunu fotoğraflarla doğrulayarak durumun yıkıcılığını vurguladı.
Ordunun Açıklaması ve “Haydut” Etiketlemesi
Faciaya rağmen Nijerya ordusu, sivil kayıpları doğrudan kabul etmek yerine operasyonun başarısına odaklanan bir dil kullanmayı tercih etti. Yapılan resmi açıklamada, motosikletli teröristlerin etkisiz hale getirildiği ve örgütün lojistik merkezinin imha edildiği duyuruldu. Ancak yerel lider Lawan Zanna Nur Geidam, hastanelerin yaralılarla dolup taştığını ve can kaybının 200’ü geçtiğini ifade ediyor. Bağımsız gözlemciler, Nijerya ordusunun sivil kayıpları “haydut” olarak etiketleyerek sorumluluktan kaçma eğiliminde olduğuna dikkat çekiyor. Güvenlik analistlerine göre, istihbarat toplama süreçlerindeki boşluklar ve kara-hava unsurları arasındaki kopukluk, sivil katliamlarına zemin hazırlıyor.
On Yıllık Kanlı İsyanın Gölgesinde Yaşam
Afrika’nın en kalabalık ülkesi Nijerya, on yılı aşkın süredir radikal örgütlerin ve fidye çetelerinin kıskacında. Özellikle kuzey bölgelerinde Boko Haram, ISWAP ve son dönemde etkili olan IŞİD bağlantılı Lakurawa gibi gruplar dehşet saçmaya devam ediyor. Ancak terörle mücadele adı altında düzenlenen ve sivilleri hedef alan hatalı hava saldırıları, halkın devlete olan güvenini sarsıyor. 2017 yılından bu yana benzer “yanlışlıklar” sonucu hayatını kaybeden sivil sayısı 500’ü aşmış durumda.
Bu son olay, terörle mücadele stratejilerinin şeffaflık ve insan hakları ekseninde yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini bir kez daha acı bir şekilde hatırlattı. Uluslararası kamuoyu, Jilli Pazarı’nda yaşananların bağımsız bir komisyon tarafından soruşturulmasını ve sorumluların hesap vermesini talep ediyor. Bölgede barışın tesisi, sadece silahlı grupların temizlenmesiyle değil, sivillerin can güvenliğinin her türlü operasyonun merkezine konulmasıyla mümkün olacaktır.
