Bölgesel çatışmalar, küresel ticaretin kalbi Hürmüz Boğazı’nı kilitleyerek ithalata bağımlı Körfez pazarında baklava malzemelerinin fiyatlarını yükseltti.
BBC Arapça’nın bölge esnafı ve sektör temsilcileriyle yaptığı görüşmeler, geleneksel bir tatlının arkasındaki hassas tedarik zincirinin nasıl kırıldığını gözler önüne serdi.
ESNAF STOKLARLA AYAKTA KALMAYA ÇALIŞIYOR
Tatlıcı Saif (Dubai): Bayram öncesi yaptıkları büyük ham madde stokları sayesinde perakende satış fiyatlarını henüz artırmadıklarını söyledi. Ancak ham madde pazarında İran fıstığı %15, kuru üzüm ise yüzde 10 pahalandı. Piyasada Türk ve Suriye fıstığının bulunması daha büyük bir artışı engelledi.
Safran Satıcısı Ali (Dubai): Elindeki 2 kilogramlık safran stoğu sayesinde fiyatı sabit tuttuklarını (10 gramı 70 BAE dirhemi / ~865 TL) belirtti. Ancak safran fiyatlarının küresel nakliye ve petrol maliyetlerine çok hassas olduğunu vurguladı.
İRAN’IN KÖRFEZ PAZARI TEHLİKEDE
İran Fıstığı Derneği (Behruz Ağa): Çatışmalar nedeniyle Körfez’e fıstık, safran ve kuru üzüm ihracatının tamamen durduğunu açıkladı.
Normalde BAE’ye her 3 ayda bir 4-6 bin ton fıstık gönderen İran, şubat ayından mayıs ayına kadar hiç sevkiyat yapamadı.
Alternatif Arayışı: Sevkiyatların durması nedeniyle Körfez pazarında Türk ve Suriye fıstığına eğilim başladı. Bu durumun uzun vadede İran’ın Körfez pazarını tamamen kaybetmesine yol açabileceği; tedarik krizi sürerse bir dilim baklavanın fiyatının %10 ila %20 artabileceği öngörülüyor.
KÜRESEL GIDA VE GÜBRE KRİZİ
Kriz sadece tatlı sektörüyle sınırlı değil; dünya genelinde tarımı da tehdit ediyor. Küresel petrol ticaretinin beşte biri, küresel gübre ticaretinin ise üçte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden Yara’nın CEO’su, boğazdaki tıkanıklık nedeniyle krizin başından bu yana gübre fiyatlarının yüzde 80 arttığını açıkladı.
Gübre arzındaki bu düşüşün, özellikle yoksul ülkelerde tarımsal üretimi azaltarak küresel gıda fiyatlarını daha da tırmandıracağı uyarısı yapıldı.
