Milyonlarca insan Kurban Bayramı’nın getirdiği manevi coşku ve kurulan geniş aile sofraları için gün sayarken, beslenme alışkanlıklarında yapılacak ani değişiklikler sağlık sorunlarını da beraberinde getirebiliyor. Genellikle “Bayramda dilediğim gibi yerim, bayramdan sonra diyete başlarım” düşüncesinin toplumda hakim olduğunu belirten İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi Diyetisyeni Dilara Demirkan, asıl tehlikenin fazla yemekten ziyade kişilerin içine düştüğü suçluluk psikolojisi olduğunu ifade ediyor. Bir dilim baklava tüketmenin tek başına kilo aldırmayacağını, asıl kilo artışına kontrolün tamamen elden bırakılmasının yol açtığını söyleyen Demirkan, sindirim sistemini zorlayan geleneksel hatalardan vazgeçilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
En büyük hata fazla yemek değil öğün atlamak
Bayram günlerinde sabah heyecanı ve ikramların yoğunluğu nedeniyle birçok vatandaşın beslenme saatleri altüst oluyor. Toplumda sıklıkla yapılan en büyük yanlışların başında, akşam saatlerinde tüketilecek ağır et yemeklerini düşünerek gün boyu aç kalmak geliyor. Bu durumun akşam saatlerinde tıkınırcasına beslenme modelini tetiklediğini belirten uzmanlar, Kurban Bayramı boyunca et tüketiminin akşam yerine daha çok öğle öğününe kaydırılmasını tavsiye ediyor. Akşam saatlerinde ise sindirimi rahatlatmak adına daha çok sebze ağırlıklı ve hafif menülerin tercih edilmesi, mideyi yormamak adına büyük önem taşıyor.
Kurban eti kesilir kesilmez tüketilmemeli
Kurban ibadetinin ardından sofralara gelen taze etlerin pişirilme ve dinlendirilme süreçleri de sağlık açısından kritik bir eşik oluşturuyor. Yeni kesilen hayvanların etinde halk arasında “ölüm sertliği” olarak bilinen bir durumun meydana geldiğini hatırlatan uzmanlar, etin kesildiği gibi ocak ya da ızgaraya götürülmesinin hem çiğnemeyi zorlaştırdığını hem de sindirim sistemine aşırı yük bindirdiğini ifade ediyor. Bu olumsuzlukların önüne geçebilmek için etin en az 12 saat boyunca, çok sıcak olmayan serin bir ortamda dinlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca, et henüz kendi iç sıcaklığını korurken ve sıcakken direkt buzdolabına kaldırılmasının da bakteriyel riskler açısından doğru bir yaklaşım olmadığı belirtiliyor.
Bayram sonrası görülen iki üç kilo çoğu zaman yağ değil
Birçok kişinin bayram tatilinin ardından tartıya çıktığında büyük bir panik yaşadığı bilinmektedir. Kısa sürede görülen 2-3 kiloluk hızlı artışların aslında doğrudan bir yağ kazanımı olmadığını söyleyen Diyetisyen Dilara Demirkan, bu durumun temel sorumlusunun vücutta biriken ödem olduğunu belirtiyor. Bayram ziyaretlerinde ikram edilen pilav, baklava, börek gibi hamur işleriyle birlikte karbonhidrat tüketimi tavan yapıyor. Vücuttaki glikojen depoları dolduğunda ve buna artan tuz tüketimi de eklendiğinde vücudun hızla su tutmaya başladığını ifade eden Demirkan, tartıdaki ani değişimlerin paniğe yol açmaması gerektiğini vurguluyor.
Sert detokslar yerine beslenmede denge kurulmalı
Tartıdaki artışı görür görmez kulaktan dolma bilgilerle yapılan ağır ve cezalandırıcı detoks programları, uzmanlar tarafından kesinlikle önerilmiyor. Yasaklar koyarak beslenmeyi kısıtlamak yerine sürdürülebilir bir modelin benimsenmesi gerektiği aktarılıyor. Protein, yağ ve karbonhidrat dengesi yeniden sağlandığında insan vücudunun kısa sürede kendi doğal formuna ve kilosuna kavuşacağı hatırlatılıyor. Önemli olanın bir günlük kaçamağın ardından tamamen pes etmek değil, ertesi gün normal ve dengeli beslenme rutinine kararlılıkla geri dönebilmek olduğu ifade ediliyor.
Yemek sonrası çay ve kahve şişkinlik yapabiliyor
Türk kültürünün vazgeçilmez bir parçası olan yemek sonrası çay ve kahve ikramları, bayramda normalin çok üzerine çıkabiliyor. Toplumda bu içeceklerin hazmı kolaylaştırdığına dair yaygın bir inanış olsa da, fazla tüketilen çay ve kahvenin tam tersine mide yanması, reflü ve ciddi hazımsızlık sorunları yarattığı belirtiliyor. Ağır et yemeklerinin hemen ardından mideyi daha da yoracak bu kafeinli içecekler yerine; hazmı gerçekten destekleyecek sade soda, ayran veya direkt olarak temiz su gibi hafif alternatiflere yönelinmesi tavsiye ediliyor.
Günlük su tüketiminde on iki bardağın altına düşmeyin
Sıvı alımı ile su tüketiminin birbirine karıştırılması bayramda yapılan bir diğer büyük hata olarak öne çıkıyor. Gün boyunca içilen çorba, çay, kahve veya kefir gibi sıvıların suyun yerini asla tutmayacağını belirten uzmanlar, özellikle içilen her bardak kafeinli içecek için vücuttan atılan suyu yerine koymak adına ekstra bir bardak daha su içilmesi gerektiğini söylüyor. Bayram süresince günlük su tüketimi seviyesinin en az 2 ila 2,5 litre arasında olması ve günde 10-12 bardak sınırının altına kesinlikle düşülmemesi gerektiği önemle hatırlatılıyor.
Rafine şeker içermeyen sağlıklı alternatifler geliştirilebilir
Bayramın neşesi olan tatlı ritüelini tamamen ortadan kaldırmak yerine, mutfakta daha sağlıklı ve doğal içerikli alternatifler üretmek mümkün. Klasik şerbetli tatlıların yaratacağı ani kan şekeri dalgalanmalarından korunmak için rafine şekersiz tatlı tarifleri öneriliyor. Örneğin; sıcak suda yumuşatılıp çekirdekleri çıkarılan hurmaların içerisine yulaf kepeği, ceviz, badem veya fındık eklenerek, az miktarda tahin ya da fıstık ezmesiyle rondodan geçirilmesiyle harika atıştırmalıklar elde edilebiliyor. Hazırlanan bu besleyici karışım küçük toplar haline getirilip Hindistan cevizine bulanarak hem göze hem de damağa hitap eden sağlıklı ikramlara dönüştürülebiliyor.
Bir tek öğünle hiçbir diyet tamamen bozulmaz
Beslenme danışmanlığında en sık karşılaşılan psikolojik bariyer, kişilerin tek bir hatalı öğünün ardından “her şey bitti” diyerek tüm sağlıklı beslenme çabasını çöpe atmasıdır. Oysa insan metabolizmasının mükemmel bir esnekliğe sahip olduğunu belirten diyetisyenler, sürdürülebilir bir yaşam için kusursuz beslenmenin değil, istikrarlı olmanın önemli olduğunu söylüyor. Bir öğünde ipin ucu kaçmış olsa bile, yapılması gereken tek şey bir sonraki öğünde protein ve sebze dengesini gözeterek normal düzene kaldığı yerden devam etmektir. Asıl sorunun kaçamak yapmak değil, o kaçamağın ardından sağlıklı alışkanlıklardan tamamen vazgeçmek olduğu gerçeği unutulmamalıdır.
