Laos’un kuzeydoğusundaki Xieng Khouang Platosu’nda yürütülen çalışmalar, bölgedeki devasa taş kavanozların sırrını çözecek çok önemli bir bulguya ulaştı. Antiquity dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, ormanlık alanda bulunan çok büyük bir taş kavanozun içinde 9. ve 13. yüzyıllar arasından kalan en az 37 kişiye ait kemikler bulundu. Bu keşif, halk arasında “Küp Ovası” olarak bilinen bölgedeki binlerce taş kavanozun aslında antik birer mezar olarak kullanıldığı fikrini kesinleştiriyor.
“İKİNCİL GÖMÜ” YERİ OLDUĞU SÖYLENİYOR
Arkeologlar, kavanozun içindeki kemiklerin diziliminden yola çıkarak buranın bir “ikincil gömü” yeri olduğunu düşünüyor. Yani ölen kişiler önce başka bir yerde çürümeye bırakılıyor, ardından sadece kemikleri toplanarak bu dev kavanozların içine bir tür aile mezarı gibi yerleştiriliyordu. Hatta ana kavanozun yakınındaki daha küçük taş kavanozların, cesetlerin etlerinden arınması için kullanılan geçici birer “damıtma” kabı görevini görmüş olabileceği tahmin ediliyor.
MODERN BİLİM DÜNYASINA AÇILIYOR
Bu gizemli taş kavanozlar ilk kez 1930’larda Fransız arkeolog Madeleine Colani tarafından incelenmiş ve o dönemde bu yapıların yiyecek saklamak yerine cenaze törenleri için yapıldığı ileri sürülmüştü. Uzun yıllar boyunca Vietnam Savaşı’ndan kalan patlamamış bombalar nedeniyle araştırılamayan bölge, mühimmatların temizlenmesiyle birlikte modern bilim dünyasına açıldı. Yapılan radyokarbon testleri, kavanozların içine zamanla küllerin de konulduğunu gösteriyor ki bu da bölgeye Budizm’in gelmesiyle geleneklerin değiştiğine işaret ediyor.
2019 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren bu dev taş kavanozlar hakkında hala yanıt bekleyen sorular var. Bu devasa yapıları yontan ve taşıyan insanların tam olarak nerede yaşadıkları veya nasıl bir sosyal düzene sahip oldukları henüz bilinmiyor. Araştırmacılar, bu insanların yerleşim yerlerini bularak dev taş kavanozları yapanların gizemli hayatlarını tamamen aydınlatmayı hedefliyor.
