Türkiye genelinde yürütülen kapsamlı saha çalışmasının sonuçları, hane halklarının ve bireylerin son dönemde karşılaştığı suç türleri ile alınan güvenlik önlemlerine dair ayrıntılı veriler sunuyor. Araştırmada hem yaşanan mağduriyetlerin sıklığı hem de mağduriyet sonrası davranışlar değerlendirilerek, güvenlik algılarına ilişkin önemli göstergeler elde edildi.
Hanelerin ev güvenliğini güçlendirmek için tercih ettiği uygulamalarda zırhlı/çelik kapı ilk sırada yer alırken, güvenlik kameraları ve pencerelere panjur veya korkuluk takılması da yaygın önlemler arasında görülüyor. Buna karşın hırsız alarmı, bekçi köpeği ve biber gazı/elektro şok gibi tedbirler daha düşük oranda tercih ediliyor.
Hane güvenliği ve yerleşim yerleri arasındaki farklılıklar
Kent-kır sınıflaması yapıldığında bazı önlemlerin yerleşim yerine göre farklılaştığı dikkat çekiyor. Kır yerlerinde ateşli silah ve bekçi köpeği kullanım oranları görece yüksekken, orta yoğun kent yerleşimlerinde pencerelere panjur veya korkuluk takma eğilimi öne çıkıyor. Çoğunlukla yoğun kent alanlarında zırhlı/çelik kapı, güvenlik kameraları, daha yüksek çit veya duvar, özel kapı kilitleri, güvenlik görevlisi ve alarm gibi önlemler daha yaygın kullanılıyor.
Suç mağduriyetinin türleri ve yaygınlık hızları
15 yaş ve üzerindeki nüfus açısından son bir yılda mağdur olma oranları incelendiğinde; cinsel olmayan taciz %4,6 ile en yüksek yaygınlık hızına sahip suç türlerinden biri oldu. Bunu %3,5 ile bilişim suçları ve %2,8 ile tüketici dolandırıcılığı takip ediyor. En düşük yaygınlık hızları ise yağma (%0,1), araç hırsızlığı (%0,2) ve araçtan kişisel eşya çalınması (%0,6) olarak saptandı.
Mağduriyet sonrası bildirim davranışları
Yaşanan mağduriyetlerin resmi mercilere bildirilme oranları suç türüne göre belirgin farklılıklar gösteriyor. En yüksek bildirim oranı %81,3 ile araç hırsızlığı olurken, %68,4 ile motosiklet-moped hırsızlığı ve %53,3 ile saldırı ve yaralanma takip ediyor. Buna karşın %5,1 ile rüşvet, %11 ile cinsel taciz ve %14,7 ile cinsel olmayan taciz en düşük bildirim oranlarına sahip suç türleri arasında yer aldı.
Maddi kayıplar ve çalınan eşya türleri
Son suç mağduriyeti olaylarında oluşan maddi kayıpların büyük bölümü “24.999 lira ve altında” aralığında toplanıyor. Evden hırsızlık ve tüketici dolandırıcılığında ise daha yüksek tutarlı kayıplar (“100.000 lira ve üzeri”) ikinci sırada yer alırken, diğer suç türlerinde “25.000–99.999 lira” aralığı daha sık görülüyor.
Evden hırsızlık vakalarında çalınan eşya dağılımı incelendiğinde; %16,6’sında evden herhangi bir eşya çalınmadığı, %15,5’inde elektronik veya elektrikli cihazlar ve %14,9’unda mücevher, saat veya altın çalındığı tespit edildi. Diğer hırsızlık türlerinde ise en sık çalınan eşya grupları %19,4 ile cüzdan/çanta/bavul/evrak çantası ve %15,2 ile cep telefonları oldu.
Araştırmanın kapsamı ve yöntemine dair notlar
Bu çalışma, bireylerin ve hane halklarının suç mağduriyetini, mağduriyet sonrası davranışlarını ve güvenlik algılarını ölçmeyi amaçladı. Alan uygulaması 6 Ekim–19 Aralık 2025 tarihlerinde gerçekleştirildi ve içinde 15 yaş ve üzeri fert bulunan 21.500 örnek hane belirlendi. Nihai görüşmeler 15 yaş ve üzeri 18.378 kişi ile bilgisayar destekli yüz yüze yöntemle yapıldı; her hane halkından rastgele seçilen bir kişiyle görüşüldü.
Örneklem tasarımı, Türkiye geneli ve TÜİK tarafından güncel ihtiyaçlara göre revize edilen kent-kır sınıflaması bazında tahmin üretecek şekilde kuruldu. Katılımcılara güvenlik algıları, son 3 yıl ve son 1 yıl içinde seçilmiş suç türlerinden mağduriyet yaşayıp yaşamadıkları ve yaşandıysa son olayın ayrıntılarına ilişkin sorular yöneltildi. Hane halkını etkileyen suçlar ile kişisel suç mağduriyetleri geniş bir yelpazede ele alındı.
