ABD istihbarat birimleri, İran’ın Körfez bölgesindeki CIA tesislerine yönelik saldırılarında Rusya’nın rolü olup olmadığını araştırıyor.
Konuya ilişkin bilgi sahibi dört kişinin aktardığı bilgilere göre inceleme, İran’a yönelik olası hedefleme desteği, İHA teknolojisi ve Rusya’nın Tahran’a sağladığı askeri kapasite üzerine yoğunlaşıyor.
ABD’li analizciler şu aşamada Moskova’nın saldırılara doğrudan katkı sağladığı yönünde kesin bir sonuca ulaşmış değil. Ancak saldırıların yüksek hassasiyet göstermesi, hedeflerin gizli niteliği ve Rusya-İran arasındaki askeri işbirliği iddiaları soruşturmanın kapsamını genişletiyor.
Birden Fazla CIA Tesisi Hedef Alındı
Mart ayında İran’a ait insansız hava araçlarıyla (İHA) en az iki CIA tesisinin vurulduğu bildirildi.
Saldırılardan birinin Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği içerisinde faaliyet gösteren CIA istasyonunu hedef aldığı, diğer saldırının ise Irak’ın doğusundaki ayrı bir tesise yönelik gerçekleştirildiği belirtildi.
Bazı kaynaklar daha fazla CIA noktasının hedef alınmış olabileceğini öne sürerken, tesislerin konumları ve faaliyet alanları hakkında ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
Bir kaynak, vurulan noktaların sayısını “birden fazla ancak 12’den az” olarak tanımlarken, başka bir kaynak da birkaç CIA tesisinin saldırılardan etkilendiğini aktardı.
Riyad Saldırısında Hassas Vuruş İddiası
Batılı iki yetkili, Riyad’daki saldırıda Rus teknolojisiyle geliştirildiği öne sürülen iki İran yapımı Shahed İHA’sının kullanılmış olabileceğini değerlendirdi.
İddiaya göre ilk İHA, büyükelçilik binasının dış cephesindeki daha savunmasız bir noktada hasar oluşturdu. İkinci İHA ise oluşan açıklıktan içeri girerek patladı.
Saldırıda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığı belirtilirken, operasyonun iki aşamalı gerçekleşmesi hedefin önceden analiz edilmiş olabileceği ihtimalini güçlendirdi.
ABD tarafı ayrıca İran’ın doğrudan CIA bölümünü hedef alıp almadığını veya saldırının büyükelçilik binasına yönelik olup CIA alanının tesadüfen mi vurulduğunu da araştırıyor.
Rusya’nın Hedefleme Desteği İnceleniyor
Batılı bir istihbarat kuruluşuna ait olduğu belirtilen iç değerlendirme notunda, Rusya’nın bölgedeki CIA tesislerinin hedef alınmasında muhtemel rolü olduğu sonucuna yer verildiği öne sürüldü.
Ancak ABD istihbarat topluluğunun incelemesi henüz tamamlanmadığı için bu değerlendirme kesinleşmiş bir sonuç olarak kabul edilmiyor.
Rusya’nın geçmiş dönemde İran’a askeri teknoloji, İHA kapasitesi ve teknik destek sağladığı biliniyor. Moskova’nın CIA tesislerine yönelik özel hedef bilgileri aktarıp aktarmadığı ise soruşturmanın en kritik başlıklarından biri olarak görülüyor.
Kometa-M Sistemi Araştırılıyor
ABD incelemesinin teknik boyutunda Rusya tarafından geliştirilen Kometa-M uydu navigasyon sistemi de bulunuyor.
Sistemin, İran’ın kullandığı bazı navigasyon teknolojilerine göre daha yüksek hassasiyet sunduğu ve elektronik karıştırma girişimlerine karşı daha dayanıklı olduğu belirtiliyor.
İddialara göre Rusya’nın Kometa-M teknolojisini İran’a sağlayarak Shahed-136 tipi İHA’ların hedef doğruluğunu artırmış olabileceği değerlendiriliyor.
Kremlin ise daha önce bu yöndeki teknoloji transferi iddialarını reddetmişti.
ABD istihbaratı, saldırılarda kullanılan İHA’ların gelişmiş navigasyon sistemine sahip olup olmadığını ve Moskova’nın hedef koordinatlarına ilişkin herhangi bir destek sağlayıp sağlamadığını araştırıyor.
Gizli İstihbarat Tesisleri Tartışmanın Merkezinde
CIA’nın yurt dışındaki operasyon merkezleri çoğunlukla ABD büyükelçilikleri içinde bulunan istasyonlardan oluşuyor. Bunun yanında kurumun güvenli evler, lojistik noktalar ve gizli operasyon tesisleri kullandığı biliniyor.
Bu tesislerin adresleri, personel bilgileri ve görevleri yüksek gizlilik altında tutuluyor.
İran’ın birden fazla hassas noktaya isabet sağlaması, ABD tarafında hedef bilgilerinin nasıl elde edildiği sorusunu gündeme getiriyor.
Bazı ABD’li uzmanlar, bu seviyede hassas istihbarata ulaşabilecek ülke sayısının sınırlı olduğunu ve Rusya’nın teknik kapasitesi ile İran’la askeri ilişkileri nedeniyle soruşturmanın merkezinde yer aldığını belirtiyor.
Kesin Kanıt İçin Soruşturma Sürüyor
ABD istihbaratı, İran’ın saldırılarda yalnızca ABD Büyükelçiliğini hedeflemiş olabileceği ve CIA tesisinin tesadüfen vurulmuş olabileceği ihtimalini de değerlendiriyor.
Rusya bağlantısının bulunması halinde bunun yalnızca İran-ABD gerilimi değil, Washington ile Moskova arasındaki daha geniş jeopolitik rekabet açısından da önemli sonuçları olabileceği belirtiliyor.
Beyaz Saray konuya ilişkin soruları CIA’ya yönlendirirken, CIA açıklama yapmadı. İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği, Rusya Savunma Bakanlığı ve Suudi Arabistan yönetiminden ise iddialara ilişkin resmi yanıt gelmedi.
Yeni Jeopolitik Ve Enerji Riski
Rusya’nın CIA tesislerine yönelik saldırılarda doğrudan rol oynadığına ilişkin bir sonuca ulaşılması, ABD’nin Moskova’ya yönelik yeni yaptırım seçeneklerini gündeme getirebilir.
Böyle bir gelişmenin Körfez ülkelerinde hava savunma sistemleri, elektronik harp teknolojileri ve güvenlik yatırımlarına yönelik talebi artırabileceği değerlendiriliyor.
Ayrıca bölgedeki askeri gerilimin yükselmesi, enerji taşımacılığı ve küresel piyasalarda yeni risk primlerinin oluşmasına neden olabilir.
Soruşturmanın nihai sonucu ve ABD yönetiminin Rusya’ya yönelik olası resmi açıklaması, sürecin bundan sonraki yönünü belirleyecek. Kometa-M sistemi veya hedefleme desteğine ilişkin teknik kanıtlar ise kritik önem taşıyacak.
