Çin, Tayvan Boğazı’nın kendi kıyılarına yakın bazı bölgelerinde gerçek mühimmat kullanılan iki günlük askeri tatbikata başladı. Fujian Deniz Güvenliği İdaresi tarafından duyurulan tatbikatın 23-24 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirileceği bildirildi.
Tatbikat, Türkiye saatiyle her iki gün için 01.00-13.00 saatleri arasında uygulanacak. Çin makamları, atışların belirlenen güvenlik bölgelerinde yapılacağını ve gemilerin bu alanlara yaklaşmaması gerektiğini duyurdu.
İlk açıklamalar, geniş çaplı bir Tayvan kuşatma operasyonundan ziyade Çin kıyılarına yakın sınırlı bir deniz faaliyetine işaret ediyor. Ancak gerçek mühimmat kullanılması, bölgedeki askeri hareketliliğin yakından takip edilmesine neden oldu.
Tatbikat İki Gün Sürecek
Tayvan Boğazı’nın batı kıyısında yer alan Fujian eyaleti, Çin’in Tayvan’a en yakın bölgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Bölgede gerçekleştirilen tatbikatlar, Çin donanması ve kıyı birliklerinin deniz hedeflerine yönelik operasyon kabiliyetlerini test etmesine olanak sağlıyor.
Deniz güvenliği duyuruları kapsamında ticari gemilerin belirlenen alanlardan uzak durması istenirken, bölgedeki deniz taşımacılığı şirketlerinin yeni seyir bildirimlerini takip etmesi bekleniyor.
Çin tarafından yapılan ilk duyuruda tatbikat alanlarının genişletileceğine veya sürenin uzatılacağına ilişkin bir bilgi paylaşılmadı.
Önceki Tatbikatlardan Farklı Bir Ölçek
Çin, geçmiş dönemlerde Tayvan’ın kuzeyi, güneyi ve doğusunu kapsayan daha geniş askeri tatbikatlar gerçekleştirmişti. Bu operasyonlarda ada çevresindeki deniz erişiminin sınırlandırıldığı abluka senaryoları da uygulanmıştı.
Son tatbikat ise mevcut açıklamalara göre Çin kıyılarına yakın bölgelerle sınırlı tutuluyor. Pekin yönetimi bu faaliyeti Tayvan çevresinde yeni bir abluka tatbikatı olarak tanımlamadı.
Tatbikatın kapsamı, kullanılacak silah sistemleri ve katılacak askeri unsurlar hakkında ise ayrıntılı bilgi verilmedi.
Çin Gemilerinin Tayvan Çevresindeki Faaliyetleri Artıyor
Tatbikat, Çin’e ait sahil güvenlik ve araştırma gemilerinin Tayvan çevresindeki hareketliliğinin arttığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Tayvan verilerine göre haziran ayında ada çevresinde 55 Çin kamu gemisi tespit edildi. Bu sayı mayıs ayında 30 olarak açıklanmıştı. Geçen yılın aynı döneminde ise 25 gemi kaydedilmişti.
Tayvan yönetimi, Çin’in yalnızca askeri unsurlarla değil, sahil güvenlik ve araştırma gemileriyle de baskı oluşturduğunu savunuyor.
Pasifik İkmal Hatları Yakından İzleniyor
Tayvanlı yetkililer, Çin gemilerinin özellikle adanın doğu kıyısı ve Pasifik’e açılan rotalarda daha sık görülmesini olası abluka senaryolarına hazırlık olarak değerlendiriyor.
Tayvan’ın doğu kıyısı, olası bir kriz durumunda müttefik ülkelerden gelecek yakıt, mühimmat ve diğer kritik malzemeler açısından önemli bir ikmal hattı olarak görülüyor.
Çin sahil güvenlik unsurlarının bazı ticari gemilerden liman giriş-çıkış bilgileri talep ettiği belirtilirken, gemilerin bu çağrılar nedeniyle rotalarını değiştirmediği aktarıldı.
Deniz Ticareti Ve Lojistik İçin Yeni Belirsizlik
Tayvan Boğazı, Çin’in doğu kıyısındaki sanayi merkezlerini Japonya, Güney Kore ve küresel pazarlara bağlayan kritik deniz yollarından biri konumunda bulunuyor.
Tatbikatın mevcut sınırlar içinde kalması durumunda büyük çaplı bir ticaret kesintisi beklenmiyor. Ancak güvenlik bölgelerinin genişletilmesi veya tatbikat süresinin uzatılması halinde gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi gerekebilir.
Böyle bir gelişme, yakıt tüketimi, teslimat süreleri ve deniz sigortası maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir. Konteyner, enerji ve dökme yük taşımacılığı yapan şirketler bölgedeki yeni duyuruları yakından takip ediyor.
Çip Tedarik Zinciri İçin Risk Endişesi
Tayvan, küresel yarı iletken üretiminde kritik bir merkez olarak öne çıkıyor. Ada üzerindeki üreticiler, otomotivden yapay zekâ teknolojilerine kadar birçok sektör için önemli çip tedarikçisi konumunda.
Mevcut tatbikatın doğrudan çip üretimi veya sevkiyatlarını aksattığına ilişkin bir açıklama bulunmuyor. Ancak bölgedeki askeri gerilimin uzaması, teknoloji şirketlerinin stok ve tedarik planlarını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.
Deniz ve hava taşımacılığındaki olası gecikmeler, özellikle hızlı üretim döngüsüne sahip elektronik sektörlerinde yeni maliyet baskıları oluşturabilir.
Tayvan Olası Kriz Senaryolarına Hazırlanıyor
Tayvan ordusu, Çin’in rutin askeri faaliyetleri kısa sürede daha geniş operasyonlara dönüştürebileceği ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürüyor.
Ada yönetimi haziran ayında beş günlük muharebe hazırlık tatbikatı düzenleyerek birliklerin savaş koşullarına geçiş kabiliyetini, lojistik kapasitesini ve komuta koordinasyonunu test etti.
Tayvan ayrıca ABD yapımı HIMARS sistemleriyle boğaza yönelik gerçek atış tatbikatları gerçekleştirmişti. Ana yıllık Han Kuang askeri tatbikatının ise ağustos ayında yapılması planlanıyor.
Kritik Süreç Cuma Günü Sona Erecek
Çin’in açıkladığı programa göre tatbikatın ikinci günü 24 Temmuz’da Türkiye saatiyle 13.00’te tamamlanacak.
Bölgedeki güvenlik çevreleri ve piyasalar, tatbikatın planlanan zamanda sona erip ermeyeceğini yakından izleyecek. Yeni güvenlik bölgelerinin ilan edilmesi, askeri hareketliliğin artması veya sürenin uzatılması, Tayvan Boğazı’ndaki gerilimi farklı bir seviyeye taşıyabilir.
İlk duyurular sınırlı kapsamlı bir atış faaliyetine işaret etse de iki günlük tatbikat, bölgedeki askeri hareketlilik, deniz ticareti ve küresel tedarik zincirleri açısından yeni bir risk dönemini gündeme getirdi.
