İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınar ağaçlarını, dünyada tedavisi bulunmayan Yayılıcı Çınar Kanseri hastalığına karşı hazırlanan bilimsel eylem planı kapsamında koruma altına alıyor. Çalışmalar kapsamında canlı ağaçlara müdahale edilmezken, yalnızca tamamen kuruyan ve güvenlik riski oluşturan ağaçlarda gerekli işlemler gerçekleştiriliyor.
İBB, kuruyan ağaçların yerine ise hastalığa dayanıklı ve kentin ekolojik yapısına uygun yetişkin ağaçlar dikerek tarihi yeşil dokuyu korumayı hedefliyor.
Çınar Kanseri Dünyada Tedavisi Bulunmayan Bir Hastalık
İBB Avrupa Yakası Park ve Bahçeler Müdürlüğü Bitki Sağlığı Şefi Hale Günkut, Dolmabahçe Caddesi’ndeki çınarların uzun yıllardır Yayılıcı Çınar Kanseri ile mücadele ettiğini belirtti.
1920’li yıllarda ilk kez Amerika Birleşik Devletleri’nde görülen mantar kaynaklı hastalığın daha sonra Avrupa’nın birçok kıyı kentine ve İstanbul’a yayıldığını ifade eden Günkut, belediye ekiplerinin rutin ilaçlama ve bitki besleme çalışmalarını düzenli olarak sürdürdüğünü ancak hastalığın bugün için dünyada kimyasal bir tedavisinin bulunmadığını söyledi.
Hastalığa yakalanan ağaçların en fazla beş yıl yaşayabildiğini belirten Günkut, bu süreç sonunda ağaçların tamamen kuruduğunu dile getirdi.
Hastalık Kök Teması Ve Yaralar Yoluyla Yayılıyor
Uzmanlara göre mantar hastalığı, ağaç gövdelerinde oluşan yaralar ile kuş ve böceklerin açtığı hasarlar üzerinden bulaşabiliyor. Ayrıca toprak altında birbirine temas eden kök sistemleri aracılığıyla da hızla yayılabiliyor.
Enfekte ağaçlarda sürgün kurumaları, yaprak gelişiminde bozulmalar ve zamanla tüm ağacın kuruması gibi belirtiler görülüyor. Avrupa’da Fransa ve İtalya gibi ülkelerde hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla özel yasal düzenlemeler uygulanırken, hastalıklı ağaçların kontrollü şekilde kaldırılması en etkili mücadele yöntemi olarak kabul ediliyor.
Canlı Ağaçlara Müdahale Edilmiyor
İBB yetkilileri, son iki yılda canlılığını sürdüren hiçbir çınar ağacına müdahalede bulunulmadığını vurguladı. Yapılan çalışmaların yalnızca tamamen kurumuş ve devrilme riski taşıyan ağaçlarla sınırlı olduğu belirtildi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 28 Temmuz 2025 tarihli izinleri doğrultusunda gerçekleştirilen uygulamalarda, Çırağan Caddesi’nde 69, Dolmabahçe Caddesi’nde ise 15 dikili kuru ağacın tepe yükü azaltılarak olası dal kırılması ve devrilme risklerine karşı önlem alındı.
Çalışmalar Beş Aşamalı Teknik Prosedürle Yürütülüyor
Saha uygulamaları kapsamında öncelikle riskli ağaçlar belirlenerek işaretleniyor. Ardından derin budama yöntemiyle tepe yükü azaltılıyor. Hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla kesim yüzeyleri özel koruyucu macunlarla kapatılırken, kullanılan ekipmanlar her işlem sonrasında dezenfekte ediliyor. Son aşamada ise çalışma alanında kapsamlı ilaçlama gerçekleştiriliyor.
Bu teknik süreç sayesinde hem çalışan güvenliği hem de hastalığın diğer ağaçlara yayılma riski en aza indiriliyor.
Yerine Hastalığa Dirençli Yeni Ağaçlar Dikilecek
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi tarafından hazırlanan “Kapsamlı Eylem Planı” doğrultusunda, kuruyan çınarların yerine İstanbul’un iklimine uyumlu ve Yayılıcı Çınar Kanseri’ne karşı daha dirençli 10-15 yaş aralığındaki yetişkin ıhlamur, çitlembik ve dişbudak ağaçları dikilecek.
İBB, ilgili kurumların izin süreçlerinin tamamlanmasının ardından mevzuata uygun şekilde yürütülen yenileme çalışmalarını 2026 yılı sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor. Böylece Dolmabahçe ve Çırağan caddelerinin tarihi ve ekolojik kimliğinin gelecek nesillere sağlıklı biçimde aktarılması amaçlanıyor.
