17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, Gölcük merkezli yıkımla Kocaeli’nin hafızasında derin izler bıraktı. Büyükşehir Belediyesi ise bu acı deneyimin ardından kentin geleceğini afetlere daha hazırlıklı hale getirmek amacıyla kentsel dönüşümden yapı güvenliğine, afet eğitimlerinden müdahale kapasitesine kadar birçok alanda çalışma yürüttü.
“Dirençli Şehir Kocaeli” yaklaşımıyla sürdürülen çalışmalar, yalnızca yapıların güçlendirilmesini değil, toplumun afetlere karşı bilinçlendirilmesini ve olası krizlerde hızlı müdahale edilmesini de kapsıyor.
Afet Hazırlığı Kent Genelinde Yaygınlaştırıldı
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, afet risklerini azaltmak amacıyla mahalle ölçeğinden kent geneline uzanan çalışmalar yürütüyor. Kentsel dönüşüm projeleriyle güvenli yaşam alanları oluşturulurken, afet farkındalık eğitimleriyle vatandaşların deprem ve diğer afetlere karşı hazırlıklı olması hedefleniyor.
Erken uyarı, haberleşme ve hızlı müdahale imkanlarının geliştirilmesine yönelik teknolojik yatırımlar da bu çalışmaların önemli parçaları arasında yer alıyor. Böylece afet öncesinde hazırlık, afet sırasında müdahale ve sonrasında koordinasyon kapasitesinin birlikte güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Bilim Kurulu İle Risk Haritası Güçleniyor
Büyükşehir Belediyesi tarafından 2023 yılında üniversiteler, AFAD ve ilgili kurumların katılımıyla Kocaeli Bilim Kurulu oluşturuldu. Kurulun çalışmaları kapsamında 14 maddelik eylem planı hazırlanırken kentin risk envanterinin çıkarılması için çalışmalar başlatıldı.
Zemin etütleri ve teknik incelemelerle yapılaşmanın bulunduğu bölgelerin risklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor. Kent genelinde 708 acil toplanma alanı belirlenirken, 2007 yılı öncesinde yapılan yapı stokuna yönelik incelemeler de sürdürülüyor.
Bu kapsamda 323 bin 525 binanın 160 bininin mühendisler eşliğinde incelendiği belirtildi. Ayrıca 688 tescilli kültür varlığında gözlemsel etütler tamamlanarak tarihi yapıların korunmasına yönelik planlamalar gerçekleştirildi.
Kentsel Dönüşümde Yeni Aşamalar
“Dirençli Şehir Kocaeli” çalışmaları kapsamında riskli yapıların ortadan kaldırılması ve güvenli konut alanlarının oluşturulması için kentsel dönüşüm projeleri hayata geçiriliyor. Bu kapsamda 1 milyon 50 bin metrekarelik alan kamulaştırılırken binden fazla bina yıkıldı.
Cedit Riskli Alan Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında 1.105 bağımsız bölüm inşa edildi. 13 Haziran 2026 itibarıyla kura çekimlerinin tamamlandığı projede hak sahiplerine yönelik teslim sürecine geçildi.
Gölcük Merkez Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi’nde yüzde 98 seviyesinde ilerleme sağlanırken, Körfez Barbaros Mahallesi’ndeki dönüşüm süreci tamamlandı ve hak sahiplerine teslimler gerçekleştirildi.
Dönüşüm Çalışmaları İlçelere Yayılıyor
Dilovası Sanayi-Konut Desantralizasyonu Projesi ile sanayi ve konut alanlarının birbirinden ayrıştırılması hedeflenirken Sepetçi-Sekbanlı bölgesindeki dönüşüm çalışmaları da devam ediyor.
İzmit’te Cedit, Orhan ve Topçular mahallelerindeki rezerv alan projeleri sürdürülüyor. Darıca Eren ve Hisarkent siteleri de 5 bin bağımsız birimlik dönüşüm projesine dahil edildi.
Bireysel dönüşüm yapmak isteyen vatandaşlara yönelik olarak ise 3 milyon liraya kadar, 180 ay vadeli, yüzde 0,69 faizli ve bir yıl ödemesiz Dünya Bankası kredi imkanından yararlanma fırsatı sunuldu.
Hızır 41 Afetlere Hazırlanıyor
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen Hızır 41 Afet Mutfağı, olası afetlerde gıda ihtiyacının karşılanmasına yönelik önemli bir kapasite oluşturuyor. Merkez, yalnızca Kocaeli’nin değil, ihtiyaç halinde Türkiye’nin farklı bölgelerinin beslenme ihtiyacına destek verebilecek şekilde planlandı.
Günlük sosyal hizmetlerden halk ekmek üretimine ve gıda desteklerine kadar farklı alanlarda kullanılan Hızır 41, afet durumlarında da hızlı şekilde devreye alınabiliyor. Balıkesir’in Sındırgı ilçesindeki deprem ve İstanbul’daki sarsıntıların ardından vatandaşlara ulaştırılan mobil gıda ve tır destekleri, merkezin afet dönemlerindeki işlevini ortaya koydu.
Millet Bahçeleri Güvenli Açık Alanlar Sunuyor
Afet hazırlığı yalnızca bina ve altyapı çalışmalarıyla sınırlı tutulmadı. Kentteki geniş açık alanların da afet sonrasında kullanılabilecek güvenli alanlara dönüştürülmesi hedeflendi.
Eski stadyumlar ve kullanılmayan geniş araziler üzerinde oluşturulan Millet Bahçeleri, günlük yaşamda sosyal ve yeşil alan olarak hizmet verirken olası afetlerde vatandaşların toplanabileceği geniş alanlar olarak da değerlendiriliyor.
Güçlü İtfaiye İle Hızlı Müdahale
Kocaeli İtfaiyesi, 643 personel ve 127 araçtan oluşan filosuyla kent genelinde 24 istasyonda 7 gün 24 saat görev yapıyor. Teşkilat, 2025 yılında 13 bin 585 olaya müdahale ederken bunların 8 bin 42’sini büyümeden kontrol altına aldı.
Ortalama 7 dakikalık müdahale süresiyle çalışan ekipler, aynı yıl 33 bin 568 ihbarı değerlendirdi. Afetlere yönelik toplumsal kapasitenin artırılması amacıyla 2001-2025 yılları arasında 2 bin 723 kişiye gönüllü itfaiyecilik eğitimi verildi.
Kentte 130 aktif gönüllü itfaiyeci görev yaparken, kırsal bölgelerde 105 su tankeri de olası yangın ve afetlere müdahale kapasitesini destekliyor.
Eğitimlerle Afet Bilinci Artırılıyor
Büyükşehir Belediyesi, afetlere karşı hazırlığın toplumun tamamına yayılması amacıyla okullar, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla eğitim çalışmaları yürütüyor.
Son üç yılda 242 okulda afet farkındalık eğitimi düzenlenerek 48 bin 664 kişiye ulaşıldı. Deprem tahliye tatbikatlarına ise 33 bin 304 kişi katıldı. “Afete Hazır Kadınlar Projesi” kapsamında 12 ilçede 3 bin 122 kadına afet bilinci eğitimi verildi.
Afet Yönetiminde Koordinasyon Güçlendirildi
Türkiye Afet Müdahale Planı kapsamında hazırlanan çalışmalarla 23 afet grubunu kapsayan bir yönetim yapısı oluşturuldu. Güncellenen planlarla hazırlık seviyesinin yüzde 92,5’e ulaştığı belirtildi.
“Dirençli Şehir Kocaeli Projesi” kapsamında AFAD, üniversiteler ve ilgili kurumlarla birlikte 14 eylem planı hazırlandı. İl Afet Risk Azaltma Planı kapsamında 257 eylemin 35’inin koordinasyonu Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülüyor.
Olası afetlerde kullanılmak üzere 132 çadır kent ve 18 konteyner kent alanı belirlendi. Bunun yanında 134 karayolu köprüsü ile 25 yaya köprüsünün deprem risk analizleri gerçekleştirildi.
Teknolojik Altyapı Müdahaleyi Hızlandırıyor
Afet sırasında iletişimin kesintisiz sürdürülebilmesi amacıyla telsiz röle istasyonu sayısı 13’e çıkarıldı ve 200 afet haberleşme noktası planlandı. Kurumlar arası iletişim ve koordinasyonu güçlendirmek için ilgili birimlere telsiz dağıtımları yapıldı.
Belediye envanterine 2 arama kurtarma karavanı, 3 insansız hava aracı ve 24 afet koordinasyon çadırı kazandırıldı. Personelin kapasitesini artırmak amacıyla arama kurtarma, ilk yardım, KBRN, İHA pilotluğu ve telsiz kullanımı gibi alanlarda eğitimler düzenlendi.
Tatbikatlarla Hazırlıklar Test Ediliyor
Afet senaryolarına yönelik uygulamalı çalışmalar da devam ediyor. Kocaeli Şehir Hastanesi’nin ilk büyük tatbikatı başarıyla koordine edilirken, deniz yangınlarına müdahale konusunda Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen bir tatbikat da hayata geçirildi.
Bu çalışmalarla ekiplerin olası afetlerde görev paylaşımı, koordinasyon ve müdahale kabiliyetlerinin gerçek senaryolara yakın koşullarda test edilmesi amaçlanıyor.
17 Ağustos’tan Dirençli Geleceğe
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin üzerinden yıllar geçmesine rağmen Kocaeli’de yaşanan acının hafızadaki yeri korunuyor. Büyükşehir Belediyesi ise bu deneyimi afetlere hazırlık çalışmalarının temel unsurlarından biri olarak ele alıyor.
Kentsel dönüşüm, bilimsel risk analizleri, güçlü itfaiye teşkilatı, afet mutfağı, teknolojik haberleşme altyapısı, eğitim ve tatbikatlarla kentin farklı alanlarında hazırlık kapasitesi artırılıyor. Kocaeli’nin hedefi, geçmişte yaşanan büyük yıkımın tekrar etmemesi için daha güvenli, daha bilinçli ve afetlere daha hızlı müdahale edebilen dirençli bir kent yapısını güçlendirmek.
