Üretken yapay zekâ araçları sayesinde, gerçek bir kişiyi taklit eden sahte medya içerikleri oluşturmak son derece hızlı, ucuz ve kolay. Bazıları şaka amaçlı gönderilse de deepfake’lerin daha karanlık bir yanı var. Siber suçlular ve dolandırıcılar, bu teknolojiyi dolandırıcılık ve şantajda giderek daha fazla kullanıyor. Zorbalar ise kurbanlarını taciz etmek, küçük düşürmek ve istismar etmek için bu teknolojiyi kullanıyor. Çocuklar sıklıkla hedef alınıyor. Siber güvenlikte küresel bir lider olan ESET, deepfake içeriklerin kaldırılmasını talep etmenin yolları hakkında bilgilendirmede bulundu.
Amerika Birleşik Devletleri’nde yasalaşan TAKE IT DOWN Yasası ile rıza dışı samimi görüntülerin (NCII) dağıtımını suç sayılmaya başladı. Çevrimiçi platformların net bildirim mekanizmaları sağlaması ve meşru bir şekilde bildirilen görüntüleri 48 saat içinde kaldırması zorunlu hâle geldi. Birleşik Krallık’ta ise Veri Yasası (Data Act) ve Çevrimiçi Güvenlik Yasası (Online Safety Act), NCII oluşturmayı suç sayıyor ve kaldırma için 48 saatlik zorunlu bir süre getirildi. AB Yapay Zekâ Yasası (EU AI Act) ise yakında, rıza dışı samimi görüntü oluşturmak için özel olarak tasarlanmış sistemlere yönelik bir yasak getirecek. Ancak bireylerin eylemleri, üye devletlerin yasalarına tabidir. Bununla birlikte, görüntü bir çocuğa aitse tüm yargı bölgelerinde olmasa da çoğunda yasa dışı. Rıza dışı samimi görüntülerin dışında ise durum, deepfake’in ne amaçla oluşturulduğuna bağlı. Rıza alınmadan dağıtılmışsa veya dolandırıcılık, şantaj, iftira, taciz veya kimlik sahtekârlığı gibi kötü niyetli amaçlarla kullanılmışsa yasa dışı olabilir.
Deepfake kurbanı olduysanız ne yapmalısınız?
Birisi sizinle ilgili rıza dışı samimi görüntü kapsamına girmeyen bir deepfake oluşturduysa öncelikle kanıtları kaydedin. Bunun için sayfanın veya hesabın ekran görüntüsünü alın, URL’yi kaydedin ve hesap veya kullanıcı adını, bulduğunuz tarih ve saati ve eşlik eden metni not edin. İçeriği paylaşan kişiyle etkileşime girmemeniz akıllıca olacaktır; aksi takdirde, bu kişi içeriği daha da yaygınlaştırabilir. Söz konusu içeriği ve ayrıca daha geniş kapsamlı bir suçun parçası olabilecek kimlik sahtekârlığı, dolandırıcılık, şantaj veya diğer tehditleri bildirmek için aşağıdaki kurallara uymanız gerekir. Fiziksel olarak tehdit altında hissediyorsanız bunu polise bildirmelisiniz.
Size ait bir deepfake fotoğrafı veya videoyu nasıl bildiririm?
Çoğu çevrimiçi ve sosyal platformda artık deepfake’ler için bir bildirim mekanizması bulunmakta ancak bunu yapmak için tek bir düğme nadiren bulunur. Genellikle deepfake’in yol açtığı suçu bulmanız ve ardından durumu açıklamanız gerekecektir.
Google: Arama sonuçlarından NCII kapsamı dışındaki içerikleri kaldırmak için Google’ın “kişisel bilgileri kaldır” aracını ve yasal kaldırma talebi formunu deneyin. Bu, insanların deepfake’inizi bulmasını zorlaştıracaktır. Bunun, altta yatan içeriği kaldırmayacağını unutmayın.
Facebook: Gönderiyi/videoyu açın. ⋯ → Gönderiyi/videoyu bildir seçeneğini seçin; sorunu en iyi tanımlayan kategoriyi seçin (örneğin, kimlik sahtekârlığı, taciz). İçeriğin yapay zekâ tarafından oluşturulduğunu açıklayın ve içeriği aldatıcı veya zararlı kılan unsurları belirtin.
Instagram: Sağ üstteki iki çizgiye tıklayın, ardından “Bildir” seçeneğine tıklayın ve en uygun nedeni seçin.
TikTok: Videoda: Paylaş → Bildir → Yanlış bilgi → Deepfake’ler, sentetik medya ve manipüle edilmiş medya → Gönder.
YouTube: Birisi yapay zekâ kullanarak size benzeyen veya sesiniz gibi görünen ya da ses veren içerik oluşturursa veya değiştirirse değiştirilmiş veya sentetik içeriklere yönelik Gizlilik Şikâyeti Süreci aracılığıyla içeriğin kaldırılmasını talep edebilirsiniz.
X: İlgili gönderiyi bildirin. Üç yatay noktaya dokunun. Gönderiyi bildir → bildirim adımlarını izleyin. İçeriğin yapay zekâ tarafından oluşturulduğunu ve bunun neden sorun teşkil ettiğini açıklayın.
Size ait bir yapay zekâ uygunsuz görüntünün kaldırılmasını nasıl sağlayabilirsiniz?
Rıza dışı samimi görüntülerin yani NCII, bariz nedenlerden ötürü hızlı bir müdahale gerektirir. İlk olarak uluslararası yardım kuruluşu SWGfL’nin bir parçası olan Revenge Porn Helpline tarafından işletilen StopNCII.org’dur. Sorun yaratan görseli veya videoyu seçin; StopNCII.org, cihazınızda bunun bir hash değerini oluşturacaktır. Bildirim başarılı olursa bir vaka numarası alacaksınız. En önemlisi, katılımcı platformlar aynı hash değerini arayacak ve politikalarını ihlal ediyorsa sistemlerindeki eşleşen tüm görselleri kaldıracaktır.
Ortaklar arasında Meta, TikTok, Reddit ve X bulunmaktadır. Ayrıca insanların bulmasını zorlaştırmak için Google Arama’dan da deepfake içeriğini kaldırmanızda fayda vardır.
TakeItDown.NCMEC.org, 18 yaşından küçük kişilerin resim ve videoları için benzer bir sistem işletmektedir.
Bir web sitesi fotoğrafımı kaldırmıyor, şimdi ne yapmalıyım?
Google, sizinle ilgili deepfake içeriğini indeksinden çıkarmış olabilir ancak bu içerik hâlâ ilgili web sitesinde mevcut olabilir. İlk olarak, yayıncıyla iletişime geçerek içeriğin kaldırılmasını talep etmelisiniz. Ancak reddedilirse aşağıdaki adımları izleyin:
- Ekran görüntüleri, URL, ilk kez fark ettiğiniz tarih ve saat, web sitesinin talebinize verdiği yanıt ve içeriği yükleyen hesap veya kullanıcı dâhil olmak üzere kanıtları saklayın.
- Web sitesinin hukuk veya gizlilik veya telif hakkı irtibat bilgilerini bulun ve onlara, söz konusu resim veya videonun sizi tasvir ettiğini ve rızanız olmadan yayımlandığını belirten bir yazı yazın. İlgili web sitesi politikası veya yerel yasalar uyarınca içeriğin kaldırılmasını talep edin ve kaldırma işleminin tamamlandığını yazılı olarak teyit etmelerini isteyin.
- Birleşik Krallık ve AB’de, GDPR’nin 17. maddesinde belirtilen silme hakkı talebini gerekçe göstererek yukarıdakileri yapabilirsiniz. Eğer yine de reddederse veya herhangi bir işlem yapmazsa konuyu yerel veri koruma düzenleme kurumuna iletin.
- Böyle bir durumla karşılaşırsanız bulunduğunuz bölgedeki yerel kolluk kuvvetleri veya ilgili birimle iletişime geçmeniz gerektiğini unutmayın.
Web siteleri, sosyal platformlar, arama motorları veya düzenleyici kurumlarla iletişim kurarken önemli olan, içeriğin yapay zekâ tarafından üretildiğini belirtmekle kalmayıp, bunun neden sorun teşkil ettiğini tam olarak açıklamaktır. Israrcı olun ve zamandan tasarruf etmek için arama motoru, sosyal medya sitesi veya web sitesi ve düzenleyici kurumla aynı anda iletişime geçmeyi düşünün.
