İngiltere’nin East Sussex bölgesindeki Lewes kasabasında çevre politikaları açısından dikkat çeken bir karara imza atıldı. Belediye meclisi, “Ağaç Tüzüğü”nü oy birliğiyle kabul ederek kasaba sınırları içerisindeki ağaç, çit ve ormanların kendilerine özgü bir değere sahip olduğunu resmen tanıdı. Lewes, bu kararla İngiltere’de kasaba genelindeki ağaçlara hak tanıyan ilk yerleşim oldu.
Ağaçlara Doğal Yaşamlarını Sürdürme Hakkı
Lewes Belediye Meclisi tarafından kabul edilen düzenlemede, bölgedeki ağaçların, çitlerin ve ormanların “özsel değere” sahip olduğu vurgulandı. Kararda bitki örtüsünün gelişme, doğal yaşam döngüsünü sürdürme, ekolojik işlevlerini yerine getirme ve evrimsel süreçlerine devam etme hakkına sahip olduğu belirtildi.
İngiltere’de daha önce bazı su yolları ve belirli ağaçlar için benzer nitelikte yerel deklarasyonlar yapılmıştı. Ancak Lewes’in kararı, bir yerleşimin sınırları içerisindeki tüm ağaçları kapsaması bakımından ülkedeki ilk örnek olarak öne çıktı.
Doğanın Hakları Yaklaşımı Yaygınlaşıyor
Lewes’in aldığı karar, son yıllarda farklı ülkelerde giderek daha fazla gündeme gelen “doğanın hakları” anlayışının İngiltere’deki dikkat çekici uygulamalarından biri oldu.
Bolivya, Panama ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde ormanlar, nehirler ve diğer doğal varlıkların korunmasına yönelik hukuki statüler içeren çeşitli düzenlemeler daha önce hayata geçirilmişti.
Lewes’teki kararın, İngiltere’nin yaz aylarında peş peşe sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde alınması da dikkat çekti.
“Ağaçlar Yaşayan Varlıklar”
Lewes Belediye Meclisi Üyesi Matthew Bird, kararın güçlü bir mesaj verdiğini belirterek ağaçların kasabanın doğal yapısı ve yerel ekosistemi açısından önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti.
Ağaçların yalnızca parklar ve açık alanlarla sınırlı olmadığını belirten Bird, sokaklarda ve diğer kamusal alanlarda bulunan ağaçların da kent yaşamında önemli işlevler üstlendiğine dikkat çekti.
Bird, ağaçları kasabanın refahına ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığına katkı sağlayan “canlı varlıklar” olarak tanımladı.
Ağaçlarla “Ortaklık” Hedefleniyor
Düzenlemeyi daha önce gündeme taşıyan Belediye Meclisi Üyesi Dinah Morgan da çevrenin korunmasına ilişkin yaklaşımın değişmesi gerektiğini savundu.
Morgan, uzun vadede çevrenin korunması ve geliştirilmesi sürecinde ağaçlarla bir “ortaklık” anlayışının benimsenmesini istediklerini belirtti. Bu yaklaşımın, ağaçların yalnızca kullanılabilecek pasif bir kaynak olarak görülmesinin yerine geçmesi gerektiğini ifade etti.
Karar Doğrudan Yasal Hak Vermiyor
Lewes Belediye Meclisi’nin kabul ettiği tüzüğün, ağaçlara insanlar ile aynı hukuki statüyü kazandıran bağlayıcı bir yasa olmadığı belirtiliyor. Düzenleme, İngiliz hukukunda ağaçlara doğrudan yeni ve uygulanabilir yasal haklar tanımıyor.
Bununla birlikte yerel yönetim, kararın çevre politikalarında bir “kültürel değişim” oluşturmasını amaçlıyor. Tüzüğün, yeni yapılaşma projeleri ve ağaç kesimine ilişkin talepler değerlendirilirken yerel yönetimin ve bölge sakinlerinin elini güçlendirmesi bekleniyor.
Ağaçların sel riskini azaltma, hava kalitesini iyileştirme ve atmosferdeki karbonu tutma gibi ekolojik işlevleri konusunda toplumdaki farkındalığın artırılması da düzenlemenin hedefleri arasında yer alıyor.
Lewes “Arboretum Kasabası” Statüsüne Sahip
Lewes, İngiltere’de “arboretum kasabası” olarak tanınan iki yerleşimden biri olma özelliğini de taşıyor. Bu unvan, farklı türlerden oluşan, korunan ve iyi yönetilen ağaç varlığına sahip yerleşimlere veriliyor.
İngiltere’de Lewes ile aynı statüyü taşıyan diğer yerleşim ise Devon bölgesindeki Sidmouth bulunuyor.
Lewes’te faaliyet gösteren çevre grupları ise alınan kararın ardından çalışmalarını genişletmeyi planlıyor. Gruplar, Ouse Nehri havzasında bulunan komşu belediyelerin de doğanın haklarını esas alan benzer düzenlemeleri kabul etmesi için girişimlerde bulunuyor.
